Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε στις 8 Μαρτίου 2022 ένα σχέδιο για να απεξαρτηθεί η Ευρώπη από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα πολύ πριν από το 2030, ξεκινώντας από το φυσικό αέριο, υπό το πρίσμα τηςεισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Στο σχέδιο REPowerEU περιγράφεται επίσης μια σειρά μέτρων για την αντιμετώπιση των αυξανόμενων τιμών της ενέργειας στην Ευρώπη και για την αναπλήρωση των αποθεμάτων φυσικού αερίου
για τον επόμενο χειμώνα. Εδώ και αρκετούς μήνες, οι τιμές της ενέργειας στην Ευρώπη είναιαυξημένες, αλλά τώρα το πρόβλημα επιδεινώνεται με την αβεβαιότητα που επικρατεί για τονεφοδιασμό.
Το σχέδιο REPowerEU θα επιδιώξει τη διαφοροποίηση του εφοδιασμού με φυσικό αέριο, την επιτάχυνση της χρήσης ανανεώσιμων αερίων και την αντικατάσταση του φυσικού αερίου στη θέρμανση και την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Με τον τρόπο αυτόν μπορεί να μειωθεί η ζήτηση
της ΕΕ για ρωσικό φυσικό αέριο κατά δύο τρίτα πριν από το τέλος του έτους.
Μέτρα έκτακτης ανάγκης για τις τιμές της ενέργειας και την αποθήκευση φυσικού αερίου
Η «εργαλειοθήκη για τις τιμές της ενέργειας» της Επιτροπής του περασμένου Οκτωβρίου βοήθησε τα κράτη μέλη να μετριάσουν τις επιπτώσεις των υψηλών τιμών στους ευάλωτους καταναλωτές
και εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό πλαίσιο για τη λήψη μέτρων σε εθνικό επίπεδο.
Σήμερα η Επιτροπή παρέχει πρόσθετη καθοδήγηση στα κράτη μέλη, επιβεβαιώνοντας τη δυνατότητα ρύθμισης των τιμών σε εξαιρετικές περιστάσεις και καθορίζοντας τον τρόπο με τον οποίο τα κράτη μέλη μπορούν να ανακατανείμουν στους καταναλωτές τα έσοδα που προκύπτουν από υψηλά κέρδη του ενεργειακού τομέα και από την εμπορία δικαιωμάτων εκπομπών. Οι κανόνες της ΕΕ για τις κρατικές ενισχύσεις μπορούν να προσφέρουν στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να παρέχουν βραχυπρόθεσμη στήριξη στις επιχειρήσεις που πλήττονται από τις υψηλές τιμές της ενέργειας και να συμβάλουν στη μείωση
της έκθεσής τους στην αστάθεια των τιμών της ενέργειας μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα.
Μετά από διαβούλευση σχετικά με στοχευμένες τροποποιήσεις των κατευθυντήριων γραμμών για τις κρατικές ενισχύσεις του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής, η Επιτροπή θα πραγματοποιήσει επίσης διαβουλεύσεις με τα κράτη μέλη σχετικά με τις ανάγκες και το πεδίο εφαρμογής ενός νέου προσωρινού πλαισίου κρίσης για τις κρατικές ενισχύσεις με σκοπό τη χορήγηση ενισχύσεων σε επιχειρήσεις που πλήττονται από την κρίση, ιδίως σε εκείνες που αντιμετωπίζουν υψηλό ενεργειακό κόστος.
Η Επιτροπή σκοπεύει να υποβάλει, έως τον Απρίλιο, νομοθετική πρόταση με την οποία θα απαιτεί οιυπόγειες εγκαταστάσεις αποθήκευσης φυσικού αερίου σε ολόκληρη την ΕΕ να έχουν πληρωθεί τουλάχιστον έως το 90 % της χωρητικότητάς τους έως την 1η Οκτωβρίου κάθε έτους. Η
πρόταση συνεπάγεται την παρακολούθηση και τήρηση των επιπέδων πλήρωσης και τη σύναψη ρυθμίσεων αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών μελών. Η Επιτροπή εξακολουθεί επίσης να διεξάγει
έρευνα σχετικά με την αγορά φυσικού αερίου, ανταποκρινόμενη στις ανησυχίες σχετικά με πιθανές στρεβλώσεις του ανταγωνισμού από φορείς εκμετάλλευσης, ιδίως από τη Gazprom.
