Τις αναπροσαρμογές στον σχεδιασμό της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας από πλευράς Κομισιόν και την τάση αποσύνδεσης των χονδρεμπορικών τιμών ηλεκτρισμού και φυσικού αερίου μετά από παρεμβάσεις πολλών ευρωπαϊκών κυβερνήσεων για την επιβολή ανώτατων ορίων τιμών, διαπιστώνει η Ειδική Έκθεση που εκπόνησε το Τμήμα Ανάλυσης και Μελετών του ΙΕΝΕ τον Μάρτιο του 2023.

Καθώς οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη εξακολουθούν να κινούνται σε υψηλά επίπεδα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεωρεί ότι ο τρέχων σχεδιασμός της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας δεν εξυπηρετεί απόλυτα τις ανάγκες της αγοράς και δεν εξασφαλίζει ανταγωνιστικές τιμές για τους καταναλωτές.

Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΕ προχωρά στην σχεδίαση μιας «βαθιάς και συνολικής» μεταρρύθμισης της υπάρχουσας αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας (electricity market reform), προκειμένου να αντιμετωπίσει την ενεργειακή κρίση, η οποία επιδεινώθηκε περαιτέρω μετά τον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία. Τα μέτρα περιλαμβάνουν ένα ανώτατο όριο στα κέρδη των παραγωγών ηλεκτρικής ενέργειας που θα εξοικονομούσαν €140 δισ., εάν εφαρμοσθούν σήμερα, και θα απέφεραν χαμηλότερες τιμές στους καταναλωτές.

Επί του παρόντος, η αγορά spot κατανέμει αποτελεσματικά τη χωρητικότητα και παρέχει «σήματα» σχετικά με την ενεργειακήσπανιότητα, προσφέροντας κίνητρο για επενδύσεις σε ΑΠΕ και φυσικό αέριο. Ωστόσο, για να αποφευχθούν οι συνεχείς ελλείψεις στην παραγωγική ικανότητα, και επομένως μια ακόμη κρίση τιμών, οι αγορές ενέργειας της Ευρώπης πρέπει να προσαρμοστούν.

Στην Ελλάδα, τρεις μεγάλες παρεμβάσεις έχουν καταγραφεί από τον περασμένο Ιούλιο στην εγχώρια αγορά ηλεκτρικής ενέργειας:

• Στη χονδρεμπορική αγορά, έχει εισαχθεί από τον Ιούλιο του 2022 ένα ανώτατο όριο τιμής ανά τεχνολογία παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.
• Στη λιανική αγορά, οι προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας υποχρεούνται από τον Αύγουστο του 2022 να προσφέρουν σταθερά μηνιαία τιμολόγια για πελάτες και να τα δημοσιεύουν στις 20 του προηγούμενου μήνα.  Καθ’ όλη τη διάρκεια του μέτρου αυτού, οι πελάτες μπορούν να αλλάξουν προμηθευτή χωρίς κάποια ποινή λόγω πρόωρης αποχώρησης.
• Από την 1^η Νοεμβρίου του 2022, έχει επιβληθεί μία πρόσθετη εισφορά της τάξεως των €10/MWh στις ποσότητες φυσικού αερίου που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.

Ο συνδυασμός των ανωτέρω μέτρων και παρεμβάσεων από πλευράς πολιτείας έχει οδηγήσει σε ομαλοποίηση των συνθηκών λειτουργίας της αγοράς και χαμηλότερες τιμές για τους καταναλωτές.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποβάλλει σήμερα, 14 Μαρτίου, τη νομοθετική πρόταση της αναφορικά με τη μεταρρύθμιση της ευρωπαϊκής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Είχε προηγηθεί σχετική δημόσια διαβούλευση στην οποία συμμετείχε ενεργά το ΙΕΝΕ. Στη μεταρρύθμιση θα πρέπει να περιλαμβάνονται παρεμβάσεις όπως η αποσύνδεση των τιμών φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας, η ενίσχυση των επενδύσεων σε ΑΠΕ και αποθήκευση, η στήριξη και η διευκόλυνση της σύναψης μακροπρόθεσμων συμβάσεων, όπως τα PPAs και τα CfDs.

Ένα τέτοιο μοντέλο αγοράς θεωρείται απαραίτητο για τη σταθερότητα των τιμών καταναλωτή και τον μετριασμό των επιπτώσεων από τις απότομες και μεγάλες αυξήσεις των τιμών του φυσικού αερίου. Επίσης, η ευρωπαϊκή βιομηχανία χρειάζεται μία πλήρως λειτουργική αγορά με επαρκή ρευστότητα, με απομάκρυνση των διοικητικών εμποδίων και με τη σχετική θέσπιση κινήτρων για τη σύναψη μακροπρόθεσμων συμβάσεων, προκειμένου να εξασφαλίσει χαμηλού κόστους ενέργεια και να καταστεί ανταγωνιστική.

