Ενισχύθηκε τον Μάιο ο δείκτης επιχειρηματικών προσδοκιών στη βιομηχανία και διαμορφώθηκε στις 110 μονάδες, από 99,8 μονάδες τον Απρίλιο, αισθητά υψηλότερα από το αντίστοιχο περυσινό επίπεδο (97,6 μονάδες).

Σύμφωνα με το δελτίο εξελίξεων στη βιομηχανία του ΙΟΒΕ, η εξέλιξη αυτή οφείλεται κυρίως στην επανεκκίνηση σημαντικών δραστηριοτήτων της οικονομίας.

Επίσης, σημειώθηκε βελτίωση της βιομηχανικής παραγωγής 4,2% τον Απρίλιο σε σύγκριση με τον Μάρτιο ενώ καταγράφηκε σημαντική άνοδος 21,7% (year on year) στην Ελλάδα έναντι ενίσχυσης 38,3% στην ΕΕ27.

Σημειώθηκε άνοδος των εξαγωγών βιομηχανίας 25,3% τον Μάρτιο (year on year) αλλά και αύξηση εμπορικού ελλείμματος στα 2,7 δισ. ευρώ από 1,9 δισ. ευρώ τον Μάρτιο του 2020.

Ο δείκτης κύκλου εργασιών της βιομηχανίας ενισχύθηκε κατά 1,6% το πρώτο τρίμηνο του 2021 (y-o-y) στην Ελλάδα έναντι 3,6% στην ΕΕ.

Τέλος σημειώθηκε υποχώρηση της δραστηριότητας για τους περισσότερους τομείς το πρώτο τρίμηνο του 2021 σε σχέση με ένα χρόνο πριν ενώ με άνοδο έκλεισε ο πρωτογενής τομέας (12,5%), οι δραστηριότητες ανθρώπινης υγείας (10,9%) και η μεταποίηση (2,5%).

Ένας μεγάλος  αριθμός αιολικών πάρκων συνολικής ισχύος 40,9 GW βρίσκεται σε φάση ανάπτυξης, σύμφωνα με την Ελληνική Επιστημονική Ένωση Αιολικής Ενέργειας (ΕΛΕΤΑΕΝ).

Τα τοιχεία της ΕΛΕΤΑΕΝ  παρουσιάστηκαν   κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου με αφορμή τη σημερινή παγκόσμια ημέρα αιολικής ενέργειας από αυτά τα έργα ακόμη κι αν διπλασιαστεί ο στόχος του ΕΣΕΚ για το 2030, που σήμερα δείχνει τα 7 GW, το 10% εκ των 40,9 GW εκτιμάται ότι θα υλοποιηθεί.

Σύμφωνα με την Επιστημονική Ένωση, τo ποσοστό αυτό είναι ήδη αισιόδοξο σε σχέση με αυτό που είχε μετρηθεί, πριν μερικά χρόνια, με βάση πραγματικά απολογιστικά στοιχεία: Σύμφωνα με τη μέτρηση εκείνη το ποσοστό επιτυχίας των υπό ανάπτυξη αιολικών πάρκων ήταν 3,14%.

Η χαμηλή αυτή επίδοση οφείλεται σε πλήθος παραγόντων όπως η περίπλοκη αδειοδοτική διαδικασία που εμπλέκει δεκάδες υπηρεσίες σε τοπικό και κεντρικό επίπεδο, μερικές από τις οποίες γνωμοδοτούν περισσότερες από μία φορά σε διαφορετικά στάδια της διαδικασίας,  οι χωροταξικοί περιορισμοί, ο κορεσμός των ηλεκτρικών δικτύων κλπ.

Η εικόνα της αγοράς

Το μέγεθος της ανάπτυξης της αιολικής ενέργειας για την επόμενη δεκαετία προσδιορίζεται από τους στόχους του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ). Σύμφωνα με το σενάριο του ΕΣΕΚ, ο στόχος για την αιολική ισχύ το 2030 είναι 7.000 MW. Ο στόχος αυτός θα αυξηθεί, κατά την επικείμενη αναθεώρηση του ΕΣΕΚ προκειμένου να ενσωματωθεί η αύξηση του Ευρωπαϊκού στόχου για το κλίμα το 2030 σε 55% μείωση των εκπομπών σε σχέση με τον προηγούμενο στόχο 40%.