Για την αντιμετώπιση της εκτόξευσης των τιμών της ενέργειας, η Επιτροπή θα εξετάσει όλες τις πιθανές επιλογές για τη λήψη μέτρων έκτακτης ανάγκης, π.χ. θέσπιση προσωρινών ορίων τιμών, με σκοπό τον
περιορισμό της δυνατότητας επηρεασμού των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας από τις τιμές του φυσικού αερίου. Θα αξιολογήσει επίσης επιλογές για τη βελτιστοποίηση του σχεδιασμού της
αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, λαμβάνοντας υπόψη την τελική έκθεση του Οργανισμού Συνεργασίας των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας της ΕΕ (ACER) και άλλες συνεισφορές σχετικά με τα οφέλη και τα
μειονεκτήματα των εναλλακτικών μηχανισμών τιμολόγησης, με σκοπό η ηλεκτρική ενέργεια να παραμείνει οικονομικά προσιτή, χωρίς να διαταραχθεί ο εφοδιασμός και να πραγματοποιηθούν
περαιτέρω επενδύσεις στην πράσινη μετάβαση.
REPowerEU — Απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο πριν από το 2030
Η εξάρτησή μας από τα ορυκτά καύσιμα από τη Ρωσία μπορεί να εξαλειφθεί σταδιακά πολύ πριν από το 2030. Για να επιτευχθεί αυτό, η Επιτροπή προτείνει την ανάπτυξη του σχεδίου REPowerEU, το οποίο
θα αυξήσει την ανθεκτικότητα του ενεργειακού συστήματος σε επίπεδο ΕΕ με βάση δύο πυλώνες: τη διαφοροποίηση του εφοδιασμού με φυσικό αέριο, με την αύξηση των εισαγωγών ΥΦΑ και των εισαγωγών μέσω αγωγών από προμηθευτές εκτός Ρωσίας, και με την αύξηση του όγκου
παραγωγής και εισαγωγών βιομεθανίου και ανανεώσιμου υδρογόνου· και, την ταχύτερη μείωση της χρήσης ορυκτών καυσίμων στις κατοικίες, τα κτίρια και τη βιομηχανία μας, καθώς και στο σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας, με την ενίσχυση της ενεργειακής απόδοσης, την αύξηση των
ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και του εξηλεκτρισμού, και την
αντιμετώπιση των σημείων συμφόρησης στις υποδομές.
Η πλήρης υλοποίηση των προτάσεων της Επιτροπής για την «προσαρμογή στον στόχο του 55 %» («Fit
for 55») θα μειώσει, έως το 2030, την ετήσια κατανάλωση ορυκτού αερίου κατά 30 %, δηλαδή 100 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα (bcm). Με τα μέτρα του σχεδίου REPowerEU, θα μπορούσαμε να
μειώσουμε σταδιακά τη χρήση ορυκτού αερίου κατά τουλάχιστον 155 bcm.
Αυτό ισοδυναμείμε τον όγκο που εισήχθη από τη Ρωσία το 2021. Σχεδόν τα δύο τρίτα της μείωσης αυτής μπορούν να επιτευχθούν εντός ενός έτους και, με τον τρόπο αυτόν, θα λάβει τέλος η υπερβολική
εξάρτηση της ΕΕ από έναν και μόνο προμηθευτή. Η Επιτροπή προτείνει να συνεργαστεί με τα κράτη μέλη για τον προσδιορισμό των καταλληλότερων έργων για την επίτευξη αυτών των στόχων, με βάση
τις εκτεταμένες εργασίες που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο των εθνικών σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.
