Επανασχεδιάζοντας τον Χάρτη Αποβλήτων και Κυκλικής Οικονομίας της Ελλάδας

Με φόντο τις θεσμικές και επιχειρησιακές προκλήσεις στη διαχείριση αποβλήτων και τη μετάβαση προς την κυκλική οικονομία, η συζήτηση στο Φόρουμ αναδεικνύει τα νέα δεδομένα ενός συστήματος που επιχειρεί να επανασχεδιαστεί σε εθνικό επίπεδο.

Την ανάγκη για ριζική αναδιάρθρωση του συστήματος διαχείρισης αποβλήτων ανέδειξαν οι παρεμβάσεις στη συζήτηση που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του 11ου Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών, το οποίο διεξάγεται από τις 22 έως τις 25 Απριλίου 2026 στους Δελφούς. Όπως συμφώνησαν οι συμμετέχοντες στο πάνελ, το βασικό πρόβλημα του συστήματος δεν είναι η απουσία κανόνων αλλά η εφαρμογή τους.

Ο Μανώλης Γραφάκος, Γενικός Γραμματέας Συντονισμού Διαχείρισης Αποβλήτων,αναφέρθηκε στην εντυπωσιακή ανάπτυξη των έργων διαχείρισης αποβλήτων, σημειώνοντας ότι «από 3 μονάδες πήγαμε σε 13 σε λειτουργία και 28 υπό κατασκευή». Σύμφωνα με τον κ. Γραφάκο, «τα ολιστικά σχέδια χωριστής συλλογής είναι το σημαντικότερο θεσμικό εργαλείο», ενώ προχωρά η προμήθεια «1.000 νέων απορριμματοφόρων αποκλειστικά για ανακύκλωση».

Τον καθοριστικό ρόλο της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ) στην αναβάθμιση του επιπέδου διαχείρισης στερεών αποβλήτων (ΔΣΑ) ανέδειξε ο Αντιπρόεδρος της Αρχής, και Προεδρεύων του Κλάδου Αποβλήτων Καθ. Κωνσταντίνος Αραβώσης. Όπως υπογράμμισε, η ήδη εφαρμοζόμενη διαδικασία πιστοποίησης των Φορέων Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων (ΦοΔΣΑ) αποτελεί κρίσιμο εργαλείο πολιτικής. Παράλληλα, η συστηματική συγκέντρωση και παρακολούθηση οικονομικών και τεχνικών – περιβαλλοντικών δεικτών από τη ΡΑΑΕΥ δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την ουσιαστική εφαρμογή της αρχής «Ο Ρυπαίνων Πληρώνει». Όπως σημείωσε, o κ. Αραβώσης μέσω της ενίσχυσης των μηχανισμών παρακολούθησης και της σύνδεσης της χρηματοδότησης με μετρήσιμα αποτελέσματα, δημιουργείται ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο που ευθυγραμμίζεται με τις ευρωπαϊκές απαιτήσεις και στόχους. Η προσέγγιση αυτή ενισχύει τη βιωσιμότητα του συστήματος διαχείρισης αποβλήτων και προάγει τη μετάβαση σε ένα πιο κυκλικό και αποδοτικό μοντέλο οικονομίας.

Την ανάγκη δίκαιης μετάβασης της χώρας από το παλαιότερο μοντέλο ταφής, σε ένα ενιαίο και θεσμικά δεσμευτικό πλαίσιο διακυβέρνησης των αποβλήτων, αξιοποιώντας την συγκυρία της επερχόμενης Ευρωπαϊκής Πράξης για την Κυκλική Οικονομία, ανέδειξε το Μέλος της Ολομέλειας της ΡΑΑΕΥ και του Κλάδου Αποβλήτων, Δρ. Ιωάννης Ν. Τζώρτζης. Όπως επεσήμανε, το βασικό ζήτημα για την Ελλάδα, δεν είναι η έλλειψη θεσμικού πλαισίου, αλλά η αναποτελεσματική εφαρμογή του, λόγω του κατακερματισμού αρμοδιοτήτων και των αδυναμιών συντονισμού. Αναφερόμενος στην ανωτέρω Πράξη, τόνισε ότι αυτή σηματοδοτεί μια Ευρωπαϊκή αλλαγή παραδείγματος, υπερβαίνει τη διάθεση αποβλήτων και επεκτείνεται στο σύνολο της αλυσίδας αξίας, με στόχο τη δημιουργία ενιαίας αγοράς δευτερογενών πρώτων υλών για την ενίσχυση της ανεξαρτησίας και της ανταγωνιστικότητας. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι σήμερα περισσότερο από ποτέ, επείγει για τη χώρα να αναλάβει πρωταγωνιστικό ρόλο σε Ευρωπαϊκό επίπεδο, με την ενδυνάμωση του ρόλου της ΡΑΑΕΥ ως ισχυρού μηχανισμού διακυβέρνησης, ο οποίος με την αποτελεσματική εφαρμογή της «καλής νομοθέτησης» και της αρχής «ο ρυπαίνων πληρώνει», επιβάλει τη σαφή κατανομή ευθυνών και τη λογοδοσία μέσω της πιστοποίησης των ΦΟΔΣΑ και επιτρέπει τη συλλογή αξιόπιστων δεδομένων με την αξιοποίηση εργαλείων όπως το myRAAEY. Αξιόλογα παραδείγματα της ανατολής αυτής της νέας εποχής μπορούν να σηματοδοτήσουν και ιδιωτικές πρωτοβουλίες όπως η ReHORECA στην Κρήτη.