Ο στόχος θα επιτευχθεί κυρίως από τα ώριμα αιολικά πάρκα, δηλαδή όσα επιβίωσαν της μακράς αδειοδοτικής διαδικασίας και έχουν πιθανά επιλεγεί από τους διαγωνισμούς της ΡΑΕ. Τα έργα αυτά έχουν ήδη καταθέσει υψηλές εγγυητικές επιστολές προς τον ΑΔΜΗΕ και τη ΡΑΕ ή είναι ήδη υπό κατασκευή.

Η ΕΛΕΤΑΕΝ παρουσίασε στοιχεία με βάση τα οποία η εικόνα για την αιολική ενέργεια στην Ελλάδα διαμορφώνεται σήμερα ως εξής:

Αιολικά Πάρκα σε λειτουργία: 4.268 MW

Αιολικά πάρκα που έχουν επιλεγεί σε διαγωνισμούς ή είναι υπό κατασκευή: 1.722 MW

Σύνολο εν λειτουργία και πλέον ώριμων έργων: 5.990 MW

Σύνολο Βεβαιώσεων Παραγωγού και Αδειών Παραγωγής Αιολικών Πάρκων                                                             30.295 MW

Εκκρεμή αιτήματα για χορήγηση Βεβαιώσεων Παραγωγού                                                                                             16.595 MW

Σύνολο εν ισχύ ΒΠ και αιτημάτων για ΒΠ :                                                                                                                           46.890 MW

Σύνολο υπό ανάπτυξη αιολικών πάρκων με μικρότερο βαθμό ωριμότητας :                                                                  40.900 ΜW

Οι εκκρεμείς αιτήσεις για χορήγηση βεβαίωσης παραγωγού ανέρχονται σε 16.595 MW

Συμπεράσματα

Tα πρακτικά συμπεράσματα από όλα αυτά είναι τα ακόλουθα:

1)        Δεν απεικονίζουν τη μελλοντική πραγματικότητα, οι χάρτες ή οι γραφικές απεικονίσεις που κυκλοφορούν και θεωρούν λανθασμένα ότι θα υλοποιηθούν όλα τα έργα των 40GW, που είναι υπό ανάπτυξη.

2)        Είναι απαραίτητο να αποσαφηνιστεί το ακριβές περιεχόμενο της Βεβαίωσης Παραγωγού που χορηγείται από τη ΡΑΕ. Δεν πρόκειται για κάποια άδεια που παρέχει δικαίωμα υλοποίησης της επένδυσης.

Πρόκειται για τη Βεβαίωση ότι κάποιος φορέας:

(α) έχει καταχωρήσει στο πληροφοριακό σύστημα της ΡΑΕ το ενδιαφέρον του να διερευνήσει αν μπορεί να αδειοδοτήσει αρχικά και να υλοποιήσει στη συνέχεια μια επένδυση Α.Π.Ε. σε συγκεκριμένη θέση και

(β)   έχει αποκτήσει το νόμιμο δικαίωμα να κάνει αυτή τη διερεύνηση εκτελώντας όλες τις απαραίτητες μελέτες και ενέργειες αδειοδότησης εντός των προθεσμιών που προβλέπει η νομοθεσία.

3)        Το Υπουργείο πρέπει να προωθήσει ταχύτερα τη 2η δέσμη μέτρων απλοποίησης της αδειοδοτικής διαδικασίας και να επιταχύνει την ψηφιοποίησή της και την απευθείας ηλεκτρονική διασύνδεση όλων των επιμέρους υπηρεσιών και βημάτων.  Η δουλειά που έχει γίνει στην ΡΑΕ αποτελεί ένα πολύ σημαντικό βήμα προς αυτή την κατεύθυνση.

Απλοποίηση δεν σημαίνει ότι όλα τα υπό ανάπτυξη έργα εγκρίνονται ταχύτερα.

Σημαίνει ότι σε εύλογο χρόνο, που δεν μπορεί να ξεπερνά την τριετία, πρέπει να λαμβάνεται οριστική απόφαση για την επένδυση, θετική ή αρνητική, έτσι ώστε πολύ σύντομα όλοι να γνωρίζουν τι, πού και πώς θα γίνει. Με τον τρόπο αυτό, δεν θα δημιουργούνται λανθασμένες εντυπώσεις από την παραμονή αιτημάτων σε πολύχρονη εκκρεμότητα.

