Με απόφαση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη συγκροτείται η Εθνική Επιτροπή Βιοηθικής και Τεχνοηθικής που συστάθηκε με τον νόμο 4780/2021 (Α΄ 30) και αποτελείται από έντεκα επιστήμονες εγνωσμένου κύρους. Στη θέση της προέδρου της Επιτροπής, τοποθετείται η καθηγήτρια Βιοηθικής στο ελβετικό ομοσπονδιακό ινστιτούτο τεχνολογίας της Ζυρίχης, Έφη Βαγενά. Υπέρ του ορισμού της κ. Βαγενά ως προέδρου της Επιτροπής, τάχθηκε σχεδόν ομόφωνα η Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής. Αντιπρόεδρος της Επιτροπής ορίζεται ο ερευνητής στο ινστιτούτο κοινωνικών ερευνών του εθνικού κέντρου κοινωνικών ερευνών, με γνωστικό αντικείμενο «Κοινωνιολογία του Διαδικτύου» και ειδίκευση στην ψηφιακή επιστήμη και ηθική, Δρ. Χαράλαμπος Τσέκερης.

Η σύνθεση της Επιτροπής

1. Πρόεδρος: Έφη Βαγενά

2. Αντιπρόεδρος: Χαράλαμπος Τσέκερης

3. Σέργιος Θεοδωρίδης

4. Ευάγγελος Καρκαλέτσης

5. Κώστας Καρπούζης

6. Ιωάννης Κομπατσιάρης

7. Ισμήνη Κριάρη

8. Ευγενία Πρεβεδούρου

9. Ευάγγελος Πρωτοπαπαδάκης

10. Δημήτριος Σκαλτσάς

11. Σταυρούλα Τσινόρεμα

Σύντομα βιογραφικά των μελών της Επιτροπής

Έφη Βαγενά (πρόεδρος): Είναι καθηγήτρια Βιοηθικής στο Ελβετικό Ομοσπονδιακό Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Ζυρίχης.

Ολοκλήρωσε την εκπαίδευσή της ως κοινωνική ιστορικός με διδακτορικό στην Ιστορία της Ιατρικής από το Πανεπιστήμιο της Μινεσότα και με μεταδιδακτορικές σπουδές στη Βιοηθική και την Πολιτική Υγείας στο Πανεπιστήμιο της Ζυρίχης. Το έντονο ενδιαφέρον της για την πολιτική υγείας την οδήγησε να εργαστεί, για αρκετά χρόνια, στον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ). Με την επιστροφή της στον ακαδημαϊκό χώρο, ως επίκουρη καθηγήτρια του Ελβετικoύ Εθνικού Ιδρύματος Επιστημών, ίδρυσε το Εργαστήριο Ηθικής και Πολιτικής της Υγείας στο Πανεπιστήμιο της Ζυρίχης. Σκοπός του Εργαστηρίου είναι η αντιμετώπιση ηθικών ζητημάτων που προκύπτουν στην αιχμή της βιοτεχνολογικής έρευνας, σε τομείς όπως οι γονιδιωματικές τεχνολογίες, η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης σε ιατρικές εφαρμογές και η ανάλυση δεδομένων στη δημόσια υγεία. Το Εργαστήριό της μεταφέρθηκε στο Ελβετικό Ομοσπονδιακό Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Ζυρίχης, το 2017.

