.

Η αύξηση των μισθών στο Δημόσιο, των συντάξεων και των οικογενειακών επιδομάτων, θα περιέχονται στον νέο προϋπολογισμό για το 2024. Αυτό διαφαίνεται από την εγκύκλιο του υφυπουργού Εθνικής Οικονομίας Θάνου Πετραλιά προς τα υπουργεία και τους αρμόδιους φορείς για την κατάρτιση του νέου κρατικού προϋπολογισμού, καθώς σε αυτή προβλέπεται αύξηση των δαπανών του Δημοσίου κατά 4 δισ. ευρώ.

Ειδικότερα, σύμφωνα με τις οδηγίες του κ. Πετραλιά, το 2024 το πλαφόν του κονδυλίου για τη Γενική Κυβέρνηση αναπροσαρμόζεται στα 72,7 δισ. ευρώ από 68,7 δισ. ευρώ που είναι το ανώτατο όριο εφέτος. Παράλληλα, το ανώτατο όριο των δαπανών του τακτικού προϋπολογισμού θα ανέλθει στα 68,78 δισ. ευρώ, ποσό στο οποίο προστίθενται δαπάνες για τόκους 6,9 δισ. ευρώ για την κάλυψη των δανειακών υποχρεώσεων του 2024, από 5,1 δισ. ευρώ εφέτος.
Τα κονδύλια για τα επενδυτικά έργα που θα χρηματοδοτηθούν από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) θα ανέλθουν σε 8 δισ. ευρώ, ενώ 4,34 δισ. ευρώ θα δοθούν επιπλέον μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης. Αυξημένο κατά 900 εκατ. ευρώ- στα 22,6 δισ. ευρώ το 2024 από 21,7 δισ. ευρώ εφέτος- είναι το κονδύλι του υπουργείου Εργασίας για τις κοινωνικές μεταβιβάσεις. Αυτό περιλαμβάνει μισθούς, συντάξεις επιδόματα και επιδοτήσεις, ενώ αυξάνεται και η οροφή των πόρων σε Υγεία και Παιδεία κατά 400 εκατ. ευρώ (5,096 δισ. ευρώ) και 180 εκατ. ευρώ (5,935 δισ. ευρώ), αντίστοιχα.
Όπως αναφέρεται στην εγκύκλιο, «δεν περιλαμβάνονται δαπάνες υψηλής αβεβαιότητας, οι οποίες συναρτώνται από διεθνείς εξελίξεις και θα αντιμετωπιστούν μέσω της χρήσης των αποθεματικών του κρατικού προϋπολογισμού». Επίσης υπάρχει ιδιαίτερη επισήμανση στο δύσκολο οικονομικά περιβάλλον που έχει διαμορφώσει η εξελισσόμενη ενεργειακή κρίση, και τονίζεται ότι η ενίσχυση των επισκοπήσεων στις δαπάνες είναι αυξημένης σημασίας, με το επίκεντρο να βρίσκεται στην οριζόντια δράση εξοικονομήσεων στον τομέα της ενέργειας. Παράλληλα, σημειώνεται ότι «συνεχίζεται εντατικά η στόχευση δημιουργίας δημοσιονομικού χώρου και μέσα από δράσεις ενίσχυσης των εσόδων ή αξιοποίησης της περιουσίας των φορέων». Οι φορείς θα πρέπει να καταθέσουν τις προτάσεις για τον νέο προϋπολογισμό έως την 1η Σεπτεμβρίου, χωρίς να παραβιάζονται οι οροφές που τίθενται στις δαπάνες.
Εν τω μεταξύ, στο τραπέζι των συζητήσεων βρίσκονται και τα σενάρια για νέα μέτρα στήριξης με επίκεντρο τις ευπαθείς ομάδες, σενάρια που αξιολογούνται με βάση τις προβλέψεις για μεγαλύτερο πρωτογενές πλεόνασμα το 2023. Ο στόχος για το τρέχον έτος είναι 1,1% του ΑΕΠ και αρμόδιες πηγές αφήνουν ανοικτό  ενδεχόμενο ακόμη και για πλεόνασμα ύψους 1,4% του ΑΕΠ. Εάν συμβεί αυτό, «απελευθερώνεται» δημοσιονομικός χώρος για παροχές ύψους 400 εκατ. ευρώ, με την αύξηση των κονδυλίων για το επίδομα θέρμανσης και ένα νέο σχήμα επιδοτήσεων για τους λογαριασμούς στο ηλεκτρικό ρεύμα, να βρίσκονται στην «πρώτη γραμμή». Ωστόσο, όπως επισημαίνουν αρμόδια στελέχη,  τα μέτρα θα είναι οπωσδήποτε στοχευμένα και με μικρό κόστος. Διότι, το επόμενο έτος το κύριο βάρος θα δοθεί στην εξυγίανση των δημοσίων οικονομικών και την ενίσχυση των φορολογικών εσόδων μέσω της μεγαλύτερης ανάπτυξης.
Σημειώνεται ότι, έως ότου αποσαφηνιστεί το τοπίο στην Ευρώπη με το νέο Σύμφωνο Σταθερότητας, η Ελλάδα κινείται με βάση το Πρόγραμμα Σταθερότητας 2023- 2026. Σε αυτό προβλέπεται για το επόμενο έτος  πρωτογενές πλεόνασμα 2,1% του ΑΕΠ, ενώ η άνοδος του ΑΕΠ θα είναι 3% από 2,3% που εκτιμάται εφέτος. Παράλληλα, το χρέος της Γενικής Κυβέρνησης θα υποχωρήσει το 2024 στο 150,8% του ΑΕΠ, ενώ θα έχει καθοδική πορεία και ο πληθωρισμός, ο οποίος αναμένεται να επιβραδυνθεί στο 2,4% από 4% εφέτος.