Μπορείτε να διαβάσετε την ολοκληρωμένη Ειδική Έκθεση του ΙΕΝΕεδώ.

Με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Κώστα Σκρέκα (ΦΕΚ, Τεύχος B’1094/28.02.2023), ξεκινάει η δράση «Αντικατάσταση συστημάτων θέρμανσης με συστήματα φυσικού αερίου στον Δήμο Φλώρινας», η οποία απευθύνεται στα νοικοκυριά που θα συνδεθούν με το δίκτυο διανομής φυσικού αερίου το οποίο κατασκευάζει η ΔΕΔΑ (θυγατρική της ΔΕΠΑ Υποδομών) στη Φλώρινα.

Οι ενδιαφερόμενοι κάτοικοι της Φλώρινας μπορούν άμεσα να εκδηλώσουν το ενδιαφέρον τους για συμμετοχή στο πρόγραμμα επιχορήγησης στην επίσημη σελίδα της ΔΕΔΑ (www.deda.gr/map/) , καταθέτοντας ταυτόχρονα αίτημα σύνδεσης με το δίκτυο διανομής φυσικού αερίου στην περιοχή.

Η δράση αφορά στην επιχορήγηση, έως και 100%, του κόστους της εσωτερικής εγκατάστασης φυσικού αερίου σε κατοικίες, για την αντικατάσταση των υφιστάμενων συστημάτων θέρμανσης, τα οποία χρησιμοποιούν πετρέλαιο ή άλλα στερεά καύσιμα, με συστήματα φυσικού αερίου.

Ο συνολικός προϋπολογισμός της δράσης ανέρχεται σε 19,6 εκατ. ευρώ και υλοποιείται από το ΕΣΠΑ 2014-2020. H δημόσια δαπάνη συγχρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ) της Ευρωπαϊκής Ένωσης και από Εθνική Συμμετοχή, στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Ανταγωνιστικότητα Επιχειρηματικότητα και Καινοτομία 2014 – 2020». Δικαιούχος της δράσης είναι η Επιτελική Δομή ΕΣΠΑ του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ενώ φορέας υποδοχής των αιτήσεων, ελέγχου, πιστοποίησης και καταβολής της επιχορήγησης είναι η ΔΕΔΑ.

Η προθεσμία υποβολής της αίτησης για συμμετοχή στη δράση λήγει στις 31/7/2023. Ωστόσο, η ημερομηνία αυτή μπορεί να αλλάξει, στην περίπτωση που οι διαθέσιμοι πόροι καλυφθούν νωρίτερα.

Σε ό, τι αφορά τα απαιτούμενα δικαιολογητικά για την πιστοποίηση της εσωτερικής εγκατάστασης φυσικού αερίου και την καταβολή της επιχορήγησης μπορούν να υποβληθούν στη ΔΕΔΑ το αργότερο έως την 30/9/2023.

Η  Διευθύνουσα Σύμβουλος της ΔΕΠΑ Υποδομών, Barbara Morgante, υπογράμμισε:

«Το πρόγραμμα επιδότησης Oil to Gas παρέχει σημαντικά κίνητρα στα νοικοκυριά της Φλώρινας να αναβαθμίσουν ενεργειακά το σύστημα θέρμανσης της κατοικίας τους και να αποκτήσουν, μέσα από τη σύνδεσή τους με το δίκτυο διανομής της ΔΕΔΑ, πρόσβαση στο φυσικό αέριο. Μια φιλική προς το περιβάλλον μορφή ενέργειας, που μπορεί να καλύψει με αποδοτικό τρόπο τις αυξημένες ενεργειακές ανάγκες των κατοίκων, αποτελώντας παράλληλα  το «όχημα» για την ομαλή μετάβαση της περιοχής στη μεταλιγνιτική εποχή.

Στόχος μας είναι να προωθήσουμε τη διείσδυση του φυσικού αερίου στη χώρα μέσα από έξυπνα, ψηφιακά και ευέλικτα δίκτυα, έτοιμα να υποδεχθούν ανανεώσιμα αέρια, όπως το βιομεθάνιο και, μελλοντικά, το υδρογόνο, συμβάλλοντας στην επίτευξη των στόχων για την ενεργειακή μετάβαση της Ελλάδας και ενισχύοντας παράλληλα την εγχώρια ανάπτυξη και οικονομία».

Το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο (ΕΧΠ) για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ), στην Ελλάδα εγκρίθηκε αρχικά το 2008 και σήμερα βρίσκεται στο τελικό στάδιο επαναξιολόγησης και αναθεώρησης από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Εκκρεμούν οι απαιτούμενες Περιβαλλοντικές Μελέτες και τα Προεδρικά Διατάγματα που θα διαμορφώσουν ένα συμπαγές θεσμικό πλαίσιο.