4)        Η επίτευξη των νέων αυξημένων στόχων για τα νέα αιολικά πάρκα είναι ρεαλιστική, αλλά απαιτεί πάρα πολύ μεγάλη προσπάθεια από όλους: την Πολιτεία, τον επιστημονικό κόσμο, τις επιχειρήσεις.

Απαιτεί επίσης την εγκατάλειψη της αντίληψης ότι αυτό που πρέπει να γίνει, να γίνει κάπου αλλού εκτός από εδώ. Το «Όχι σε όλα» είναι μια συντηρητική και στείρα άποψη. Δεν μπορεί το «Όχι» να καταλαμβάνει ταυτόχρονα και οριζόντια τα πάντα, αφού στερεί τη δυνατότητα να αξιολογηθούν τα οφέλη που απορρέουν για μια κοινωνία από μια τέτοια επένδυση. Όλα πρέπει να σταθμίζονται με βάση τους κανόνες της επιστήμης, της οικονομίας, του περιβάλλοντος και της νομοθεσίας.

Άλλωστε πρόσφατη είναι η τελευταία  έκθεση του Διεθνούς Οργανισμού Διατήρησης της Φύσης (International Union for Conservation of Nature, IUCN) για τη σημασία της Αιολικής Ενέργειας στην προστασία της Βιοποικιλότητας και για τους τρόπους που Βιοποικιλότητα και Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας μπορεί να συνυπάρξουν. Η έκθεση με τίτλο «Μετριασμός των επιπτώσεων στη βιοποικιλότητα που σχετίζονται με την ανάπτυξη της ηλιακής και της αιολικής ενέργειας – Mitigating biodiversity impacts associated with solar and wind energy development» περιλαμβάνει κατευθυντήριες γραμμές, οδηγίες και συμβουλές που απευθύνονται κυρίως στους επενδυτές, μελετητές και όσους λαμβάνουν αποφάσεις σχετικά με τις επενδύσεις σε χερσαία και θαλάσσια αιολικά πάρκα και σε ηλιακά συστήματα.

Οι 6 +1 προτάσεις

Εξάλλου, η ΕΛΕΤΑΕΝ παρουσίασε επτά προτάσεις για την ανάπτυξης της αιολικής ενέργειας:

1.  Νέος αυξημένος στόχος Α.Π.Ε. το 2030

Αναθεώρηση του ΕΣΕΚ, με νέα μέτρα και πολιτικές, για την επίτευξη του νέου ευρωπαϊκού στόχου για το κλίμα 55% το 2030

2.  Οι Α.Π.Ε. στην ανταγωνιστική αγορά

2.1.      Νέο σύστημα διαγωνισμών, ειδικών ανά τεχνολογία Α.Π.Ε.

Η οικονομική ανάπτυξη του συστήματος και η βέλτιστη αξιοποίηση των δικτύων απαιτεί οι επόμενοι διαγωνισμοί να είναι ειδικοί ανά τεχνολογία

2.2.      Προϋποθέσεις για την αποτελεσματική συμμετοχή των Α.Π.Ε. στην αγορά

Η πλήρης ανάπτυξη και ωρίμανση μιας καλά σχεδιασμένης ενδοημερήσιας αγοράς με συχνές δημοπρασίες (ή και συνεχή λειτουργία), που θα έχει επιτύχει να διατηρεί για ικανό χρονικό διάστημα επαρκή ρευστότητα, είναι βασική προϋπόθεση για να μπορούν οι καταναλωτές να αξιοποιούν τα οφέλη από την πλήρη συμμετοχή των Α.Π.Ε. στην ανταγωνιστική αγορά. Ομοίως, απαιτείται ικανός ανταγωνισμός στην αγορά εξισορρόπησης.

3.  Απλοποίηση του αδειοδοτικού πλαισίου

Με έμφαση στα τελευταία στάδια της αδειοδότησης, ώστε να προωθηθούν οι ώριμες επενδύσεις.