Η κα Βαγενά είναι συνεργάτης στο Berkman Klein Center for Internet & Society του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ και επισκέπτρια λέκτορας στο Κέντρο Βιοηθικής της Ιατρικής Σχολής του Χάρβαρντ. Είναι επίσης εκλεγμένο μέλος της Ελβετικής Ακαδημίας Ιατρικών Επιστημών και πρόεδρος της συμβουλευτικής ομάδας για τις ηθικές, νομικές και κοινωνικές επιπτώσεις του ελβετικού δικτύου εξατομικευμένης υγείας. Επί του παρόντος, είναι συμπρόεδρος της συμβουλευτικής ομάδας εμπειρογνωμόνων του ΠΟΥ για θέματα ηθικής και διακυβέρνησης της Τεχνητής Νοημοσύνης στον χώρο της υγείας. Έχει δημοσιεύσει πάνω από εκατό άρθρα σε επιστημονικά περιοδικά και έχει συνεπιμεληθεί αρκετά βιβλία. Η συμβολή της κας Βαγενά είναι ευρέως αναγνωρισμένη στην ανάπτυξη του πλαισίου διακυβέρνησης και διαχείρισης των δεδομένων υγείας και τη διακυβέρνηση των νέων τεχνολογιών υγείας. Είναι τακτική σύμβουλος κυβερνήσεων, διεθνών οργανισμών και οργανισμών του Δημοσίου σε θέματα ψηφιακής διακυβέρνησης και ηθικής.

Χαράλαμπος Τσέκερης (αντιπρόεδρος): Είναι Ερευνητής στο Ινστιτούτο Κοινωνικών Ερευνών του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών, με γνωστικό αντικείμενο «Κοινωνιολογία του Διαδικτύου» και ειδίκευση στην ψηφιακή επιστήμη και ηθική. Συντονίζει το ερευνητικό πρόγραμμα World Internet Project – Greece, που εστιάζει στη χρήση του διαδικτύου και των νέων τεχνολογιών στην Ελλάδα, και κατέχει τιμητικά τη θέση του έκτακτου Καθηγητή στη Σχολή Δημόσιας Ηγεσίας του Πανεπιστημίου του Stellenbosch, ενώ διατελεί Ερευνητικός Εταίρος στο Anti-Corruption Education and Research Centre του ιδίου Πανεπιστημίου.

Σπούδασε Κοινωνικές και Ανθρωπιστικές Επιστήμες στο Brunel University του Λονδίνου και στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και έχει διδάξει σε πολλές Πανεπιστημιακές Σχολές και προγράμματα σπουδών στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Συνεργάζεται ενεργά με ερευνητικά εργαστήρια στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου και στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, με κύριο πεδίο μελέτης την Τέταρτη Βιομηχανική Επανάσταση και τη σύνδεση του ψηφιακού μετασχηματισμού με τις αξίες της κοινωνίας.

Διετέλεσε επιστημονικός συνεργάτης στο Κέντρο Ερεύνης της Ελληνικής Κοινωνίας της Ακαδημίας Αθηνών, κατά την περίοδο 2014-2017, ως κύριος ερευνητής σε ερευνητικά προγράμματα για τη σύγχρονη ελληνική κοινωνία και την ποιότητα της δημοκρατίας. Έχει επιμεληθεί τρία βιβλία από τον εκδοτικό οίκο Routledge και έχει δημοσιεύσει πάνω από 100 πρωτότυπες εργασίες σε διεθνή και ελληνικά επιστημονικά περιοδικά και συλλογικούς τόμους, ενώ το πιο πρόσφατο βιβλίο του εκδόθηκε από την Ακαδημία Αθηνών το 2018. Το εν γένει συγγραφικό του έργο είναι διεθνώς αναγνωρισμένο και συγκεντρώνει πολλές εκατοντάδες ετεροαναφορές.

Σέργιος Θεοδωρίδης: Είναι ομότιμος καθηγητής Μηχανικής Μάθησης και Eπεξεργασίας Δεδομένων στο Τμήμα Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Έχει δημοσιεύσει εκτεταμένα στα σημαντικότερα διεθνή περιοδικά και έχει συμμετάσχει σε μεγάλο αριθμό συνεδρίων του χώρου. Είναι συγγραφέας τριών βιβλίων στα ελληνικά, δύο από τα οποία για το Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. Είναι συν-εκδότης του Βιβλίου Adaptive System Identification and Signal Processing Algorithms, Prentice Hall, 1993 και συν-συγγραφέας του βιβλίου Pattern Recognition, Academic Press, 2009 (4η έκδοση). Το βιβλίο αυτό ανήκει στους ευπώλητους (best selling) τίτλους διεθνώς και έχει ήδη μεταφραστεί στα κινέζικα και τα ελληνικά. Είναι συν-συγγραφέας του βιβλίου Introduction to Pattern Recοgnition: A Matlab Approach, Academic Press, 2010, που έχει μεταφραστεί στα κορεάτικα. Είναι συγγραφέας του βιβλίου Machine learning: A Bayesian and Optimization Perspective, Academic Press, (2η έκδοση), 2020, που έχει μεταφραστεί στα κινέζικα.

