Τα έκτακτα μέτρα που λαμβάνει η κυβέρνηση για το ενεργειακό κόστος εξειδίκευσε, σήμερα, Τετάρτη (17/7) η ηγεσία του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, σε συνέντευξη Τύπου, που έλαβε χώρα στο Υπουργείο.

Ειδικότερα, στη συνέντευξη Τύπου συμμετείχαν: ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Θόδωρος Σκυλακάκης, η Υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κυρία Αλεξάνδρα Σδούκου, ο Γενικός Γραμματέας Ενέργειας και Ορυκτών Πρώτων Υλών, κ. Αριστοτέλης Αϊβαλιώτης και ο Ειδικός Σύμβουλος του Πρωθυπουργού για θέματα ενέργειας, κ. Νίκος Τσάφος.

Στα έκτακτα μέτρα που λαμβάνονται,συμπεριλαμβάνονται τα εξής:

Πρώτον,  νομοθετείται άμεσα έκτακτη ειδική εισφορά ανά θερμική μεγαβατώρα υπέρ του Ταμείου Ενεργειακής Μετάβασης στις εταιρείες ηλεκτροπαραγωγής με καύσιμο φυσικό αέριο.

Η διάρκεια του μέτρου θα είναι τουλάχιστον δίμηνη, ενώ για την πρώτη εφαρμογή ως μήνας αναφοράς ορίζεται ο Ιούλιος του 2024.

Η έκτακτη εισφορά θα υπολογίζεται επί της ποσότητας φυσικού αερίου που χρησιμοποιείται από κάθε υπόχρεο παραγωγό για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.

Το ακριβές ποσό της ειδικής εισφοράς ανά θερμική μεγαβατώρα, θα προσδιορισθεί τις επόμενες ημέρες παράλληλα με τη νομοθέτησή της. Η ειδική εισφορά που αναλογεί σε κάθε Μονάδα Ηλεκτροπαραγωγής θα υπολογίζεται από τον Διαχειριστή του Εθνικού Συστήματος Φυσικού Αερίου Ανώνυμη Εταιρεία (Δ.Ε.Σ.Φ.Α. Α.Ε.).

Πρωταρχικός σκοπός θέσπισης της ειδικής εισφοράς είναι η προσωρινή υποστήριξη των καταναλωτών ηλεκτρικής ενέργειας, στο πλαίσιο αντιμετώπισης του έκτακτου υψηλού ενεργειακού κόστους.

Δεύτερον, μέσω του ποσού που θα συγκεντρωθεί από την ειδική εισφορά στους ηλεκτροπαραγωγούς υπέρ του Ταμείου Ενεργειακής Μετάβασης, θα επιδοτηθούν για τον Αύγουστο οι καταναλωτές ηλεκτρικής ενέργειας, οι οποίοι είναι συμβεβλημένοι σε κυμαινόμενα τιμολόγια ηλεκτρικής ενέργειας (πράσινα και κίτρινα τιμολόγια) και πλήττονται από την επερχόμενη απότομη άνοδο των τιμολογίων του επόμενου μήνα.

Το όριο κατανάλωσης της επιδότησης για τους οικιακούς καταναλωτές θα είναι οι 500 κιλοβατώρες (kWh) το μήνα, ενώ ειδική πρόνοια θα υπάρχει για τους δικαιούχους Κοινωνικού Οικιακού Τιμολογίου.

Οι ανακοινώσεις για την ακριβή περίμετρο των δικαιούχων και το τελικό ποσό της επιδότησης σε ευρώ/MWh, θα γίνουν αμέσως μετά την ανακοίνωση των τελικών τιμών του ειδικού τιμολογίου (πράσινου) τις πρώτες ημέρες του Αυγούστου.

Τρίτον, θα υπάρξει από ελληνικής πλευράς ένα είδος μηχανισμού παρέμβασης σε περίπτωση στρέβλωσης της αγοράς και δυσλειτουργίας, που έχει ενδημικά χαρακτηριστικά. Όταν, δηλαδή, κάποια χαρακτηριστικά παρουσιάζονται κατά διαστήματα, διότι υπάρχει μόνιμη στρέβλωση της αγοράς (χαρακτηριστικό παράδειγμα η παρούσα αύξηση των τιμών) για την οποία δεν υπάρχει επαρκής αντίδραση από την ευρωπαϊκή πλευρά. Πρόκειται, στην ουσία, για το μηχανισμό που είχε αξιοποιηθεί κατά το παρελθόν. Θα υπάρξει αίτημα προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ώστε η Ελλάδα να ενεργοποιήσει τη δυνατότητα αυτής της πρόνοιας. 

Η κυβέρνηση αποφάσισε τα παραπάνω έκτακτα μέτρα, λαμβάνοντας υπόψη τα εξής δεδομένα:

-Ο μηχανισμός που αφορά σε πλαφόν στις μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας έχει λήξει (30 Ιουνίου 2024).

-Η καινούρια ευρωπαϊκή Οδηγία προβλέπει όρους για έκτακτο μηχανισμό, που δεν εκπληρώνονται, παρά μόνο μετά από τρεις μήνες και διαπίστωση περιφερειακής ή κεντρικής, ενεργειακής κρίσης.

-Για τη στρέβλωση της λειτουργίας της Ευρωπαϊκής αγοράς, δεν ευθύνεται η Ελλάδα, καθώς οι τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας δεν καθορίζονται από τη χώρα μας.

Πορεία τιμών

Στο πλαίσιο της συνέντευξης Τύπου παρουσιάστηκαν οι πρωτοβουλίες που έχει λάβει η κυβέρνηση (από τον Ιούλιο του 2023 μέχρι σήμερα) για τη μείωση των τιμών του ηλεκτρικού ρεύματος προς όφελος: των καταναλωτών, των επιχειρήσεων-επαγγελματιών και των αγροτών.

