Οι πρωτοβουλίες που έχουν ληφθεί τα τελευταία πέντε χρόνια στη διαχείριση των αποβλήτων, καθώς και οι βασικοί άξονες του νέου νομοσχεδίου για την ανακύκλωση, παρουσιάστηκαν σε ειδική εκδήλωση του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, την Πέμπτη 11 Ιουλίου.
Ειδικότερα, η εκδήλωση, με θέμα: «Διαχείριση Αποβλήτων: Απολογισμός 2019 – 2024, μεταρρύθμιση στην ανακύκλωση, οδικός χάρτης μέχρι το 2030» πραγματοποιήθηκε στο Ίδρυμα Θεοχαράκη και διοργανώθηκε από την Γενική Γραμματεία Συντονισμού Διαχείρισης Αποβλήτων, με την υποστήριξη του Πράσινου Ταμείου και του Ελληνικού Οργανισμού Ανακύκλωσης.
Από τα στοιχεία που παρουσίασε η ηγεσία του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειαςπροκύπτει πως η χώρα έχει πλέον ένα σύγχρονο θεσμικό πλαίσιο, αποκτά με γοργούς ρυθμούς σύγχρονες υποδομές για τη διαχείριση αποβλήτων, ενώ υπάρχει και ο οδικός χάρτηςγια την ενεργειακή αξιοποίηση των υπολειμμάτων, ώστε τελικά η Ελλάδα να οδηγηθεί σε ποσοστό ταφής κάτω από 10% το 2030.
Στην ομιλία του ο Υπουργός Περιβάλλοντος Ενέργειας, κ. Θόδωρος Σκυλακάκης, σημείωσε, μεταξύ άλλων: «Ο πολύ απλός Κανόνας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, “πληρώνω όσο ρυπαίνω” αποτελεί τη βάση της πολιτικής που υλοποιούμε για τη διαχείριση των αποβλήτων. Επιπλέον, σε έναν πλανήτη, όπου διαρκώς αυξάνεται ο πληθυσμός και η κλιματική κρίση είναι ήδη εδώ, δεν μπορούμε, πλέον, να θεωρούμε τα υλικά, τα οποία υπό συνθήκες είναι επαναχρησιμοποιούμενα, ως απόβλητα. Σκοπός μας είναι να διευρύνουμε τη λίστα με τα επαναχρησιμοποιούμενα και “κλειδί” σε αυτή την προσπάθεια είναι τα βιοαπόβλητα. Ορισμένα από αυτά θα μας δώσουν τη δυνατότητα να δημιουργήσουμε βιοαέριο και κάποια να καλύψουμε άλλες, ενεργειακές ανάγκες, με τρόπο κλιματικά ουδέτερο. Ταυτόχρονα, στόχος μας είναι να εισέλθει, δυναμικά, η ανακύκλωση στην καθημερινότητα των νοικοκυριών. Δίνοντας λύσεις στις πρακτικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι πολίτες (π.χ. χρόνος, κόπος, απόσταση που πρέπει να διανυθεί για να ανακυκλώσουν), θα τους βοηθήσουμε να οργανώσουν το νοικοκυριό τους στη βάση της ανακύκλωσης».
Ο Γενικός Γραμματέας Συντονισμού Διαχείρισης Αποβλήτων, κ. Μανώλης Γραφάκος, στην τοποθέτησή του προχώρησε σε ένα σύντομο απολογισμό του έργου της τελευταίας πενταετίας, κάνοντας παράλληλα μια σύντομη περιγραφή των βασικών αξόνων του νέου νομοσχεδίου του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, που στοχεύει σε μια σημαντική μεταρρύθμιση στην ανακύκλωση.
Σε αυτούς περιλαμβάνονται οι εξής:
–Η εφαρμογή του συστήματος εγγυοδοσίας για πλαστικές και μεταλλικές φιάλες που θα λειτουργεί στο τέλος του 2025, με ένα ενιαίο σύστημα πανελλαδικό. Το νέο σύστημα δεν θα περιλαμβάνει τις φιάλες γυαλιού, ενώ η εγγυοδοσία που δεν εισπράττεται από τους καταναλωτές, παραμένει στο σύστημα για επενδύσεις. Στην πλήρη ανάπτυξη του συστήματος προβλέπονται περίπου 15.000 σημεία επιστροφής για διευκόλυνση του καταναλωτή.
-Η παροχή υπηρεσίας χωριστής συλλογής ανακυκλώσιμων και βιοαποβλήτων, σε μικρούς και ορεινούς Δήμους κάτω των 10.000 κατοίκων και παροχή εξοπλισμού στους υπόλοιπους.
-Η ρύθμιση ζητημάτων στην εναλλακτική διαχείριση, με στόχο να κατατεθεί από τους υπόχρεους παραγωγούς νέο επιχειρησιακό σχέδιο, με τριπλάσιους πόρους για την ανακύκλωση που θα περιλαμβάνει και τη συλλογή των ανακυκλώσιμων υλικών.
-Η δημιουργία συστήματος εναλλακτικής διαχείρισης για τα βιοαπόβλητα, με πόρους των υπόχρεων παραγωγών, με στόχο να αναλάβει τη συλλογή από τους μεγάλους παραγωγούς και τα HORECA.