Έχει τιμηθεί με υψηλού κύρους διεθνή βραβεία όπως το 2017 European Association of Signal and Image Processing Processing (EURASIP) Athanasios Papoulis Award, το 2014 Institute of Electronics and Electrical Engineers (IEEE) Signal Processing Society Education Award και το 2014 EURASIP Meritorious Service Award. Επτά από τις δημοσιεύσεις του έχουν τιμηθεί με βραβείο καλύτερης δημοσίευσης (best paper award) συμπεριλαμβανομένων και των υψηλού κύρους 2014 IEEE Signal Processing Magazine Best Paper award και 2009 IEEE Computational Intelligence Society Transactions on Neural Networks Outstanding Paper Award. Έχει υπηρετήσει ως εκδότης (Editor-in-Chief) του σημαντικότερου περιοδικού του αντικειμένου του IEEE Transactions on Signal Processing, ως Αντιπρόεδρος της IEEE Signal Processing Society, και ως πρόεδρος της EURASIP.

Έχει τιμηθεί με τις θέσεις Otto Monstead Guest Professor, Τεχνικό Πανεπιστήμιο, Δανία, 2012, Excellence Chair, Πανεπιστήμιο Carlos III, Μαδρίτη, Ισπανία, 2011 και Distinguished Professor Chair, Πανεπιστήμιο Aalborg, Δανία, 2020. Έχει υπηρετήσει ως επισκέπτης Καθηγητής σε υψηλού κύρους Πανεπιστήμια όπως Κινεζικό Πανεπιστήμιο του Χονγκ Κονγκ, Shenzhen, Κίνα, Oregon University, ΗΠΑ, Πανεπιστήμιο του Κυότο, Ιαπωνία, University of Edinburgh, Σκωτία, Πανεπιστήμιο του Erlangen, Γερμανία, Πανεπιστήμιο του Darmstadt, Γερμανία και CNET, Lannion, Γαλλία. Έχει χρηματίσει πρόεδρος του Κέντρου Καινοτομιών της Πάτρας, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της COSMOTE και Αντιπρόεδρος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου. Είναι Life Fellow της IEEE, Fellow της EURASIP, Fellow της IET και αντεπιστέλλον μέλος της Royal Society of Edinburgh (RSE).

Ευάγγελος Καρκαλέτσης: Είναι Διευθυντής στο Ινστιτούτο Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών του Εθνικού Κέντρου Έρευνας Φυσικών Επιστημών (ΕΚΕΦΕ) «Δημόκριτος» από τον Φεβρουάριο 2019, και μέλος στο Εθνικό Συμβούλιο Έρευνας, Τεχνολογίας και Καινοτομίας από τον Δεκέμβριο 2019.

Απόφοιτος του Τμήματος Μηχανικών Η/Υ & Πληροφορικής του Πανεπιστημίου Πατρών, με μεταπτυχιακό στην Τεχνητή Νοημοσύνη από το Queen Mary & Westfield College του Πανεπιστημίου του Λονδίνου, και διδακτορικό στην αναπαράσταση γνώσης και στην εξαγωγή πληροφορίας από το Τμήμα Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.

Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα αφορούν στους τομείς της τεχνητής νοημοσύνης για ανάλυση περιεχομένου, αναπαράσταση γνώσης, αλληλεπίδραση ανθρώπου-μηχανής, καθώς και στη διαχείριση δεδομένων μεγάλης κλίμακας. Έχει συντονίσει πολλά ευρωπαϊκά και εθνικά ερευνητικά και αναπτυξιακά έργα. Έχει οργανώσει διεθνή συνέδρια, ημερίδες, θερινά σχολεία, και είχε την πρωτοβουλία για τα εκπαιδευτικά προγράμματα του ΕΚΕΦΕ «Δ» για μαθητές σχολείων. Συντονίζει το διεθνές πρόγραμμα εκπαιδευτικών συνεργασιών του Ινστιτούτου, και τα δι-ιδρυματικά προγράμματα μεταπτυχιακών σπουδών του Ινστιτούτου στην Επιστήμη Δεδομένων (Data Science) και στην Τεχνητή Νοημοσύνη. Συμμετέχει στο Κέντρο Αριστείας για την Ευφυή Διαχείριση Εγγράφων του Ινστιτούτου που λειτουργεί από τα τέλη του 2019 με την υποστήριξη της EY Global. Είναι επίσης επικεφαλής της πρωτοβουλίας “Democratising AI: A National Strategy for Greece”, με συντονιστικό ρόλο στην ομάδα που προετοίμασε πρόσφατα την Εθνική Στρατηγική για την Τεχνητή Νοημοσύνη.

Κώστας Καρπούζης: Είναι Διευθυντής Ερευνών στο Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Συστημάτων Επικοινωνιών και Υπολογιστών του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου (ΕΜΠ) και έχει εργαστεί ως εντεταλμένος διδάσκων στο ΕΜΠ και τα Πανεπιστήμια Πειραιά και Δυτικής Μακεδονίας. Στην έρευνά του ασχολείται με αλγορίθμους που κάνουν τα υπολογιστικά συστήματα περισσότερο προσαρμόσιμα στο πώς οι άνθρωποι αλληλεπιδρούν με αυτά, χρησιμοποιώντας έννοιες φυσικής αλληλεπίδρασης και τεχνητής νοημοσύνης. Παράλληλα, ερευνά πώς τα ψηφιακά παιχνίδια και η παιχνιδοποίηση μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε τάξεις και στην ελεύθερη μάθηση για να υποστηρίξουν τη διδασκαλία συμβατικών και κοινωνικών δεξιοτήτων σε ενηλίκους και παιδιά. Από το 1998 έχει συμμετάσχει σε πάνω από είκοσι έργα έρευνας και ανάπτυξης με ευρωπαϊκή και ελληνική χρηματοδότηση, με εξέχοντα παραδείγματα το Δίκτυο Αριστείας Humaine, όπου εργάστηκε στη μοντελοποίηση και αναγνώριση συναισθημάτων, το έργο CALLAS (Area Leader εφαρμογών συναισθηματικής υπολογιστικής, design award από την Intel στο διαγωνισμό Ultrabook), το έργο FP7 TeL Siren (Technical Manager, το έργο ψηφίστηκε Best Learning Game in Europe το 2013 από την Games and Learning Alliance), και το έργο H2020 iRead, που παρήγαγε το Navigo, τον νικητή του διαγωνισμού GALA Serious Games competition το 2018.

Έχει διατελέσει κριτής προτάσεων Consolidator Grants και Marie Skłodowska-Curie για το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας και υπηρετεί ως Computer Chapter και Student Activities Chair για το IEEE Greece, ως μέλος του ΔΣ του gi-Cluster του Corallia, μιας κοινοπραξίας βιομηχανικών και ακαδημαϊκών φορέων του οικοσυστήματος της δημιουργικής βιομηχανίας, και ως Πρόεδρος της Ένωσης Μηχανικών Πληροφορικής και Επικοινωνιών Ελλάδας. Έχει δώσει τρεις ομιλίες σε διοργανώσεις TEDx (Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, Αθήνα, Ρόδος), ενώ το TED-Ed video του με τίτλο “Can machines read your emotions?” έχει μεταφραστεί σε 24 γλώσσες.