Επισημάνθηκε πως τον Ιανουάριο του 2024, με την μεταρρύθμιση των χρωματιστών τιμολογίων, επιτεύχθηκαν μέσες τιμές στα πράσινα τιμολόγια -όπου είναι η πλειονότητα των καταναλωτών- χαμηλότερες από αυτές του Δεκεμβρίου του 2023 (χρονική περίοδος με επιδοτήσεις). Συγκεκριμένα, μεσοσταθμική τιμή Ιανουαρίου 2024 ήταν 140 ευρώ/MWh.

Στη συνέχεια, λόγω της εποχικότητας και της πτώσης στις τιμές του φυσικού αερίου και σε αυτές των ρύπων οι τιμές κινήθηκαν περαιτέρω, πτωτικά (110 ευρώ/MWh, Μάιος 2024).

Τον Ιούνιο, υπήρξε κάποια άνοδος, συνακόλουθη της ανόδου στις τιμές του φυσικού αερίου και στις τιμές των ρύπων. Στην πράξη, υπήρξε επιστροφή στα επίπεδα Ιανουαρίου 2024. Μεσοσταθμικά μέχρι και τον Ιούλιο η τιμή χονδρικής του επταμήνου ήταν 130 ευρώ/MWh.

Από τις 11 Ιουλίου και έπειτα, οι τιμές αυξήθηκαν, ως αποτέλεσμα των εξής:

α) καύσωνας διαρκείας στην Ελλάδα, ο οποίος ήταν αναμενόμενος, αλλά πάνω από τα συνήθη επίπεδα,  

β) καύσωνας διαρκείας από την Ουκρανία μέχρι την Ελλάδα, μη αναμενόμενος,

γ) αυξημένη ζήτηση από την Ουκρανία,

δ) μη εκτόνωση της αυξημένης ζήτησης που έχει δημιουργηθεί, ειδικά στην Ουγγαρία προς τη Δύση.

Ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειαςανακοίνωσε ότι δεν θα υπάρξει κανενός είδους επιστροφή σε σχέση με το ΕΤΜΕΑΡ. «Αυτή η εκκρεμότητα δεν θα επιλυθεί εις βάρος των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, δεδομένου ότι δεν αποτελεί δικό τους σφάλμα που καθυστέρησε η εφαρμογή του. Συνεπώς, δεν πρόκειται να υπάρξει αναδρομική ισχύ. Πρόκειται για εκατοντάδες εκατομμύρια που θα είναι προς όφελος των μικρών και μικρομεσαίων επιχειρήσεων», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Σκυλακάκης.

Αλεξάνδρα Σδούκου «θέλω να επιβεβαιώσω τη δέσμευση του Πρωθυπουργού ότι η Κυβέρνηση και το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας θα είναι εδώ, επαγρυπνώντας διαρκώς, ώστε άμεσα να παρέμβουμε σε κάθε περίπτωση κρίσης τιμών. Με ιδιαίτερη προσοχή στην περιφερειακή, διασυνδεδεμένη και συζευγμένη ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρισμού. Εντοπίζοντας έγκαιρα και αντιδρώντας άμεσα σε κάθε εξωγενή, περιφερειακή στρέβλωση. Πιστοί στη δέσμευσή μας παραμένουμε προσηλωμένοι στη δέσμευσή μας προς τους Έλληνες καταναλωτές για διατήρηση της ηλεκτρικής ενέργειας σε προσιτό επίπεδο και εξαντλώντας όλα τα διαθέσιμα μέσα στην εργαλειοθήκη μέτρων και πρωτοβουλιών που έχουμε διαμορφώσει τα τελευταία χρόνια».

Αναλυτικά, η Ομιλία της Υφυπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κυρίας Αλεξάνδρας Σδούκου, κατά την εξειδίκευση των έκτακτων κυβερνητικών μέτρων για το ενεργειακό κόστος

Καλημέρα σας,

Σε συνέχεια όσων ανέφερε ο Υπουργός για την υφιστάμενη κατάσταση που έχει δημιουργηθεί τις τελευταίες ημέρες στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, υπογραμμίζω με τη σειρά μου ότι έχουμε να κάνουμε με μια περιφερειακή ενεργειακή κρίση που εκδηλώνεται με ιδιαίτερη σφοδρότητα τις τελευταίες 10 μέρες.

Οι αιτίες πολλές:

Μια «τέλεια καταιγίδα» για τις ενεργειακές αγορές της Ανατολικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης!

Οι λόγοι αυτοί εκτοξεύουν το κόστος χονδρεμπορικής σε μια σειρά από χώρες με τις οποίες μοιραζόμαστε ένα διασυνδεδεμένο Σύστημα Ηλεκτρισμού και συζευγμένες Αγορές.

Στην «καταιγίδα» αυτοί επισημαίνω ότι η Ελλάδα δεν είναι στη χειρότερη θέση:  αρκετές χώρες, όπως η Ρουμανία και η Ουγγαρία, και λιγότερο η Βουλγαρία, αντιμετωπίζουν αισθητά ακριβότερες τιμές χονδρικής από εμάς.

Η διεθνής διάσταση όμως του προβλήματος δεν αποτελεί για εμάς άλλοθι, όπως δεν αποτέλεσε και ποτέ στο παρελθόν. Γιατί εμείς έχουμε την πολιτική βούληση και την τεχνογνωσία να παρέμβουμε άμεσα και δυναμικά, και πρώτοι απ’ όλους τους γείτονές μας, προς όφελος του Έλληνα καταναλωτή, ώστε να μην επιβαρυνθεί από αυτή τη δυσμενή κατάσταση.

Έτσι, μέσα σε αυτό το περιφερειακό περιβάλλον, η Κυβέρνηση δείχνει τα άμεσα αντανακλαστικά της για να αντιμετωπιστούν ενδεχόμενες αυξήσεις στα τιμολόγια ηλεκτρικής ενέργειας τους επόμενους μήνες, όπως άλλωστε έπραξε με συνέπεια καθόλη τη διάρκεια της ενεργειακής κρίσης, χορηγώντας περισσότερα από 10 δις. ευρώ σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις.  