Σύμφωνα με ρεπορτάζ του ΑΠΕ-ΜΠΕ, η παραλαβή της τελικής μελέτης από το ΥΠΕΝ προβλέπεται να γίνει, βάσει εγκεκριμένου χρονοδιαγράμματος, μέχρι το τέλος Απριλίου 2023. Η εν λόγω μεταρρύθμιση αποτελεί ένα από τα πλέον αμφιλεγόμενα ζητήματα που απασχολεί διαχρονικά και έντονα νομικούς, περιβαλλοντικές οργανώσεις, τοπικές κοινωνίες, αλλά και την ίδια την αγορά. Σύμφωνα με την πρόταση του νέου Εθνικού Σχεδιασμού για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ), στόχος για τη χώρα μας είναι το 45% της ενέργειας να προέρχεται από ΑΠΕ έως το 2030, μέχρι την πλήρη απανθρακοποίηση το 2050. Ζητούμενο λοιπόν αποτελεί ο συνδυασμός της προστασίας του περιβάλλοντος, της βιοποικιλότητας και του τουριστικού προϊόντος της χώρας με την προώθηση των απαιτούμενων έργων, με όρους βιωσιμότητας. Ένα δύσκολο πρόβλημα για «δυνατούς λύτες».

Όπως αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο γενικός γραμματέας Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος του ΥΠΕΝ, επικ. καθ. ΕΜΠ Ευθύμης Μπακογιάννης, «σκοπός του ΕΧΠ-ΑΠΕ, όπως διατυπώνεται στην πρόταση αναθεώρησής του, είναι η διαμόρφωση ενός πλαισίου κατευθύνσεων και ρυθμίσεων για τη χωρική διάρθρωση των εγκαταστάσεων ΑΠΕ και των επιμέρους κατηγοριών τους, λαμβάνοντας υπόψη:
1ον) τον Ενεργειακό σχεδιασμό της χώρας και την ανάγκη επίτευξης των εκάστοτε συμβατικών στόχων της Ελλάδας για την προώθηση των ΑΠΕ και την αύξηση της διείσδυσής τους στην ακαθάριστη τελική κατανάλωση ενέργειας,
2ον) τη φυσιογνωμία και τα χωρικά χαρακτηριστικά του ηπειρωτικού, θαλάσσιου και νησιωτικού χώρου, και
3ον) τις ανάγκες προστασίας και διαχείρισης των περιοχών με ειδικό περιβαλλοντικό – οικολογικό – πολιτιστικό και τοπιολογικό ενδιαφέρον, καθώς και των περιοχών με μεγάλη ευαλωτότητα στην κλιματική μεταβολή».

Μια τέτοια μελέτη, όπως το ΕΧΠ ΑΠΕ, όπως αναφέρεται, εκπονείται σε πέντε στάδια. Το πρώτο στάδιο που αφορά στην ανάλυση και αξιολόγηση της υφιστάμενης κατάστασης έχει ολοκληρωθεί και είναι σε εξέλιξη το Στάδιο Β’, το οποίο μαζί με τα υπόλοιπα τρία περιλαμβάνει τη διατύπωση και τη βελτίωση της πρότασης αναθεώρησης του ΕΧΠ για τις ΑΠΕ.

Σύμφωνα με στοιχεία που δόθηκαν στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, από την αξιολόγηση που έγινε, προέκυψαν τα ακόλουθα κυριότερα δεδομένα και στοιχεία :
1. Η μέγιστη επιτρεπόμενη πυκνότητα αιολικών εγκαταστάσεων ανά ΟΤΑ και κατηγορία χώρου, όπως καθορίζεται από το ισχύον ΕΧΠ-ΑΠΕ, παρέχει τη δυνατότητα εγκατάστασης μονάδων εκμετάλλευσης της αιολικής ενέργειας, συνολικής ισχύος 26πλάσιας του εθνικού στόχου για το 2030, μόνο από χερσαίες εγκαταστάσεις.
Ταυτόχρονα διατυπώθηκε η ανάγκη αναδιάρθρωσης των Περιοχών Αιολικής Προτεραιότητας (ΠΑΠ) και των Περιοχών Αιολικής Καταλληλότητας (ΠΑΚ) λαμβάνοντας υπ’ όψη τις υφιστάμενες συγκεντρώσεις αλλά και τις περιοχές με αυξημένη ζήτηση (π.χ. Ευρυτανία, Θίσβη).

2. Η αύξηση του μεγέθους των ανεμογεννητριών (Α/Γ) τροποποιεί τα δεδομένα – υποθέσεις στα οποία είχε βασιστεί το ισχύον ΕΧΠ-ΑΠΕ και καθιστά αναγκαία την επανεξέταση θεμάτων όπως οι κανόνες ένταξης στο τοπίο, οι ελάχιστες αποστάσεις, η επίδραση των εγκαταστάσεων σε ευαίσθητα τοπία, κλπ.