Ιωάννης Κομπατσιάρης: Είναι Ερευνητής Α’ Βαθμίδας και Αναπληρωτής Διευθυντής στο Ινστιτούτο Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών του Εθνικού Κέντρου Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης. Είναι υπεύθυνος του εργαστηρίου Γνώσης, Πολυμέσων και Ανάλυσης Κοινωνικών Δικτύων. Έλαβε το Δίπλωμα Ηλεκτρολόγου Μηχανικού από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης το 1996 και το Διδακτορικό Δίπλωμα από το ίδιο ίδρυμα το 2001. Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα περιλαμβάνουν τεχνητή νοημοσύνη/μηχανική μάθηση για ανάλυση πολυμέσων, πολυμεσικές οντολογίες και συλλογιστική, ανάλυση κοινωνικών δικτύων και δεδομένων μεγάλης κλίμακας, εφαρμογές για υγεία, πολιτισμό, μέσα επικοινωνίας/δημοσιογραφία, περιβάλλον και ασφάλεια. Η ενασχόλησή του με αυτά τα ερευνητικά ζητήματα έχει οδηγήσει στη συμμετοχή του στη συγγραφή 178 εργασιών σε διεθνή περιοδικά, 560 σε συνέδρια, 59 κεφαλαίων βιβλίων και 8 πατεντών. Είναι συντονιστής του Έργου AI4MEDIA: A European Excellence Centre for Media, Society and Democracy για την προώθηση της έρευνας, των τεχνολογιών και εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης με έμφαση στην αντιμετώπιση διακρίσεων και την προστασία των προσωπικών δεδομένων. Είναι υπεύθυνος οργάνωσης συνεδρίων, ημερίδων και θερινών σχολείων και είναι associate editor και κριτής σε διεθνή περιοδικά και συνέδρια. Είναι Senior IEEE member, μέλος της ACM και του ΤΕΕ.

Ισμήνη Κριάρη: Είναι καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου στο Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών από το 2008.

Είναι πτυχιούχος της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών και διδάκτωρ του Παντείου Πανεπιστημίου.

Έχει συγγραφικό (πέντε μονογραφίες και εξήντα άρθρα) και ερευνητικό έργο στο πεδίο του Συνταγματικού Δικαίου και στο πεδίο Δικαίου και Βιοηθικής.

Διετέλεσε Ειδική Γραμματέας Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης και Παιδείας Ομογενών στο Υπουργείο Παιδείας (2004-2007), Αντιπρύτανις (2011-2016) και Πρύτανις (2016-2020) του Παντείου Πανεπιστημίου, Διεθνής Παρατηρητής στις εκλογές του Ουζμπεκιστάν και του Καζακστάν.

Είναι πρόεδρος της Επιτροπής Ερευνητικής Δεοντολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου, μέλος των Επιτροπών Βιοηθικής της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών και της Εκκλησίας της Ελλάδος, εκπρόσωπος της Ελλάδας στη Διακυβερνητική Επιτροπή Βιοηθικής της ΟΥΝΕΣΚΟ (2010 -2016) και στην Επιτροπή Βιοηθικής του Συμβουλίου της Ευρώπης (2010-2011).

Έχει παρασημοφορηθεί από τη γερμανική (2006), τη ρωσική (2013) και τη γαλλική Κυβέρνηση (2015).