Και το γεγονός ότι η παρούσα κρίση τιμών δεν θα έχει ούτε τη σφοδρότητα ούτε και τη διάρκεια της ενεργειακής κρίσης που βιώσαμε μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, δεν μας αποτρέπει από το να σταθούμε δίπλα στον Έλληνα καταναλωτή με στοχευμένες παρεμβάσεις που θα ανακουφίσουν τις δυσμενείς συνέπειες και αυτής της συγκυρίας.

Είναι γεγονός ότι, με την τιμή χονδρικής στη χώρα μας, τις πρώτες 17 ημέρες του Ιουλίου, να βρίσκεται στα 136,6 €/MWh ήδη αυξημένη κατά 38% σε σχέση με τον Ιούνιο, τα τιμολόγια ηλεκτρικής ενέργειας του Αυγούστου αναμένεται να αυξηθούν προκαλώντας πίεση στους καταναλωτές ηλεκτρικής ενέργειας, ιδίως και λόγω της αυξημένης κατανάλωσης τον επόμενο μήνα.  

Αναγνωρίζοντας τις συνέπειες που αναμένονται στον οικονομικό προϋπολογισμό των καταναλωτών, προχωρούμε άμεσα στη λήψη πρωτοβουλιών και μέτρων για την ανάσχεση αυτού του προσωρινού κύματος ακρίβειας στην ηλεκτρική ενέργεια.

Η φιλοσοφία και η εξειδίκευση των μέτρων έχει ως εξής:

Πρώτον, η Ελληνική Κυβέρνηση ήταν από τις πρώτες που έθεσαν στους κόλπους της ΕΕ, στις αρχές της ενεργειακής κρίσης, τη δημιουργία ενός μηχανισμού επιστροφής μέρους των εσόδων των ηλεκτροπαραγωγών για την ανακούφιση των καταναλωτών ηλεκτρικής ενέργειας λόγω των υψηλών τιμών.

Ήμασταν από τους πρώτους επίσης που υιοθέτησαν έναν τέτοιο μηχανισμό τον Ιούλιο 2022 επισημαίνοντας την ανάγκη, ο μηχανισμός αυτός να περιγραφεί έχοντας μόνιμο χαρακτήρα σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης σε κανονιστικό κείμενο της ΕΕ.

Εντός του Ιουνίου εκδόθηκε η σχετική ΟΔΗΓΙΑ (ΕΕ) 2024/1711 ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ, στο άρθρο 66α της οποίας υιοθετείται πλήρως η Ελληνική πρόταση.

Με βάση τις προβλέψεις της Οδηγίας, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο δύναται, κατόπιν πρότασης της Επιτροπής, να κηρύξει περιφερειακή ή ενωσιακή κρίση τιμών ηλεκτρικής ενέργειας, εφόσον συντρέχουν συγκεκριμένες προϋποθέσεις, όπως

α) η ύπαρξη πολύ υψηλών μέσων τιμών στις αγορές χονδρικής πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας ή

β) η ύπαρξη απότομων αυξήσεων των τιμών λιανικής της ηλεκτρικής ενέργειας της τάξης του 70 %, οι οποίες αναμένεται να συνεχιστούν για τουλάχιστον τρεις μήνες.

Αυτή τη στιγμή δε βρισκόμαστε εκεί παρά το γεγονός ότι εντός Ιουλίου υπάρχει μία αξιοσημείωτη αύξηση στην τιμή χονδρικής.

Ενεργώντας, λοιπόν,  με μεγάλη ταχύτητα και πριν τη συμβατική υποχρέωση ενσωμάτωσης στο εθνικό δίκαιο το 2025, υιοθετούμε άμεσα με νομοθετική ρύθμιση τη συγκεκριμένη πρόβλεψη της Ευρωπαϊκής Οδηγίας, ώστε να έχουμε τη δυνατότητα, σε περιπτώσεις που συντρέχουν οι έκτακτες προϋποθέσεις, να εφαρμόζουμε αυτόματα μηχανισμό επιστροφής των ουρανοκατέβατων κερδών των ηλεκτροπαραγωγών.

Πέραν αυτού όμως, κρατάω και κάτι ακόμα από την πρόσφατη, τον Ιούνιο του 2024, ψήφιση της Οδηγίας αυτής: Τη ρητή και έμπρακτη αναγνώριση, από την ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση, της ανάγκης ενεργοποίησης ενός μηχανισμού άμεσης παρέμβασης σε περίπτωση πανευρωπαϊκής ή και περιφερειακής κρίσης τιμών ηλεκτρικής ενέργειας.

Και βέβαια, αφού η ανάγκη υπάρχει και αναγνωρίζεται, έως την ενεργοποίηση του νέου αυτού μηχανισμού πανευρωπαϊκά, εμείς δεν μένουμε με σταυρωμένα χέρια.

Χρησιμοποιούμε τα εργαλεία που έχουμε διαθέσιμα, και που είναι γνωστά, συμβατά με το ευρωπαϊκό δίκαιο και δοκιμασμένα το προηγούμενο διάστημα.

Όπως η έκτακτη εισφορά στους παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας με Φυσικό Αέριο.

Δεύτερον, λοιπόν, νομοθετείται άμεσα έκτακτη Ειδική εισφορά ανά θερμική μεγαβατώρα υπέρ του Ταμείου Ενεργειακής Μετάβασης στις εταιρείες ηλεκτροπαραγωγής με καύσιμο φυσικό αέριο.

Η διάρκεια του μέτρου θα είναι τουλάχιστον δίμηνη,ενώ για την πρώτη εφαρμογή ως μήνας αναφοράς ορίζεται ο μήνας Ιούλιος 2024.