3. Η αύξηση των απαιτήσεων των συνοδών έργων και υποδομών, κυρίως των αιολικών εγκαταστάσεων.

4. Η χωροθέτηση αιολικών εγκαταστάσεων εντός των Ζωνών Ειδικής Προστασίας της ορνιθοπανίδας (ΖΕΠ) αλλά και των Σημαντικών Περιοχών για τα Πουλιά (ΣΠΠ) και οι συγκρούσεις που συνεπάγεται.

5. Η εναρμόνιση με τις υπό εκπόνηση Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες, προκειμένου να επαναπροσδιοριστούν οι περιοχές αποκλεισμού.

6. Η αποσαφήνιση των κριτηρίων χωροθέτησης όλων των μορφών ΑΠΕ και κυρίως των αιολικών εγκαταστάσεων και ηλιακών εγκαταστάσεων.

7. Η εξέταση τυχόν περιορισμού στο μέγεθος των Α/Γ που δύνανται να εγκατασταθούν σε κάποιες περιοχές, δεδομένου του ανάγλυφου του ελληνικού εδάφους και των ιδιαιτεροτήτων των περιοχών (π.χ. μνημεία πολιτιστικής κληρονομιάς). Στο πλαίσιο αυτό θα μπορούσαν να επανεξεταστούν οι αποστάσεις από οικισμούς ή περιοχές οργανωμένης τουριστικής ανάπτυξης

Σύμφωνα με τον Ευθύμιο Μπακογιάννη, όσον αφορά το γενικότερο αναπτυξιακό – θεσμικό πλαίσιο, που σχετίζεται με τις ΑΠΕ, προκύπτει ότι θα πρέπει να ενσωματωθούν ρυθμίσεις για την εξυπηρέτηση στόχων, όπως:
1. Συμβατότητα των στόχων του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ) με τις τάσεις ανάπτυξης των εγκαταστάσεων ΑΠΕ. (Λήφθηκε υπόψη η Μακροχρόνια Στρατηγική για το 2050).
2. Ενίσχυση και επέκταση των δικτύων μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, σε αντιστοιχία με τις τάσεις ανάπτυξης εγκαταστάσεων ΑΠΕ χωρικά.
3. Ανάπτυξη θαλάσσιων εγκαταστάσεων ΑΠΕ για την εκμετάλλευση της αιολικής ενέργειας.
4. Ανάπτυξη μονάδων αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας με μπαταρίες, έτσι ώστε να εξισορροπηθεί η μεταβλητότητα ηλεκτροπαραγωγής των ήδη διαδεδομένων μορφών εγκαταστάσεων ΑΠΕ (Α/Γ και Φ/Β).
5. Θεσμοθέτηση ρυθμίσεων για έργα μικρότερης ισχύος που δεν υπάγονται στο ΕΧΠ ΑΠΕ, με αποτέλεσμα η χωροθέτησή τους να μην υπακούει σε συγκεκριμένους κανόνες και να είναι άναρχη.
6. Ενεργοποίηση του προβλεπόμενου από το ισχύον ΕΧΠ-ΑΠΕ Συστήματος Παρακολούθησης, με στόχο τη μελέτη και εκτίμηση των συνεργιστικών και σωρευτικών επιπτώσεων των εγκαταστάσεων ΑΠΕ, ιδίως σε περιοχές προστασίας.
7. Προσδιορισμός με συστηματικό τρόπο της σχέσης των ΕΧΠ μεταξύ τους και παροχή κατευθύνσεων για χρήσεις που είναι εν δυνάμει ασύμβατες ή ανταγωνιστικές με το αντικείμενο του καθενός.
8. Εναρμόνιση των ΠΧΠ με το ΕΧΠ-ΑΠΕ και παροχή κατευθύνσεων: Διατάξεις των ΠΧΠ οι οποίες κινούνται σε πλαίσιο συμβατότητας με το ΕΧΠ-ΑΠΕ και αξιολογούνται θετικά μπορούν να αποτελέσουν εισροή στο νέο ΕΧΠ / Διατάξεις των ΠΧΠ που προκάλεσαν προβληματισμό χρήζουν περαιτέρω θεώρησης στο επόμενο στάδιο, προκειμένου είτε να ληφθούν υπόψη στο νέο ΕΧΠ είτε να προταθεί η κατάργησή τους από τα ΠΧΠ ώστε να μην προκύπτουν ζητήματα εναρμόνισης.