–Η δυνατότητα άμεσης παρέμβασης του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας για την πρόληψη ή αντιμετώπιση έκτακτων περιπτώσεων στη διαχείριση των αποβλήτων, για την αποτροπή περιβαλλοντικής επιβάρυνσης και προστασίας της δημόσιας υγείας, καθώς και σε περιπτώσεις προστίμων από την ΕΕ
Η εκδήλωση έκλεισε με μια ανοικτή συζήτηση που συντόνισε ο δημοσιογράφος Νίκος Φιλιππίδης και συμμετείχαν, η Διευθύνουσα Σύμβουλος του ΕΟΑΝ, κυρία Αλεξάνδρα Τόγια, ο Πρόεδρος του Πράσινου Ταμείου, κ. Γιάννης Ανδρουλάκης, ο Πρόεδρος της ΚΕΔΕ και Δήμαρχος Αμπελοκήπων – Μενεμένης, κ. Λάζαρος Κυρίζογλου, η Πρόεδρος του ΣΕΠΑΝ, κυρία Λένα Μπέλση, ο Πρόεδρος της ΕΕΔΣΑ, κ. Γιώργος Ηλιόπουλος και ο Πρόεδρος του ΠΑΣΕΠΠΕ, κ. Χαράλαμπος Χαραλαμπίδης.
Ο απολογισμός του έργου σε αριθμούς
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στην εκδήλωση:
Το 2019, λειτουργούσαν μόλις 3 μονάδες επεξεργασίας αποβλήτων και κατασκευάζονταν άλλες 5. Σήμερα λειτουργούν 12 και κατασκευάζονται άλλες 19. Εντός του 2024 αναμένεται να υπογραφεί η σύμβαση για τουλάχιστον 5 νέες μονάδες, ενώ το πρώτο εξάμηνο του 2025, θα έχει υπογραφεί η σύμβαση κατασκευής για επιπλέον 6. Με τη δημοπράτηση των υποδομών σε Κω – Κάλυμνο, Νότιο Αιγαίο και Βόρειο Αιγαίο, καθώς και των υποδομών στη Στερεά Ελλάδα, η χώρα ολοκληρώνει το δίκτυο των μονάδων επεξεργασίας αποβλήτων.
Από το 2019 το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας υλοποιεί δράσεις για όλη την πυραμίδα διαχείρισης των αποβλήτων και συγκεκριμένα:
• την ευαισθητοποίηση της κοινωνίας, με ιδιαίτερη έμφαση στην περιβαλλοντική εκπαίδευση των μαθητών. Τα προγράμματα του Υπουργείου σκοπεύουν «Τα δημοτικά σχολεία να γίνουν πρωταθλητές στην ανακύκλωση».
• την πρόληψη αποβλήτων, με βασικό στόχο την εφαρμογή του «πληρώνω όσο πετάω», με κίνητρο στους πολίτες να διαχωρίζουν τα απόβλητά τους στην πηγή.
• την επαναχρησιμοποίηση, με τη δημιουργία κέντρων επαναχρησιμοποίησης υλικών σε όλη τη χώρα
• την ανακύκλωση, με δημιουργία νέων συστημάτων συλλογής και επεξεργασίας για νέα ρεύματα, όπως έπιπλα, στρώματα, κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα, απόβλητα στην πρωτογενή παραγωγή, κ.λπ.
• την ενεργειακή αξιοποίηση, όπου έχει ολοκληρωθεί η σχετική μελέτη για το σύνολο της χώρας και από το 2025 θα υπάρξει η θεσμική προετοιμασία για την εφαρμογή της.
• Όλα τα παραπάνω, οδηγούν σε μείωση της ταφής με στόχο να έχει διαμορφωθεί κάτω από 10% το 2030.
Έως το 2026 ο Έλληνας φορολογούμενος θα σταματήσει να πληρώνει πρόστιμα για τους Χώρους Ανεξέλεγκτης Διάθεσης Αποβλήτων. Ήδη από τις 65 περιπτώσεις προστίμων που επέβαλε η Ευρωπαϊκή Ένωση στη χώρα μας για παράνομες χωματερές που παραλάβαμε το 2019, σήμερα έχουμε μόλις 20. Στόχος μας είναι να μηδενίσουμε τα πρόστιμα μέχρι το 2026.
Το 2020 που η Γενική Γραμματεία Συντονισμού Διαχείρισης Αποβλήτων ανέλαβε τη διαχείριση λυμάτων, από τους 482 οικισμούς της χώρας άνω των 2.000 κατοίκων μόλις οι 187 είχαν εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων και δίκτυα μεταφοράς για την κάλυψη του συνόλου των κατοικιών.
Σήμερα:
• Ο αριθμός τους έχει αυξηθεί σε 253.
• Για τους υπόλοιπους 229 οικισμούς υλοποιούνται πάνω από 130 έργα στη χώρα.
• Ακόμα 60 είτε βρίσκονται σε διαγωνιστική διαδικασία, είτε έχουν εγκεκριμένη χρηματοδότηση.
• Πάνω από 70 έργα διαχείρισης αστικών λυμάτων στη χώρα μπαίνουν σε τροχιά υλοποίησης με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
• Συντάσσεται εθνικό σχέδιο κάλυψης αναγκών σε νησιωτικές, ορεινές και ευαίσθητες περιβαλλοντικά περιοχές, για οικισμούς κάτω των 1.000 κατοίκων, καθώς και για αναβάθμιση των εγκαταστάσεων επεξεργασίας λυμάτων, ώστε να μπορεί να εξοικονομηθεί νερό για αρδευτικές ανάγκες.