Η έκτακτη εισφορά θα υπολογίζεται επί της ποσότητας φυσικού αερίου που χρησιμοποιείται από κάθε υπόχρεο παραγωγό για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.

Το ακριβές ποσό της ειδικής εισφοράς ανά θερμική μεγαβατώρα, θα προσδιορισθεί τις επόμενες ημέρες παράλληλα με τη νομοθέτησή της, ενώ η ειδική εισφορά που αναλογεί σε κάθε Μονάδα Ηλεκτροπαραγωγής θα υπολογίζεται από τον Διαχειριστή του Εθνικού Συστήματος Φυσικού Αερίου Ανώνυμη Εταιρεία (Δ.Ε.Σ.Φ.Α. Α.Ε.).

Πρωταρχικός σκοπός θέσπισης της ειδικής εισφοράς είναι η προσωρινή υποστήριξη των καταναλωτών ηλεκτρικής ενέργειας, στο πλαίσιο αντιμετώπισης του έκτακτου υψηλού ενεργειακού κόστους.

Τρίτον, μέσω του ποσού που θα συγκεντρωθεί από την ειδική εισφορά στους ηλεκτροπαραγωγούς υπέρ του Ταμείου Ενεργειακής Μετάβασης, θα επιδοτηθούν για τον Αύγουστο οι καταναλωτές ηλεκτρικής ενέργειας που είναι συμβεβλημένοι σε κυμαινόμενα τιμολόγια ηλεκτρικής ενέργειας και πλήττονται από την επερχόμενη απότομη άνοδο των τιμολογίων του επόμενου μήνα.

Το όριο κατανάλωσης της επιδότησης για τους οικιακούς καταναλωτές θα είναι οι 500 κιλοβατώρες (kWh) το μήνα.

Οι ανακοινώσεις για την περίμετρο των δικαιούχων και το ακριβές ποσό της επιδότησης σε €/MWh για κάθε κατηγορία, θα γίνουν αμέσως μετά την ανακοίνωση των τελικών τιμών του Ειδικού Τιμολογίου (πράσινου) τις πρώτες ημέρες του Αυγούστου.

Τέταρτον, η Κυβέρνηση παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις στις χονδρεμπορικές αγορές ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας μας αλλά και πανευρωπαϊκά και θα εκτιμήσει την κατάσταση που θα διαμορφωθεί στις τιμές και τον επόμενο μήνα.

Εδώ θέλω να επιμείνω. Η διαρκής παρακολούθηση, εποπτεία και έλεγχος των ενεργειακών αγορών δεν εξαγγέλεται σήμερα, φυσικά. Αλλά επιβεβαιώνεται, υπογραμμίζεται και τονίζεται εμφατικά. Προς όλες τις κατευθύνσεις.

Είμαστε σε εγρήγορση για ενδεχόμενες εμπορικές συμπεριφορές που, εκμεταλλευόμενες ίσως τη δυσμενή διεθνή συγκυρία, μπουν σε πειρασμό να αντλήσουν οφέλη εκτός του κανονιστικού πλαισίου από την Ελληνική Αγορά Ηλεκτρισμού σε βάρος των Ελλήνων Καταναλωτών.

Τέτοιες συμπεριφορές, διαβεβαιώνω προς όλες τις κατευθύνσεις, εφόσον εκδηλωθούν, θα εντοπιστούν άμεσα και θα κατασταλούν δραστικά.

Ήδη η αρμόδια Ρυθμιστική Αρχή (ΡΑΑΕΥ) που είναι επιφορτισμένη με την εποπτεία της εγχώριας αγοράς αξιολογεί καθημερινά το επίπεδο ανταγωνισμού μεταξύ των συμμετεχόντων, ώρα – ώρα και σε επίπεδο κάθε προσφοράς έγχυσης. Η ΡΑΑΕΥ έχει τα εργαλεία να εντοπίσει και να επέμβει σε περίπτωση που διαπιστώσει τυχόν καταχρηστικές πρακτικές. Και το Υπουργείο θα της παρέχει κάθε στήριξη και αρωγή στο έργο της αυτό.

Κλείνοντας, θέλω να επιβεβαιώσω τη δέσμευση του Πρωθυπουργού ότι η Κυβέρνηση και το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας θα είναι εδώ, επαγρυπνώντας διαρκώς, ώστε άμεσα να παρέμβουμε σε κάθε περίπτωση κρίσης τιμών. Με ιδιαίτερη προσοχή στην περιφερειακή, διασυνδεδεμένη και συζευγμένη ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρισμού. Εντοπίζοντας έγκαιρα και αντιδρώντας άμεσα σε κάθε εξωγενή, περιφερειακή στρέβλωση. Πιστοί στη δέσμευσή μας παραμένουμε προσηλωμένοι στη δέσμευσή μας προς τους Έλληνες καταναλωτές για διατήρηση της ηλεκτρικής ενέργειας σε προσιτό επίπεδο και εξαντλώντας όλα τα διαθέσιμα μέσα στην εργαλειοθήκη μέτρων και πρωτοβουλιών που έχουμε διαμορφώσει τα τελευταία χρόνια.

Κινούμαστε αποφασιστικά και επιδεικνύουμε άμεσα αντανακλαστικά προς όφελος των Ελλήνων Καταναλωτών και της Εθνικής Οικονομίας.

Σας ευχαριστώ πολύ

Η Ομιλία του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Θόδωρου Σκυλακάκη, κατά την εξειδίκευση των έκτακτων κυβερνητικών μέτρων για το ενεργειακό κόστος

Καλημέρα σε όλες και σε όλους.