«Αξιοποίηση κατά προτεραιότητα των θέσεων με καλό αιολικό δυναμικό, σημαίνει πιο πολλή, καθαρή ενέργεια με λιγότερες συνολικά ανεμογεννήτριες, με ακόμα χαμηλότερο κόστος για τον καταναλωτή και με μικρότερη κατάληψη εδάφους», υπογράμμισε η Ελληνική Επιστημονική Ένωση Αιολικής Ενέργειας (ΕΛΕΤΑΕΝ), σε πρόσφατη ημερίδα που διοργάνωσε

Η βασική θέση που διατύπωσε η Ένωση είναι ότι «μια πρόταση για νέο αιολικό πάρκο πρέπει να αξιολογείται κατά περίπτωση και εάν αποδεικνύεται με βάση συγκεκριμένα και επιστημονικά δεδομένα ότι θα υπάρχουν σημαντικές αρνητικές, μη αναστρέψιμες, επιπτώσεις – που δεν μπορεί να μετριασθούν ή να αντισταθμιστούν – σε κάποιο προστατευόμενο αντικείμενο υψηλής αξίας, τότε η συγκεκριμένη αίτηση θα πρέπει να απορρίπτεται».

Μάλιστα, σύμφωνα με την ΕΛΕΤΑΕΝ, «πάρα πολλές επιστημονικές μελέτες σχετικά με την αιολική ενέργεια επικεντρώνονται στη σχέση μεταξύ αιολικών πάρκων και βιοποικιλότητας και ειδικά ορνιθοπανίδας. Έτσι υπάρχουν πραγματικά δεδομένα που αποδεικνύουν ότι ανεμογεννήτριες και πουλιά μπορούν να συνυπάρξουν αρμονικά όταν λαμβάνονται οι κατάλληλες πρόνοιες. Οι αντίθετοι ισχυρισμοί, δηλαδή ότι η διατήρηση σπάνιων ειδών ορνιθοπανίδας απειλείται πάντα από τις ανεμογεννήτριες, πολύ συχνά στηρίζονται σε διαστρέβλωση μελετών», όπως υπογραμμίζει.

Από την πλευρά τους οι περιβαλλοντικές οργανώσεις [ΑΝΙΜΑ, ΑΡΧΕΛΩΝ Σύλλογος για την Προστασία της Θαλάσσιας Χελώνας, ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Περιβάλλοντος και Πολιτισμού, Ελληνική Εταιρία Προστασίας της Φύσης, Εταιρία Προστασίας Πρεσπών, Καλλιστώ, Μεσόγειος SOS, Greenpeace, WWF], υποστηρίζουν την απολιγνιτοποίηση του μίγματος παραγωγής ενέργειας στη χώρα μας, στο πλαίσιο μιας ολοκληρωμένης πολιτικής δίκαιης μετάβασης σε μια οικονομία μηδενικών εκπομπών άνθρακα έως τα μέσα του αιώνα, σύμφωνα με την ενιαία Ευρωπαϊκή πολιτική για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.

Ωστόσο, όπως επισημαίνουν με ανακοίνωσή τους, «η μετάβαση αυτή δεν θα πρέπει να γίνει σε πλαίσιο που θα δημιουργεί ασφυκτικές και εκβιαστικές καταστάσεις για την κοινωνία και τη βιοποικιλότητα».

Οι οργανώσεις, χαρακτηρίζουν ως επείγουσες ανάγκες αφενός τη μείωση του ενεργειακού αποτυπώματος της χώρας με ριζοσπαστικές και πλήρως μελετημένες πρωτοβουλίες για τον περιορισμό της ενεργειακής σπατάλης, την ενεργειακή αναβάθμιση του κτιριακού αποθέματος, την υιοθέτηση βιοκλιματικής αρχιτεκτονικής και την διεύρυνση της χρήσης μέσων μαζικής μεταφοράς και αφετέρου τη συντεταγμένη, περιβαλλοντικά ασφαλή και κοινωνικά δίκαιη ανάπτυξη των απαραίτητων υποδομών παραγωγής και αποθήκευσης ενέργειας από ΑΠΕ.

Όπως τόνισε στην ημερίδα του ΕΛΕΤΑΕΝ ο Γιάννης Γιαρέντης πρόεδρος του Διαχειριστή Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και Εγγυήσεων Προέλευσης (ΔΑΠΕΕΠ), πέρα από τα προφανή κλιματικά και ενεργειακά οφέλη, η συμβολή των ΑΠΕ και κυρίως της αιολικής ενέργειας ήταν η μέγιστη στο Ταμείο Ενεργειακής Μετάβασης (ΤΕΜ), που αποτελεί τον μοχλό επιδοτήσεων των λογαριασμών ρεύματος και ενίσχυσης της κοινωνίας για την ανάσχεση των συνεπειών της ενεργειακής κρίσης, φθάνοντας τα 4,2 δισ.

Σύμφωνα με τον κ. Γιαρέντη για την κοινωνική αποδοχή των είναι ανάγκη η προώθηση της απαιτούμενης εκπαίδευσης και κουλτούρας. «Να εισαχθούν στα σχολεία ζητήματα που στοχεύουν στην ενημέρωση, εκμάθηση και προώθηση των αρχών της βιωσιμότητας και των ΑΠΕ ήδη από τις σχολικές ηλικίες».