O οίκος πιστοληπτικής αξιολόγησης Scope έδωσε στην Ελλάδα την επενδυτική βαθμίδα, αναβαθμίζοντας το αξιόχρεό της σε ΒΒΒ- με σταθερές προοπτικές από ΒΒ+ με θετικές προοπτικές, 

Ο οίκος ανέφερε ως παράγοντες που οδήγησαν στην αναβάθμιση την ενίσχυση της ευρωπαϊκής θεσμικής στήριξης, την ευνοϊκή πορεία του δημόσιου χρέους και τις μεταρρυθμίσεις στον τραπεζικό τομέα. 

Προκλήσεις αποτελούν το υψηλό δημόσιο χρέος, οι κίνδυνοι για την πολιτική μακροπρόθεσμα και οι ευπάθειες του τραπεζικού συστήματος. 

Για τους λόγους που συνέβαλαν στην αναβάθμιση, ο Scope αναφέρει ειδικότερα:

1.    Τη συνεχιζόμενη ευρωπαϊκή θεσμική στήριξη στην Ελλάδα, η οποία αντανακλά τις αλλαγές μετά την κρίση της Covid-19 για τη στήριξη ευάλωτων χωρών – μελών της Ευρωζώνης μέσω παρεμβάσεων της νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής. Αυτή αντανακλά, από το 2020, τους νεωτερισμούς στα προγράμματα αγορών ομολόγων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και τη χαλάρωση του πλαισίου των απαιτήσεων για ενέχυρα, που εξασφάλισαν τη συμμετοχή των ελληνικών ομολόγων παρά το ότι δεν είχαν την επενδυτική διαβάθμιση. Τα μέτρα της κεντρικής τράπεζας, μαζί με την έγκριση του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας της Ελλάδας, ύψους 30,5 δις. ευρώ, σε συνδυασμό με τη δυνατότητα περαιτέρω διαχείρισης του χρέους μακροπρόθεσμα από τους Ευρωπαίους εταίρους της Ελλάδας, δείχνουν ένα πιο διαρκές δίχτυ ασφαλείας, πέρα από τις πρόσφατες κρίσεις, στηρίζοντας τη βιωσιμότητα του χρέους και δημιουργώντας δημοσιονομικό χώρο για την κυβέρνηση, ώστε να αυξήσει τις επενδύσεις.

2.    Τη σταθερή πορεία μείωσης του δημόσιου χρέους λόγω του υψηλού πληθωρισμού, της υψηλότερης από τον δυνητικό ρυθμό πραγματικής ανάπτυξης, του χαμηλού μέσου επιτοκιακού κόστους για το απόθεμα του χρέους και της επίτευξης πρωτογενών δημοσιονομικών πλεονασμάτων. Το δημόσιο χρέος της Ελλάδας ως ποσοστό του ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί φέτος κατά 46 ποσοστιαίες μονάδες από το υψηλό του 2020, στο 160,7%. 

3.    Τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που έχουν μειώσει σημαντικά τα ποσοστά των μη εξυπηρετούμενων δανείων και ενίσχυσαν ουσιαστικά τη σταθερότητα του τραπεζικού συστήματος, σε συνδυασμό με τη χρηματοδότηση του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και την κινητοποίηση επενδύσεων και ενίσχυση της ανάκαμψης στο πλαίσιο του European Semester. 

Ωστόσο, σημειώνει ο Scope, στις πιστωτικές αξιολογήσεις της Ελλάδας παραμένουν οι προκλήσεις από: Πρώτον, το υψηλό δημόσιο χρέος, το οποίο έχει μία μακροπρόθεσμη ευαλωτότητα σε επαναξιολογήσεις του κινδύνου χώρας στις χρηματοπιστωτικές αγορές. Ο Scope σημειώνει ότι θα θεωρήσει  περαιτέρω σημαντικές μειώσεις του λόγου του χρέους – σύμφωνα με τις προσδοκίες του βασικού σεναρίου – ως ιδιαίτερης σημασίας για τη μελλοντική πορεία του αξιόχρεου της Ελλάδας. 