Η σημερινή συνέντευξη Τύπου αφορά, αποκλειστικά,στο θέμα των τιμών του ρεύματος. Επιτρέψτε μας να είναι λίγο μακροσκελής, γιατί είναι ένα εξαιρετικά σύνθετο θέμα και όταν καλείται κανείς να το εξηγήσει στην κοινή γνώμη απαιτείται επαρκής χρόνος. Θα ξεκινήσω από ορισμένα θεμελιώδη:

Πώς διαμορφώνοντα οι τιμές του ρεύματος και ποια είναι τα συστατικά τους;

Οι τιμές του ρεύματος διαμορφώνονται από το κόστος του ρεύματος και από τη ζήτηση. Και αυτό, διότι υπάρχει ένα ευρωπαϊκό μοντέλο λειτουργίας – έχει και αδυναμίες- που είναι υποχρεωτικό για τα κράτη-μέλη και στηρίζεται στην ελεύθερη διαμόρφωση των τιμών στην αγορά. Δεν υπάρχει δυνατότητα να ανήκεις στην Ευρώπη και να έχεις ρυθμιζόμενες από το κράτος τιμές, ούτε κρατικό μονοπώλιο ρεύματος. Τα  κράτη-μέλη μπορούν να κάνουν διάφορες παρεμβάσεις, αλλά αυτές δεν έχουν χαρακτήρα υποχρεωτικότητας, παρά μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις. Παράλληλα, οι τιμές διαμορφώνονται, καταρχάς, με γνώμονα πόσες Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) έχει ένα σύστημα. Όσες περισσότερες ΑΠΕ μπαίνουν στο σύστημα οι τιμές πέφτουν, ειδικά οι νέες ΑΠΕ, διότι οι παλαιότερες έχουν αγοραστεί σε διάφορες τιμές, κατά καιρούς, κάποιες ακριβές και κάποιες σε πιο λογικές τιμές. Σε κάθε περίπτωση, όσο μπαίνουν νέες ΑΠΕ, οι τιμές πιέζονται προς τα κάτω. Για τον πανάκριβο λιγνίτη και το ακριβό φυσικό αέριο οι τιμές διαμορφώνονται λαμβάνοντας υπόψη τις τιμές των ρύπων και του φυσικού αερίου, οι οποίες έχουν αυξηθεί και δεν εξαρτώνται από την Ελλάδα, είναι πανευρωπαϊκές.

Ενδεικτικά αναφέρεται πως η ευρωπαϊκή τιμή του φυσικού αερίου το TTF πριν την ενεργειακή κρίση, το 2019, όταν ανέλαβε η κυβέρνηση ήταν 17 ευρώ και σήμερα έχει φτάσει στα 33 ευρώ, έχει διπλασιαστεί. Αντιστοίχως, η τιμή των ρύπων το 2019 ήταν 25 ευρώ και σήμερα διαμορφώνεται σε 68 ευρώ. Έχει τριπλασιαστεί.

Επιπρόσθετα, οι τιμές εξαρτώνται από τις διακυμάνσεις του καιρού που επηρεάζουν ζήτηση και προσφορά. Σε περιόδους καύσωνα μειώνεται η απόδοση τόσο των φωτοβολταϊκών όσο και των θερμικών μονάδων, την ίδια ώρα που δεν υπάρχουν ισχυροί άνεμοι. Το ίδιο συμβαίνει όταν έχεις άνυδρο χειμώνα (χάνειςυδροηλεκτρική ενέργεια) ή άλλα φαινόμενα, όπως η αφρικανική σκόνη.

Όσον αφορά στη ζήτηση, η οποία κυμαίνεται, ημερήσια, από 4-10.000 ΜW, όταν είναι μικρή οι τιμές κινούνται πτωτικά. Όταν η ζήτηση είναι μεγάλη, αντιστοίχως, οι τιμές κινούνται ανοδικά. H ζήτηση το φθινόπωρο και την άνοιξη μπορεί να πέσει μέχρι και στα 4000 ΜW ανεβαίνει λίγο τον χειμώνα και το καλοκαίρι. Αυτή την εποχή, κινείται στα 8-9000 MW. Επιπρόσθετα, η ζήτηση επηρεάζεται και αυτή από τον καιρό. Ο ζεστός χειμώνας ισοδυναμεί με χαμηλή ζήτηση και το ζεστό καλοκαίρι με υψηλή ζήτηση.

Υπάρχει και ένας τρίτος παράγοντας οι διασυνδέσεις, που επηρεάζουν και τη ζήτηση και την προσφορά και σχετίζεται με το τί συμβαίνει στο εξωτερικό. Επιδιώκουμε να έχουμε διασυνδέσεις (και τις έχουμε βελτιώσει), για την πιο αποτελεσματική λειτουργία του συστήματος. Αυτό σημαίνει, ωστόσο, ότι μπορεί να υπάρχουν περίοδοι που φεύγει η ενέργεια στο εξωτερικό και ανεβαίνουν οι τιμές από τη ζήτηση που υπάρχει στο εξωτερικό και το αντίστροφο, περίοδοι που πέφτουν οι τιμές από την προσφορά φθηνής ενέργειας που έρχεται στο εξωτερικό.

Αυτά, αφορούν στις τιμές της χονδρικής. Σε αυτές προστίθενται οι επιβαρύνσεις που αφορούν -κατά κύριο λόγο- στο κόστος λειτουργίας των δικτύων και τις κοινωνικές υπηρεσίες που προσφέρουμε, είτε με χαμηλές χρεώσεις στους ευάλωτους είτε με πολύ μεγάλα ποσά επιδοτήσεων για την ηλεκτρική ενέργεια στην Κρήτη και στα νησιά, μέσω των ΥΚΩ. Τα ποσά αυτά, όταν θα ολοκληρωθούν οι διασυνδέσεις θα μειωθούν καθοριστικά.

 Τί έχουμε κάνει και σχεδιάσει τον τελευταίο χρόνο για τις τιμές του ρεύματος; 

Τί έχει συμβεί από τον Ιανουάριο του 2024 μέχρι σήμερα;

Τον Ιανουάριο πετύχαμε να έχουμε μέσες τιμές στα πράσινα τιμολόγια, όπου είναι και η πλειονότητα των καταναλωτών, κάτω από τον Δεκέμβριο του 2023, που είχαμε επιδοτήσεις. Οι τιμές μας τον Ιανουάριο ήταν 140 ευρώ/MWh (μεσοσταθμική τιμή Ιανουαρίου 2024).