φωτό αρχείου

«Το νερό ήταν, είναι και θα παραμείνει φυσικό μονοπώλιο» υπογραμμίζει σε συνέντευξή προς το ΑΠΕ-ΜΠΕ ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Κώστας Σκρέκας με αφορμή τις επισημάνσεις της αντιπολίτευσης για τις προβλέψεις σχετικού νομοσχεδίου του υπουργείου. Αναφορικά, με την εξαγορά της ENEL Ρουμανίας από τη ΔΕΗ κάνει λόγο για «εθνικό πρωταθλητή που μπορεί και πρέπει να κυριαρχήσει στα Βαλκάνια», ενώ σημειώνει ότι «κάθε φορά που προκύπτει δημοσιονομικός χώρος θα εντάσσουμε ακόμα περισσότερες αιτήσεις από το “Αλλάζω Συσκευή” στη λίστα των δικαιούχων, μέχρις ότου εξαντληθούν όλες οι αιτήσεις. Βασικό κριτήριο των αποφάσεών μας είναι η ανταπόκριση των πολιτών». Τέλος, υπογραμμίζει ότι η πολιτική που αποσκοπεί στην εξασφάλιση προσιτών τιμών ενέργειας για όλους θα συνεχιστεί έως ότου τελειώσει η κρίση.

Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της συνέντευξης του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Κώστα Σκρέκα στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων και τον Κώστα Βουτσαδάκη 

ΕΡ: Η αντιπολίτευση σας κατηγορεί ότι με τη νέα νομοθετική σας πρωτοβουλία θέλετε να ιδιωτικοποιήσετε το νερό. Δεν θεωρείτε ότι αποτελεί ένδειξη ιδιωτικοποίησης η ανάθεση του ελέγχου των αντίστοιχων επιχειρήσεων σε μια Ρυθμιστική Αρχή;

Κώστας Σκρέκας: Δεν είναι καθόλου έτσι. Τόνισα πολλές φορές ότι το νερό ήταν, είναι και θα παραμείνει φυσικό μονοπώλιο. Το είπα καθαρά στη Βουλή, το εξήγησα, το ανέλυσα, αλλά η αντιπολίτευση, ιδίως η αξιωματική, έχει αποδείξει ότι δεν ακούει, δεν διαλέγεται, δεν καταλαβαίνει. Οι πολίτες απαιτούν συνεννόηση κι ο ΣΥΡΙΖΑ αναλίσκεται σε συνθήματα και μεγαλοστομίες. Είναι λυπηρό αυτό. Αυτό που επιδιώκουμε είναι η πολιτεία να ασκεί εποπτεία και έλεγχο ώστε να βελτιώσουμε ουσιωδώς την υπάρχουσα κατάσταση, προς όφελος των πολιτών και του δημοσίου συμφέροντος. Σας επισημαίνω ότι για πρώτη φορά σε νόμο του κράτους αναφέρεται ρητά στην αιτιολογική έκθεση ότι δεν έχουμε καμία πρόθεση και δεν πιστεύουμε ότι είναι σωστό να ιδιωτικοποιηθεί η υπηρεσία παροχής ύδατος στην Ελλάδα.

Στον νόμο ορίζουμε συγκεκριμένα ότι οι υπηρεσίες παροχής ύδατος είναι αποκλειστικά δικαίωμα και δυνατότητα δημόσιων και δημοτικών φορέων. Πώς αλλιώς πρέπει να το πούμε για να το καταλάβει η αντιπολίτευση; Αυτό που για πρώτη φορά ρυθμίζεται κατά τρόπο συνεκτικό, είναι το πεδίο και ο φορέας της ρυθμιστικής και ελεγκτικής εποπτείας των υπηρεσιών που διαθέτουν το αποκλειστικό δικαίωμα παροχής υπηρεσιών ύδατος σε κάθε περιοχή της χώρας. Πρέπει, επίσης, οι αναγνώστες σας να γνωρίζουν ότι το Συμβούλιο της Επικρατείας ανέφερε στην Ολομέλεια, με αριθμό 1906/2014 και στη συνέχεια 190/22, πως είναι συνταγματικώς επιβεβλημένος ο έλεγχος των υπηρεσιών ύδρευσης από το ελληνικό δημόσιο.
Νομίζω ότι όλοι γνωρίζουμε τα αντικειμενικά προβλήματα στη διαχείριση των υδάτινων πόρων: Απώλειες που φτάνουν και το 65% κατά μέσο όρο, απώλειες της τάξης του 35% σε ότι αφορά το πόσιμο νερό, μόλις το 40% των οργανισμών έχει καταθέσει στοιχεία στην αρμόδια υπηρεσία του κράτους, που υποχρεούται από το νόμο να καταθέτει κλπ. Αυτά πάμε να διορθώσουμε.