Ο Βασίλης Χατζηγιαννάκης, Δικηγόρος, Μember and Αdministrator, Evangelos Chatzigiannakis Law Firm, Ελλάδα υπογράμμισε ότι «δεν έχουμε πρόβλημα θεσμικού πλαισίου, αλλά εφαρμογής», επισημαίνοντας ότι «μας λείπει ένα ενιαίο δεσμευτικό πλαίσιο διακυβέρνησης». Σύμφωνα με τον ίδιο, το σύστημα χαρακτηρίζεται από έντονο κατακερματισμό, καθώς «έχουμε μια Βαβέλ αρμοδιοτήτων» μεταξύ Υπουργείων, ΟΤΑ, ανεξάρτητων αρχών και συστημάτων ανακύκλωσης, γεγονός που υπονομεύει την αποτελεσματικότητα της πολιτικής. «Η μπάγκετα στην ανακύκλωση πρέπει να δοθεί στην αυτοδιοίκηση και ιδίως στους Φορείς Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων», τόνισε ο αναλυτής. Παράλληλα, σημείωσε ότι «η διαχείριση των αποβλήτων είναι πρωτίστως ζήτημα του κράτους» και ότι «δεν μπορεί η ανακύκλωση να εξαρτάται από το αν είναι συμφέρουσα για μια επιχείρηση».

Ο Μιχαήλ Οικονομάκης, Executive Chairman, Petros Petropoulos Group (Plc) & Chairman, HERRCO, Ελλάδα, ανέδειξε τις περιβαλλοντικές επιδόσεις του κλάδου, σημειώνοντας ότι «με το Σύστημα Εναλλακτικής Διαχείρισης Αποβλήτων Συσκευασιών αποτρέπεται η έκλυση 1–1,2 εκατ. τόνων CO₂», που αντιστοιχεί σε «ισοδύναμο 870.000 νοικοκυριών σε ενέργεια» και αποτρέπει «ταφή αποβλήτων ίση με 18 γήπεδα ποδοσφαίρου». Όπως τόνισε, «το DRS (Σύστημα Εγγυοδοσίας Επιστροφής Συσκευασιών) αλλάζει τον χάρτη της ανακύκλωσης», επισημαίνοντας ότι «χρειάζονται οικονομικά κίνητρα και εκπαίδευση της κοινωνίας».

Συνολικά, η συζήτηση ανέδειξε την ανάγκη μετάβασης σε ένα πιο ενιαίο, μετρήσιμο και λειτουργικό σύστημα διακυβέρνησης της διαχείρισης αποβλήτων. Αυτό προϋποθέτει σαφείς ρόλους, ισχυρά οικονομικά κίνητρα, επενδύσεις σε υποδομές και ενεργό συμμετοχή των πολιτών, στο πλαίσιο της κυκλικής οικονομίας.

Το πάνελ συντόνισε η δημοσιογράφος του ΣΚΑΪ, Κορίνα Γεωργίου.

Για να παρακολουθήσετε live τις εργασίες του Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών πατήστεΕΔΩ

Από αριστερά: Βασίλης Χατζηγιαννάκης, Δικηγόρος, Μember and Αdministrator, Evangelos Chatzigiannakis Law Firm, Greece – Κορίνα Γεωργίου, Παρουσιάστρια ΣΚΑΪ – Μανώλης Γραφάκος, Γενικός Γραμματέας Συντονισμού Διαχείρισης Αποβλήτων – Κωνσταντίνος Αραβώσης, Αντιπρόεδρος της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων – ΡΑΑΕΥ και Πρόεδρος του θεματικού κλάδου των Αποβλήτων, Καθηγητής UNESCO για την Πράσινη Καινοτομία και την Κυκλική Οικονομία στο ΕΜΠ και Καθηγητής στο ATHENS MBA (ΕΜΠ – ΟΠΑ) – Ιωάννης Τζώρτζης, Member of the Board of Directors, Regulatory Authority for Energy, Waste and Water (RAAEY), Greece – Μιχαήλ Οικονομάκης, Executive Chairman, Petros Petropoulos Group (Plc) & Chairman, HERRCO, Greece

Βασίλης Χατζηγιαννάκης, Δικηγόρος, Μember and Αdministrator, Evangelos Chatzigiannakis Law Firm, Greece

Μανώλης Γραφάκος, Γενικός Γραμματέας Συντονισμού Διαχείρισης Αποβλήτων

Κωνσταντίνος Αραβώσης, Αντιπρόεδρος της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων – ΡΑΑΕΥ και Πρόεδρος του θεματικού κλάδου των Αποβλήτων, Καθηγητής UNESCO για την Πράσινη Καινοτομία και την Κυκλική Οικονομία στο ΕΜΠ και Καθηγητής στο ATHENS MBA (ΕΜΠ – ΟΠΑ)

Ιωάννης Τζώρτζης, Member of the Board of Directors, Regulatory Authority for Energy, Waste and Water (RAAEY), Greece

Μιχαήλ Οικονομάκης, Executive Chairman, Petros Petropoulos Group (Plc) & Chairman, HERRCO, Greece

Κορίνα Γεωργίου, Παρουσιάστρια ΣΚΑΪ

📌Για περισσότερες πληροφορίες επισκεφτείτε  το https://def-xi.delphiforum.gr/