Στη συνέχεια, λόγω της εποχικότητας και της πτώσης στις τιμές του φυσικού αερίου και σε αυτές των ρύπων η τιμή έπεσε και έφτασε μέχρι 110 ευρώ/MWh περίπου τον Μάϊο. Τον Ιούλιο, η τιμή ανέβηκε, λόγω της ανόδου στις τιμές του φυσικού αερίου και της ανόδου στις τιμές των ρύπων, επέστρεψε, επί της ουσίας, στα επίπεδα του Ιανουαρίου 2024. Μεσοσταθμικά μέχρι και τον Ιούλιο οι τιμές του επταμήνου ήταν 130 ευρώ.

Τί συνέβη από τις 11 Ιουλίου και μετά;

Μας έχει «χτυπήσει» ένας συνδυασμός γεγονότων:

Πόσο θα διαρκέσει;

Οι τιμές των futures (εκτιμήσεις της αγοράς για μελλοντικές τιμές) για τον Αύγουστο δείχνουν αποκλιμάκωση και στην Ελλάδα και στην Ουγγαρία.

Ποιες είναι οι συνέπειες της διαμόρφωσης του ενεργειακού κόστους στην χονδρική αγορά και πόση διάρκεια θα έχουν;

Από τις 11 Ιουλίου, από εκεί που οι τιμές ήταν σε φυσιολογικά επίπεδα για την εποχή, ξαφνικά, εξαιτίας των παραπάνω φαινομένων παρατηρείται μία εκτίναξη σε τιμές της τάξεως των 180 ευρώ/MWh και τα βράδια που δεν δουλεύουν τα φωτοβολταϊκά ανεβαίνουμε στα 650 ευρώ/MWh, τα οποία είναι σαφές ότι δεν τα διαμορφώνει η εγχώρια αγορά. Για παράδειγμα, χθες, το βράδυ, είχαμε ίδιες τιμές με την Βουλγαρία και υψηλότερες τιμές σε Ουγγαρία και Ρουμανία. Αυτό σημαίνει (προκύπτει και από τις εξαγωγές), πως η ροή της ενέργειας στις κρίσιμες ώρες είναι από τον Νότο προς τον Βορρά. Και η πίεση στις τιμές είναι από τον Βορρά προς τον Νότο.

Ποιες είναι οι δυνατότητες αντίδρασης που έχει η Κυβέρνηση;

Ο μηχανισμός επιβολής πλαφόν στα έσοδα των παραγωγών ηλεκτρισμού από φθηνότερες πηγές ενέργειας έχει τελειώσει (30 Ιουνίου 2024). Η καινούρια οδηγία προβλέπει όρους για έκτακτο μηχανισμό που δεν εκπληρώνονται, παρά μόνο μετά από 3 μήνες και διαπίστωση περιφερειακής ή κεντρικής, ενεργειακής κρίσης. Η κυβέρνηση, όμως, δεν μπορεί να μένει με «δεμένα τα χέρια», διότι υπάρχει μία στρέβλωση της λειτουργίας της περιφερειακής αγοράς για την οποία δεν ευθύνεται η Ελλάδα. Δεν μπορούμε να μένουμε αδρανείς όταν υπάρχουν κυριολεκτικά «ουρανοκατέβατα» κέρδη, ακόμα κι αν αυτά προκύπτουν από εξελίξεις που στη συγκεκριμένη περίπτωση μπορεί να μην βρίσκονται υπό τον έλεγχο των εγχώριων παραγωγών. Οι εγχώριοι παραγωγοί, παράγουν όση ενέργεια μπορούν και εξάγουν και κάποιες ποσότητες σε τιμές που διαμορφώνονται ουσιαστικά περιφερειακά και όχι σε μια συγκεκριμένη χώρα.

Τα μέτρα που λαμβάνουμε

Μετά τις πρόσφατες εξελίξεις στην αγορά της ενέργειας, λαμβάνουμε τα εξής μέτρα, τα οποία θα τα εξειδικεύσει η Υφυπουργός:

Πρώτον, έκτακτη επαναφορά του τέλους στην ηλεκτροπαραγωγή φυσικού αερίου (η κυβέρνηση το είχε  θεσπίσει στη διάρκεια της ενεργειακής κρίσης). Αυτός ο φόρος θα επιβληθεί, προσωρινά, για τουλάχιστον δύο μήνες, συγκεκριμένα για τον Ιούλιο και τον Αύγουστο του 2024. Το ακριβές ύψος θα ανακοινωθεί εντός των επόμενων ημερών.

Δεύτερον, επιδότηση των νοικοκυριών, η οποία θα αφορά στον Αύγουστο του 2024. Το πώς και πόσο θα το ανακοινώσουμε όταν θα έχουμε πλήρη εικόνα (περί τα τέλη Ιουλίου με αρχές Αυγούστου), σε σχέση με τη διαμόρφωση των τιμών.

