Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έδωσε σήμερα το πράσινο φως για ένα από τα πιο φιλόδοξα τεχνολογικά εγχειρήματά της, δημοσιεύοντας την πρόσκληση υποβολής προσφορών για τη δημιουργία έως και επτά «εργοστασίων-γιγάντων» τεχνητής νοημοσύνης (AI Gigafactories) σε ολόκληρη την Ευρώπη. Πρόκειται για την αιχμή του σχεδίου να καταστεί η Ευρώπη, όπως επιμένουν οι Βρυξέλλες, η «Ήπειρος της Τεχνητής Νοημοσύνης».
Με δημόσια στήριξη που φτάνει τα € 10 δισ. από ενωσιακούς και εθνικούς πόρους, η πρωτοβουλία υπολογίζεται ότι θα κινητοποιήσει τουλάχιστον άλλα € 20 δισ. ιδιωτικών επενδύσεων. Στόχος είναι να δοθεί σε νεοφυείς επιχειρήσεις, μικρομεσαίες, τη βιομηχανία, την ακαδημαϊκή κοινότητα και τον δημόσιο τομέα πρόσβαση σε υποδομές για εκπαίδευση, εξαγωγή συμπερασμάτων και τελειοποίηση προηγμένων μοντέλων «αιχμής».
Η ελληνική διάσταση
Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στα δεκαοκτώ κράτη-μέλη που έχουν υπογράψει τη συμφωνία κοινών προμηθειών με την Κοινή Επιχείρηση EuroHPC, μαζί με Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, Ισπανία, Πορτογαλία, Πολωνία, Ιρλανδία, τις χώρες της Βαλτικής και τις σκανδιναβικές. Οι συμμετέχουσες χώρες θα συγχρηματοδοτήσουν το εγχείρημα, με τα κράτη-μέλη να καλύπτουν αντίστοιχο ποσό με εκείνο της ενωσιακής χρηματοδότησης. Υπενθυμίζεται ότι η Ελλάδα φιλοξενεί ήδη το «Pharos», ένα από τα νέα AI Factories του EuroHPC, γεγονός που της προσδίδει προϋπάρχουσα τεχνική βάση στην ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική υπερυπολογιστικής.
Το ζήτημα του υλικού – και η αμερικανική σκιά
Η πλέον ευαίσθητη πολιτικά πτυχή αφορά το «υλικό». Τα Gigafactories θα συνδυάζουν προηγμένους επεξεργαστές, λογισμικό, νεφοϋπολογιστικές στοίβες και ενεργειακά αποδοτικά κέντρα δεδομένων. Οι κοινοπραξίες θα μπορούν να προμηθεύονται εξοπλισμό από παρόχους στην Ευρώπη ή σε «ομόφρονες» χώρες. Ωστόσο, ως συνέχεια της εμπορικής συμφωνίας ΕΕ-ΗΠΑ, η Επιτροπή υπέγραψε τρεις επιστολές προθέσεων με τους αμερικανικούς κολοσσούς AMD, NVIDIA και Qualcomm ώστε να διασφαλιστεί «απρόσκοπτη» πρόσβαση στα απαραίτητα τσιπ.
Το χρονοδιάγραμμα
Η πρόσκληση κλείνει στις 12 Νοεμβρίου 2026. Οι αποφάσεις ανάθεσης αναμένονται στις αρχές του 2027, με την κατασκευή να ξεκινά εντός του ίδιου έτους και τα επιλεγέντα Gigafactories να τίθενται σε λειτουργία το αργότερο 18 μήνες μετά την υπογραφή των συμβάσεων.
«Το άνοιγμα της πρόσκλησης αποτελεί ορόσημο για τη φιλοδοξία μας να γίνουμε η Ήπειρος της ΤΝ», δήλωσε η Εκτελεστική Αντιπρόεδρος για την Τεχνολογική Κυριαρχία, Χένα Βίρκουνεν, χαρακτηρίζοντας την πρόσβαση σε υπολογιστική ισχύ μεγάλης κλίμακας «στρατηγική αναγκαιότητα» για την Ευρώπη.