Κώστας Σκρέκας: Πως σχολιάζετε την εξαγορά της ENEL Ρουμανίας από τη ΔΕΗ; Συμφωνείτε ότι θα έχει ευρύτερη σημασία για τη θέση της χώρας στην ενεργειακή αγορά της ΝΑ Ευρώπης;

Θέλετε να θυμηθούμε σε ποια κατάσταση ήταν η ΔΕΗ όταν αναλάβαμε την ευθύνη διακυβέρνησης του τόπου, το 2019; Η επιχείρηση βρισκόταν στα πρόθυρα της διάλυσης και της χρεοκοπίας. Σήμερα, μετά από μεγάλη προσπάθεια, η ΔΕΗ είναι σε θέση να επεκτείνει τις δραστηριότητές της, καθώς είναι, πλέον, εθνικός πρωταθλητής. Η ΔΕΗ μπορεί και πρέπει να κυριαρχήσει στα Βαλκάνια, γιατί αυτό θα είναι προς όφελος της εθνικής οικονομίας και των Ελλήνων καταναλωτών. Είναι κοινή πεποίθηση ότι σήμερα η ΔΕΗ έχει μια δεσπόζουσα θέση στην ελληνική οικονομία. Αν η Επιχείρηση μείνει στάσιμη, τότε θα συρρικνωθεί. Γι’ αυτό, πρέπει να επεκταθεί.

ΕΡ: Το τελευταίο διάστημα καταγράφεται σημαντική αποκλιμάκωση των διεθνών τιμών του φυσικού αερίου και κατ’ επέκταση της ηλεκτρικής ενέργειας στο Χρηματιστήριο. Εφόσον συνεχιστεί αυτή η τάση, θα προχωρήσετε σε άρση των μέτρων επιδότησης των καταναλωτών;

Κώστας Σκρέκας: Ισχύει απολύτως η δέσμευση του πρωθυπουργού ότι θα στηρίξουμε την κοινωνία για όσο διάστημα διαρκέσει η κρίση. Όπως γνωρίζετε, επιδοτούμε τους λογαριασμούς ρεύματος νοικοκυριών, επαγγελματιών, αγροτών και πρόσφατα, της βιομηχανίας. Επιδοτούμε την αύξηση που προήλθε από την κρίση. Όπως παρατηρείτε, η αυξομείωση των τιμών οδηγεί σε ανάλογη αναπροσαρμογή των επιδοτήσεων. Αυτή την πολιτική θα ακολουθήσουμε έως ότου τελειώσει η κρίση: προσιτές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας για όλους.

ΕΡ: Επίκειται η προκήρυξη σειράς επιδοτούμενων προγραμμάτων για  εξοικονόμηση ενέργειας από τις επιχειρήσεις, καθώς και εγκατάσταση φωτοβολταϊκών και ηλιακών θερμοσίφωνων από νοικοκυριά. Πότε προγραμματίζεται η έναρξη υποβολής αιτήσεων;

Κώστας Σκρέκας:Τα προγράμματα στα οποία αναφέρεστε, έρχονται σε συνέχεια άλλων προγραμμάτων που προκάλεσαν το έντονο ενδιαφέρον εκατοντάδων χιλιάδων συμπολιτών μας κι εντάσσονται σε ένα συνολικό σχέδιο της κυβέρνησης για εξοικονόμηση ενέργειας και ενεργειακό εκσυγχρονισμό. Θυμίζω το νέο “Εξοικονομώ”, το “Εξοικονομώ- Αλλάζω Συσκευή”, το “Εξοικονομώ- Επιχειρώ”, το πρόγραμμα για τα «πράσινα» ΤΑΧΙ, το “Κινούμαι Ηλεκτρικά”, καθώς και τις μέριμνες ενεργειακού εκσυγχρονισμού που περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα “Σπίτι μου” το οποίο αφορά στους νέους.
Τώρα, με τα προγράμματα που αναφέρατε, ολοκληρώνουμε αυτό τον κύκλο ενεργειακού εκσυγχρονισμού και κάνουμε πράξη την ενεργειακή δημοκρατία, καθώς όλο και περισσότερα νοικοκυριά θα μπορούν να καταναλώνουν την καθαρή ενέργεια που θα παράγουν. Το άνοιγμα της σχετικής πλατφόρμας για καθένα από αυτά τα προγράμματα επίκειται στο άμεσο μέλλον.