Ταυτόχρονα, θα ενσωματώσουμε τη νέα ευρωπαϊκή Οδηγία σε σχέση με τον έκτακτο μηχανισμό που θα εφαρμόζουμε όταν προκύπτουν όσα προβλέπει η Οδηγία. Ωστόσο, με δεδομένο ότι στο σκεπτικό της Οδηγίας υπάρχει αναφορά σε δυσλειτουργίες της Ευρωπαϊκής αγοράς, τις οποίες και διαπιστώνουμε, θα βάλουμε υπέρ των καταναλωτών -στο πλαίσιο της ενσωμάτωσης- μία πρόσθετη, πρόνοια για εφαρμογή, μηχανισμού παρέμβασης σε περίπτωση στρεβλώσεων της αγοράς που έχουν ενδημικά χαρακτηριστικά. Δηλαδή δεν αποτελούν αυτοτελώς μείζονα κρίση, αλλά εφόσον επαναλαμβάνονται κατά διαστήματα είναι χαρακτηριστικά μόνιμης στρέβλωσης εις βάρος του καταναλωτή. Για αυτή την περίπτωση, που η οδηγία την υπονοεί, αλλά δεν την προβλέπει ρητώς, θα υπάρχει μία πρόνοια, με προϋπόθεση έγκρισης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Και θα κινηθούμε προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για να ενεργοποιήσουμε, παράλληλα με όσα κάνουμε, τη δυνατότητα αυτής της πρόνοιας, που είναι στην ουσία ο μηχανισμός που είχαμε χρησιμοποιήσει στην περίοδο της κρίσης. 

Κλείνοντας, θα ήθελα να πω ότι η Κυβέρνηση, ότα νυπάρχει ανάγκη παρεμβαίνει και συνδράμει τους καταναλωτές. Δεν έχουμε ευκολία στο πώς θα παρέμβουμε, γιατί είναι τα ευρωπαϊκά εργαλεία και οι ευρωπαϊκές δεσμεύσεις εξαιρετικά περιορισμένα ταεργαλεία και αυστηρές οι δεσμεύσεις. Αλλά εξαντλούμε τη δημιουργικότητά μας υπέρ των καταναλωτών.

Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας υπάρχει για να υπερασπίζεται τον καταναλωτή. Το λέω αυτό γιατί αυτή είναι η θεμελιώδης στάση του Υπουργείου σε σχέση με αυτά τα θέματα.

Ευχαριστώ και δίνω τον λόγο στην κυρία Σδούκου.

Απαντώντας σε ερώτηση για ενδεχόμενη ενίσχυση των επιχειρήσεων, ο κ. Σκυλακάκης σημείωσε πως δεν θα υπάρξει κανενός είδους επιστροφή σε σχέση με το ΕΤΜΕΑΡ.

Ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας ανέφερε χαρακτηριστικά: «Έχω να ανακοινώσω κάτι πολύ σημαντικό, ένα μέτρο που αφορά στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, πολύ-πολύ μεγαλύτερης έκτασης από οτιδήποτε έχουμε κάνει στις επιδοτήσεις. Είναι μια απόφαση που ελήφθη σε επίπεδο Πρωθυπουργού. Δεν θα υπάρξει κανενός είδους επιστροφή σε σχέση με το ΕΤΜΕΑΡ. Απ’ ότι ξέρετε, υπάρχει αυτή η εκκρεμότητα του ΕΤΜΕΑΡ, η οποία είναι μια πολύ μεγάλη εκκρεμότητα, εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ. Αυτή, λοιπόν, η εκκρεμότητα δεν θα επιλυθεί εις βάρος των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, δεδομένου ότι δεν αποτελεί δικό τους σφάλμα που καθυστέρησε η εφαρμογή του. Συνεπώς, δεν πρόκειται να υπάρξει αναδρομική ισχύ. Πρόκειται για εκατοντάδες εκατομμύρια που θα είναι προς όφελος των μικρών και μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Είναι μια πολύ σημαντική απόφαση».

Συνέντευξη Τύπου, όπου θα εξειδικευτούν τα έκτακτα μέτρα που λαμβάνει η κυβέρνηση για το ενεργειακό κόστος, θα πραγματοποιηθεί αύριο, Τετάρτη, 17 Ιουλίου 2024, στις 11:00 π.μ., στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας

φωτογραφία: Η Υφυπουργός Περιβάλλοντος & Ενέργειας κ. Αλεξάνδρα Σδούκου μαζί με τον κ. Csaba Lantos, Yπουργό Ενέργειας της Ουγγαρίας.

Παρέμβαση της Υφυπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Αλεξάνδρας Σδούκου, για τις υψηλές τιμές ενέργειας στο Άτυπο Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας στη Βουδαπέστη

Οι στόχοι του αναθεωρημένου ΕΣΕΚ

Εκπροσωπώντας τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Θόδωρο Σκυλακάκη, η Υφυπουργός, κυρία Αλεξάνδρα Σδούκου, συμμετείχε στο Άτυπο Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας που πραγματοποιήθηκε στις 15 και 16 Ιουλίου στηΒουδαπέστη και το οποίο επικεντρώθηκε σε τέσσερις συγκεκριμένες θεματικές: την ανάπτυξη της γεωθερμίας, την υποβολή των τελικών αναθεωρημένων Εθνικών Σχεδίων για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ), τις συστάσεις της Έκθεσης Letta και τις προκλήσεις της ανάπτυξης ενός κατάλληλου και ανθεκτικού δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας.

Στην αρχική παρέμβασή της για το ζήτημα των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας, η κυρία Σδούκου,αφού αναφέρθηκε στις απαραίτητες επενδύσεις για την αναβάθμιση του δικτύου με μία προσέγγιση από πάνω προς τα κάτω, που θα εναρμονίσει τις ρυθμίσεις και τα πρότυπα, υπογράμμισε το πρόβλημα των υψηλών τιμών ενέργειας που παρατηρούνται στην χονδρική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας στην ευρύτερη ΝΑ Ευρώπη τις τελευταίες ημέρες, αγγίζοντας ορισμένες ώρες την ημέρα στην Αγορά Επόμενης Ημέρας ακόμη και τα 700€/MWh, με σαφή επίπτωση στις τιμές λιανικής και σε νοικοκυριά κι επιχειρήσεις.
Υποστήριξε με συγκεκριμένα στοιχεία τιμών από τις αγορές της περιοχής (Βουλγαρία, Ρουμανία, Ουγγαρία, Σλοβακία, Αυστρία, Τσεχία) ότι η σύζευξη των αγορών δεν λειτουργεί ικανοποιητικά. Επισήμανε το γεγονός ότι δεν μπορούμε να κάνουμε λόγο για μία ενιαία αγορά όταν το ίδιο αγαθό, εν προκειμένω η ηλεκτρική ενέργεια,  πωλείται με τεράστια απόκλιση μεταξύ κρατών – μελών και κατέστησε σαφές ότι χρειάζονται μέτρα, όπως στενή παρακολούθηση της λειτουργίας της αγοράς και αυξημένες διασυνδέσεις, δεδομένου ότι αυτή η κατάσταση θέτει σε κίνδυνο την ανταγωνιστικότητα των κρατών – μελών.