Απλοποίηση δεν σημαίνει ότι όλες οι αιτήσεις θα εγκρίνονται. Σημαίνει ότι η πολιτεία αποφασίζει οριστικά, θετικά ή αρνητικά, για μια επένδυση εντός εύλογου χρόνου που δεν πρέπει να ξεπερνά τα 3 έτη.

4.  Θεσμικές δράσεις για τα επόμενα μεγάλα βήματα: Αποθήκευση και Θαλάσσια Αιολικά Πάρκα

Ολοκληρωμένο θεσμικό πλαίσιο με σαφή προβλεψιμότητα και ασφάλεια για την Αποθήκευση και τα ΘΑΠ.

Επενδύσεις σε αναγκαίες υποδομές, με έμφαση στα ναυπηγεία και τα λιμάνια, και ανάπτυξη εγχώριας εφοδιαστικής αλυσίδας.

5.  Διασυνδέσεις

Ανάπτυξη του Συστήματος και διεθνείς διασυνδέσεις, με στόχο να καταστεί η χώρα εξαγωγός πράσινης ενέργειας

6.  Χωροταξικός σχεδιασμός

Η εφαρμογή του υφιστάμενου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου Α.Π.Ε., που έχει εγκριθεί από το ΣτΕ, αποτελεί βασικό στοιχείο της αδειοδότησης των έργων. Το ΕΧΠ Α.Π.Ε. επικαιροποιείται αυτή την περίοδο. Η επικαιροποίησή του θα πρέπει να επιλύσει προβλήματα εφαρμογής και να αξιοποιήσει την εμπειρία της προηγούμενης δεκαετίας όπως και τη πληροφορία που έχει αποκτηθεί από το επενδυτικό ενδιαφέρον που έχει εκδηλωθεί εν τω μεταξύ.

και…

Μικρές Ανεμογεννήτριες: ενεργοποίηση και συμμετοχή

Η προώθηση των Μικρών Ανεμογεννητριών μπορεί να φέρει ευρύτερα στρώματα της κοινωνίας πιο κοντά στην Αιολική Ενέργεια, ώστε περισσότεροι να απολαύσουν τα οφέλη της, όχι μόνο ως καταναλωτές αλλά και ως παραγωγοί.

Στη Σύνοδο του Συμβουλίου Υπουργών Ενέργειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή 11 Ιουνίου, στο Λουξεμβούργο, συμμετείχε ο  Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Κώστας Σκρέκας. Στα κύρια θέματα της ατζέντας της Συνόδου ήταν η αναθεώρηση του Κανονισμού για τα Διευρωπαϊκά Δίκτυα στον τομέα της ενέργειας, η ευρωπαϊκή στρατηγική για το υδρογόνο, ο νέος στόχος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για μείωση κατά τουλάχιστον 55% των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου έως το 2030, καθώς και η αποδοχή του σχεδίου συμπερασμάτων του Συμβουλίου σχετικά με το «Κύμα Ανακαινίσεων».  

Ο κ. Σκρέκας τόνισε ότι η Ελλάδα έχει θέσει την πράσινη μετάβαση στο επίκεντρο του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0», υιοθετώντας ένα συνεκτικό σχέδιο δράσης για τον βιώσιμο μετασχηματισμό της ελληνικής οικονομίας, ενώ στο προσεχές διάστημα θα παρουσιάσει και τον πρώτο εθνικό κλιματικό νόμο. Ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας υπογράμμισε ότι η Ελλάδα υποστηρίζει έμπρακτα τον νέο στόχο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για μείωση κατά τουλάχιστον 55% των εκπομπών αερίου του θερμοκηπίου και υπενθύμισε ότι έχει ήδη θέσει στο ισχύον Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα τον στόχο μείωσης των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου κατά 56% έως το 2030 σε σχέση με το 2005.  