ΕΡ: Θα υπάρξουν νέες προκηρύξεις για το “Εξοικονομώ κατ’ Οίκον” και το “Αλλάζω συσκευή”;

Κώστας Σκρέκας: Όπως σας είπα και γνωρίζετε, αυτά τα προγράμματα βρήκαν εξαιρετικά μεγάλη ανταπόκριση στους πολίτες. Γι’ αυτό εντάξαμε όλους όσοι είχαν κάνει αίτηση στο “Εξοικονομώ” ως δικαιούχους, ενώ από τη μεγάλη λίστα του περίπου ενός εκατομμυρίου αιτήσεων που λάβαμε για το “Αλλάζω Συσκευή”, έχουμε ήδη αυξήσει τους δικαιούχους σε περίπου 360.000. Κάθε φορά που προκύπτει δημοσιονομικός χώρος θα εντάσσουμε ακόμα περισσότερες αιτήσεις από το “Αλλάζω συσκευή” στη λίστα των δικαιούχων, μέχρις ότου εξαντληθούν όλες οι αιτήσεις. Βασικό κριτήριο των αποφάσεών μας είναι η ανταπόκριση των πολιτών, της κοινωνίας. Κι επειδή αυτή είναι μεγάλη σε όλα τα προγράμματα που σας ανέφερα, όποτε βρίσκουμε δημοσιονομικό χώρο θα επανερχόμαστε.

Κώστας Σκρέκας: Έχετε θέσει φιλόδοξους στόχους για τη συμμετοχή των Ανανεώσιμων Πηγών στο ενεργειακό ισοζύγιο. Μπορεί αυτό να συνδυαστεί με ενεργειακή ασφάλεια και καλύτερες τιμές για τους καταναλωτές;

Αναμφίβολα. Αυτά άλλωστε είναι αλληλένδετα. Δείτε για παράδειγμα τα φωτοβολταϊκά στις στέγες. Πρώτον, μειώνουν καθοριστικά τις επιβαρύνσεις στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς, δεύτερον καταναλώνουν “πράσινη” ενέργεια σεβόμενοι το περιβάλλον, τρίτον εξυπηρετούν την ενεργειακή επάρκεια, αλλά με μείωση των αναγκών για αγορές ενέργειας. Το ίδιο συμβαίνει με όλα τα προγράμματα εξοικονόμησης ενέργειας. Το πιο σημαντικό, όμως, είναι ότι βρισκόμαστε μέσα στις πρώτες 8 χώρες του πλανήτη στο ρυθμό διείσδυσης των ΑΠΕ, σύμφωνα με αξιολογήσεις Ινστιτούτων διεθνούς κύρους, όπως το Bruegel.

ΕΡ: Αν κάνατε έναν απολογισμό, ποια θα λέγατε ότι ήταν τα πιο δύσκολα ζητήματα που κληθήκατε να χειριστείτε; Εκ των υστέρων, θα κάνατε διαφορετικές επιλογές σε κάποιο από αυτά;

Κώστας Σκρέκας:Νομίζω ότι το δυσκολότερο ήταν η αντιμετώπιση της τεράστιας ενεργειακής κρίσης. Θυμίζω ότι τα αίτιά της βρίσκονταν στην αναστολή της οικονομικής δραστηριότητας πανευρωπαϊκά λόγω της πανδημίας, που επέφερε σημαντικά προβλήματα κυρίως στην εφοδιαστική αλυσίδα, κι οξύνθηκε με την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Πρόσθετος λόγος ήταν η εξάρτηση της ευρωπαϊκής οικονομίας από το ρωσικό φυσικό αέριο.

Καταλαβαίνετε ότι έπρεπε να επιτύχουμε πολλούς στόχους ταυτόχρονα: Πρώτον, να διατηρήσουμε προσιτές τιμές ενέργειας που διασφάλισαν την κοινωνική συνοχή. Δεύτερον, να απεξαρτηθούμε το συντομότερο από το ρωσικό φυσικό αέριο, κάτι που ήταν εξαιρετικά δύσκολο επιτυγχάνοντας ταυτόχρονα την ενεργειακή ασφάλεια. Τρίτον, να επιταχύνουμε τη διείσδυση των ΑΠΕ, προκειμένου να αλλάξουμε γρήγορα και με σεβασμό στο περιβάλλον, το ενεργειακό μας μείγμα. Νομίζω ότι και στα τρία πεδία, ο απολογισμός είναι θετικός.
Ινστιτούτα διεθνούς κύρους, όπως το Bruege, αναγνώρισαν ότι η Ελλάδα είναι πρώτη στην Ευρώπη σε σχέση με το ΑΕΠ, στη στήριξη των νοικοκυριών με επιδοτήσεις στην ενέργεια, πράγμα που μας επέτρεψε να έχουμε λογαριασμούς λιανικής από τους φθηνότερους στην Ευρώπη. Είναι, επίσης, γνωστό ότι είμαστε όγδοοι παγκοσμίως στο ρυθμό διείσδυσης των ΑΠΕ στο ενεργειακό μας μείγμα. Τέλος, οι συνδυασμένες πρωτοβουλίες μας, διασφάλισαν την ενεργειακή επάρκεια στη χώρα, την ώρα που άλλες, πολύ πιο ώριμες ενεργειακά οικονομίες, οδηγούνταν σε υποχρεωτικές διακοπές ρεύματος. Καταφέραμε πολλά κι αυτό οι πολίτες μας το αναγνωρίζουν.