Επιπλέον, η σταδιακή εξασθένιση της ισχυρής διάρθρωσης του χρέους, με υψηλότερο κόστος αναχρηματοδότησης, μαζί με τη σταδιακή μετάβαση της κατοχής του χρέους από δημόσιους φορείς σε ιδιώτες, και τη μικρότερη διάρκεια αποπληρωμής του νέου χρέους, αποτελεί μία πρόκληση.
Τρίτον, παραμένουν οι αδυναμίες του τραπεζικού τομέα. Τέλος, διαρθρωτικές οικονομικές αδυναμίες, όπως ένας μέτριος μεσοπρόθεσμος δυνητικός ρυθμός ανάπτυξης, η υψηλή ανεργία, ο αδύναμος εξωτερικός τομές και οι μακροπρόθεσμες περιβαλλοντικές προκλήσεις αποτελούν περιορισμούς. 

Οι σταθερές προοπτικές αντανακλούν την άποψη του Scope ότι οι κίνδυνοι για το αξιόχρεο είναι ισορροπημένοι για τους επόμενους 12-18 μήνες

Πρόσθετα κονδύλια, ύψους 5 δισ. ευρώ, από τους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης διεκδικεί η Ελλάδα, προκειμένου να χορηγηθούν περισσότερα χαμηλότοκα δάνεια στον ιδιωτικό τομέα, αλλά και για να χρηματοδοτηθούν πράσινες επενδύσεις. Το σχετικό κείμενο είναι σε δημόσια διαβούλευση.

Στόχος της αναθεώρησης του ελληνικού σχεδίου για την ανασυγκρότηση και την ανάκαμψη, το γνωστό «Ελλάδα 2. 0» είναι να πέσει ρευστότητα στην αγορά. Ρευστότητα βέβαια στοχευμένη σε δράσεις που θα συμφωνήσουμε με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς, αλλά ρευστότητα η οποία θα είναι φθηνή. Θα είναι δηλαδή χαμηλότοκα δάνεια.

Η αναθεώρηση κινείται σε δύο κατευθύνσεις. Η πρώτη παράμετρος είναι ότι μπαίνει ένα ειδικό κεφάλαιο REpowerEU, το οποίο προβλέπει επενδύσεις συνολικού ύψους 1,6 δισ. εκ των οποίων τα 795, δηλαδή ουσιαστικά τα μισά χρήματα θα έρθουν από τον μηχανισμό. Όπως το λέει και η λέξη, το Repower δηλαδή, είναι επενδύσεις οι οποίες είναι στον τομέα της ενέργειας και είναι στοχευμένες στην εξοικονόμηση ενέργειας από νοικοκυριά, επιχειρήσεις αλλά και το δημόσιο, στη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού, αλλά και στην ταχύτερη εξάπλωση των ανανεώσιμων πηγών των ΑΠΕ, με έμφαση στην παραγωγή βιομεθανίου και πράσινου υδρογόνου, φωτοβολταϊκά στις στέγες, αλλά μαζί με μπαταρίες για να μπορεί να γίνει αποθήκευση της ενέργειας και τέλος επέκταση του προγράμματος για ηλιακούς θερμοσίφωνες από όσο το δυνατόν περισσότερα νοικοκυριά.

Στη δεύτερη κατεύθυνση της αναθεώρησης του Ελλάδα 2 0, η οποία αφορά στο σχέδιο ανάκαμψης. Εδώ, αν και μέχρι στιγμής έχουν εγκριθεί για τη χώρα μας 12,7 δισ. η ελληνική πρόταση είναι να ζητήσουμε επιπλέον δάνεια 5 δισ., δηλαδή να ανέβουν να ανέβουμε κοντά στα 17,7 δισ. Τα επιπλέον δάνεια, αυτό το οποίο δηλαδή θα γράψουμε στην αναθεωρημένη πρόταση, είναι για τους εξής τομείς. Για να χρηματοδοτηθούν δηλαδή ιδιωτικές επενδύσεις στην πράσινη μετάβαση, στον ψηφιακό μετασχηματισμό, στην καινοτομία, στην έρευνα και ανάπτυξη, στην εξωστρέφεια, στις εξαγορές και συγχωνεύσεις.

Η ελληνική πρόταση υπόκειται σε αναθεώρηση, αυτό τουλάχιστον λέει η ελληνική πλευρά, διότι έχουν αλλάξει αρκετές παράμετροι και κυρίως βέβαια και το ενεργειακό κόστος αλλά και οι πληθωριστικές πιέσεις, τα επιτόκια που έχουν ανέβει και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού. Όλα αυτά θα προσμετρηθούν προκειμένου να πάρουμε, όπως ελπίζουν στο υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών, την έγκριση από τους ευρωπαϊκούς θεσμούς.