Η Υφυπουργός έκανε παρέμβαση και στο ζήτημα της διαδικασίας αναθεώρησης των Εθνικών Σχεδίων για την Ενέργεια και το Κλίμα, λίγες ημέρες πριν το αναθεωρημένο ΕΣΕΚ της Ελλάδας τεθεί σε δημόσια διαβούλευση. Όπως ανέφερε «το τελικό σχέδιο αναθεώρησης διατηρεί το ίδιο υψηλό επίπεδο φιλοδοξίας για “πρασίνισμα” του ενεργειακού μας συστήματος, που υπερβαίνει τόσο τη μέση φιλοδοξία των κρατών –μελών της Ένωσης όσο και το “κατώφλι”για μείωση των εκπομπών Αερίων του Θερμοκηπίου που έχει θέσει η Επιτροπή».

Συγκεκριμένα, το Αναθεωρημένο ΕΣΕΚ θα προβλέπει μείωση εκπομπών ΑτΘ κατά 59% έως το 2030, αρκετά υψηλότερα από τον ευρωπαϊκό στόχο του 55%. Παράλληλα, προβλέπει ότι οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας θα συμμετέχουν στην ακαθάριστη κατανάλωση ενέργειας κατά 42,8% (έναντι 42,5% που είναι ο ευρωπαϊκός στόχος) και στην ηλεκτροπαραγωγή κατά 75,9% (πολύ πάνω από την ευρωπαϊκή στοχοθεσία για 69% ΑΠΕ στον ηλεκτρισμό).

Παράλληλα, υπογράμμισε ότι το αναθεωρημένο Σχέδιο προτείνει ένα πιο ορθολογικό και κοστοστρεφές επενδυτικό πλάνο για τη μείωση των εκπομπών, εκμεταλλευόμενο την οικονομικότητα που έχουν επιτύχει οι πιο ώριμες και ανταγωνιστικές από απόψεως κόστους τεχνολογίες, όπως οι ΑΠΕ. Η πιο ισορροπημένη αυτή προσέγγιση έχει θετική επίπτωση στο εκτιμώμενο κόστος των απαιτούμενων επενδύσεων, οδηγώντας σε μείωση κόστους (σε σχέση με το υποβληθέν τον Οκτώβριο του 2023 προσχέδιο του ΕΣΕΚ) κατά τουλάχιστον 30% έως το 2030, και επιπλέον κατά τουλάχιστον 40% στην περίοδο 2030-2050,χωρίς να διακινδυνεύεται το βασικό ζητούμενο, που είναι η ενεργειακή μετάβαση.Ουσιαστικά, δηλαδή, επιτυγχάνεται το ίδιο αποτέλεσμα με πιο λελογισμένες επενδυτικές επιλογές, διασφαλίζοντας πως οι πολίτες στη χώρα μας δε θα επιβαρυνθούν με υπέρογκα ποσά, ενώ και το κράτος θα αξιοποιήσει τους περιορισμένους πόρους που διαθέτει με το βέλτιστο τρόπο και με όρους κοινωνικής δικαιοσύνης.

Κατά τη διάρκεια γεύματος εργασίας, συζητήθηκαν οι συστάσεις της έκθεσης Letta για τη διασφάλιση της δημιουργίας μίας ολοκληρωμένης αγοράς ενέργειας και μίας πραγματικής Ενεργειακής Ένωσης. Η κυρία Σδούκου δήλωσε σχετικά ότι υπάρχει πραγματικός κίνδυνος να χαθεί η δυναμική της ολοκλήρωσης της αγοράς και ότι πρέπει να κάνουμε αποφασιστικά βήματα προς την κατεύθυνση αυτή. Η Υφυπουργός τόνισε την ανάγκη για ένα σχέδιο που θα λαμβάνει υπόψη ολόκληρο το ευρωπαϊκό σύστημα και όχι μόνο τα διακριτά εθνικά συστήματα.Συμφώνησε με τη σύσταση της έκθεσης για επανασχεδιασμό της υποδομής δικτύου της Ευρώπης σε όλα τα τμήματα – ηλεκτρική ενέργεια, υδρογόνο, δέσμευση και αποθήκευση άνθρακα. Χρειάζονται, όμως, νέα χρηματοδοτικά μέσα, περαιτέρω μόχλευση με πράσινα ομόλογα και άρση των οικονομικών εμποδίων για τις διασυνοριακές επενδύσεις. Ζήτησε να εξετασθεί σοβαρά η σύσταση της Έκθεσης Letta για την ίδρυση ενός Ταμείου Ανάπτυξης Καθαρής Ενέργειας, για να επιτευχθούν οι στόχοι της ΕΕ.

Τέλος, το άτυπο Συμβούλιο συζήτησε το ζήτημα της γεωθερμίας. Η κυρία Σδούκου υπογράμμισε τις αυξημένες δυνατότητες που διαθέτει η Ελλάδα, αλλά εστίασε ιδιαίτερα στο γεγονός ότι παρόμοιες επενδύσεις απαιτούν αυξημένα αρχικά κεφάλαια, καθώς και τον απαραίτητο διάλογο με τις τοπικές κοινωνίες για την αποδοχή αυτής της τεχνολογίας, δεδομένου ότι οι τοπικές αντιδράσεις αποτελούν ένα από τα κύρια εμπόδια.