Αναφορικά με την τροποποίηση του Κανονισμού 347/2013 για τα Διευρωπαϊκά Δίκτυα στον τομέα της ενέργειας η οποία κατέληξε σε συμφωνία των κρατών μελών επί της πρότασης γενικής προσέγγισης της Πορτογαλικής Προεδρίας, ο κ. Σκρέκαςσημείωσε πως η πρόταση κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση λαμβάνοντας υπόψη τις διαφορετικές ανάγκες και τα σημεία εκκίνησης των κρατών – μελών, ώστε να μη μείνει κανείς πίσω στην επίτευξη του στόχου μιας κλιματικά ουδέτερης Ευρώπης έως το 2050. «Είναι θετικό ότι περιλαμβάνεται η αναπροσαρμογή του δικτύου για την ανάμειξή του με φυσικό αέριο και υδρογόνο, για μια αυστηρά προσδιορισμένη μεταβατική περίοδο», ανέφερε ο Υπουργός, ενώ τόνισε την ανάγκη να υπάρξουν προβλέψεις για την ένταξη σχετικών έργων στον Κατάλογο PCI.  

Επιπρόσθετα, ο κ. Σκρέκας υποστήριξε την αναγκαιότητα συμπερίληψης των Έργων Αμοιβαίου Ενδιαφέροντος (PMI) με τρίτες χώρες και σημείωσε, επίσης, πως η τροποποίηση του κανονισμού θα δώσει τη δυνατότητα στην Κύπρο και τη Μάλτα να ολοκληρώσουν τα απαραίτητα έργα ώστε να συνδεθούν με το διευρωπαϊκό δίκτυο, ενώ τα εν λόγω έργα θα απολαμβάνουν όλα τα σχετικά δικαιώματα εκ του Κανονισμού, δίνοντας παράλληλα τη δυνατότητα για πρόσβαση στο μέλλον σε νέες αγορές ενέργειας, όπως το υδρογόνο.  

Αναφορικά με την ευρωπαϊκή στρατηγική για το υδρογόνο, ο Υπουργός σημείωσε πως «η ανάπτυξη ενός δυναμικού πλαισίου για τη μελλοντική αγορά  υδρογόνου, σε εθνικό αλλά και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, βρίσκεται σε πρώιμο στάδιο» και υποστήριξε πως «είναι σημαντικό να αποφευχθεί  η υπερβολική ρύθμιση της αγοράς». Ο κ. Σκρέκας ανέφερε ότι «ένα ρεαλιστικό ρυθμιστικό πλαίσιο θα πρέπει να αναγνωρίζει έναν σημαντικό βαθμό ευελιξίας στα κράτη – μέλη, προσφέροντας παράλληλα επιπρόσθετα κίνητρα για την ανάπτυξη τεχνολογικών καινοτομιών με στόχο την ανάπτυξη εφοδιαστικών αλυσίδων μεγάλης προστιθέμενη αξίας». Ο κ. Σκρέκας εκτίμησε πως η αναπροσαρμογή των δικτύων θα είναι αναπόφευκτα η βασική επιλογή κατά την πρώτη δεκαετία της ευρωπαϊκής οικονομίας του υδρογόνου, ιδίως για τις χώρες που βρίσκονται σε διαδικασία σταδιακής απολιγνιτοποίησης της ηλεκτροπαραγωγής τους, όπως η Ελλάδα. Στο πλαίσιο αυτό, ο Υπουργός επισήμανε ότι «το ρυθμιστικό πλαίσιο που θα αναπτυχθεί έχει πολλά να δανειστεί από το υφιστάμενο ρυθμιστικό πλαίσιο της αγοράς φυσικού αερίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης».  

Οι Υπουργοί Ενέργειας αναγνώρισαν τον σημαντικό ρόλο της ενεργειακής αναβάθμισης των κτιρίων στην επίτευξη του στόχου μείωσης εκπομπών αερίου του θερμοκηπίου. Στο πλαίσιο των εργασιών της Συνόδου, οι Υπουργοί υιοθέτησαν το σχέδιο Συμπερασμάτων του Συμβουλίου για το «Κύμα Ανακαινίσεων», υπογραμμίζοντας τα πολλαπλασιαστικά οφέλη που θα έχει τόσο σε περιβαλλοντικό, όσο και σε κοινωνικό επίπεδο για την καταπολέμηση της ενεργειακής φτώχειας.  Τέλος, οι Υπουργοί Ενέργειας ενημερώθηκαν για τις πρόσφατες εξελίξεις στον τομέα των εξωτερικών ενεργειακών σχέσεων της Ένωσης καθώς και για το πρόγραμμα εργασιών της Σλοβενικής Προεδρίας.