Ευγενία Β. Πρεβεδούρου: Είναι Καθηγήτρια Δημοσίου Δικαίου στη Νομική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ). Γεννήθηκε στην Πάτρα και είναι πτυχιούχος της Νομικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Πραγματοποίησε μεταπτυχιακές σπουδές στο δημόσιο δίκαιο και στο κοινοτικό δίκαιο στο Πανεπιστήμιο PARIS II. Το 1994 αναγορεύθηκε διδάκτωρ της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου PARIS II με τον βαθμό Très honorable avec félicitations, για τη διδακτορική διατριβή που εκπόνησε υπό την εποπτεία του καθηγητή Yves Gaudemet με θέμα: Les recours administratifs obligatoires. Étude comparée des droits allemand et français (Οι υποχρεωτικές διοικητικές προσφυγές. Συγκριτική μελέτη του γερμανικού και του γαλλικού δικαίου), που δημοσιεύθηκε στον εκδοτικό οίκο LGDJ. Από την 1.1.1992 έως τις 15.10.2001 εργάστηκε ως μόνιμη υπάλληλος στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Είναι δικηγόρος Αθηνών από το 1988. Έχει διατελέσει επισκέπτης καθηγητής στα Πανεπιστήμια PARIS I, PARIS II και Montpellier I. Επίσης υπήρξε υπότροφος του Ιδρύματος Κρατικών Υποτροφιών, του Ιδρύματος Μ. Στασινόπουλου, του NATO και του Ινστιτούτου Max Planck για το Συγκριτικό Δημόσιο και Δημόσιο Διεθνές Δίκαιο, Χαϊδελβέργη. Διδάσκει στην Εθνική Σχολή Δικαστών. Έχει συγγράψει επτά μονογραφίες στην ελληνική και τη γαλλική γλώσσα και μεγάλο αριθμό μελετών σε πολλά πεδία του δημοσίου και του ενωσιακού δικαίου, στην ελληνική, στη γαλλική και στη γερμανική γλώσσα. Από το 2016 είναι Αναπληρώτρια Διευθύντρια του Εργαστηρίου Μελέτης Ιατρικού Δικαίου και Βιοηθικής που ιδρύθηκε στη Νομική Σχολή του ΑΠΘ με απόφαση της Συγκλήτου (ΦΕΚ 5Β΄/8.1.2016). Διετέλεσε τακτικό μέλος της Εθνικής Αρχής Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής (2018-2020). Από την 1η.7.2008, είναι μέλος της τριμελούς δευτεροβάθμιας επιτροπής προσφυγών (Commission des Recours/Appeals Board) του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημιακού Ινστιτούτου της Φλωρεντίας. Είναι μέλος του Ειδικού Δικαστηρίου του άρθρου 99 του Συντάγματος. Συμμετέχει σε νομοπαρασκευαστικές επιτροπές του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη και του Υπουργείου Παιδείας.

Ευάγγελος Πρωτοπαπαδάκης: Είναι Αναπληρωτής Καθηγητής Εφαρμοσμένης Ηθικής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (EKΠΑ), Διευθυντής του Εργαστηρίου Εφαρμοσμένης Φιλοσοφίας του ΕΚΠΑ, Πρόεδρος του ελληνικού κλιμακίου της Έδρας Βιοηθικής της UNESCO (Haifa), Διευθυντής του Διιδρυματικού Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών «Ζώα: Ηθική, Δίκαιο, Ευζωία», Ακαδημαϊκός Υπεύθυνος του Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών «Βιοηθική – Ιατρική Ηθική» του Ανοικτού Πανεπιστημίου Κύπρου, μέλος της Συνοδικής Επιτροπής Βιοηθικής του Οικουμενικού Πατριαρχείου, μέλος της Επιτροπής Βιοηθικής του Ερευνητικού Πανεπιστημιακού Ινστιτούτου Ψυχικής Υγείας «Κώστας Στεφανής», και μέλος της Επιτροπής Βιοηθικής του Ελληνικού Ινστιτούτου Παστέρ. Έχει διδάξει ως Επισκέπτης Καθηγητής στα Πανεπιστήμια του Αννόβερου της Γερμανίας και του Νόβι Σαντ της Σερβίας. Έχει δημοσιεύσει τέσσερις μονογραφίες στην ελληνική και μια στην αγγλική, και έχει επιμεληθεί την έκδοση δέκα συλλογικών έργων: τριών στην αγγλική, ενός στην σερβική, και έξι στην ελληνική. Περισσότερα από εβδομήντα άρθρα του έχουν δημοσιευθεί σε ελληνικά και διεθνή επιστημονικά περιοδικά, συλλογικούς τόμους και πρακτικά συνεδρίων. Είναι μέλος διαφόρων φιλοσοφικών εταιρειών της ημεδαπής και της αλλοδαπής, και υπεύθυνος έκδοσης του διεθνούς περιοδικού φιλοσοφίας Conatus – Journal of Philosophy.

Δημήτριος Σκαλτσάς: είναι συνιδρυτής και Εκτελεστικός Διευθυντής της Ιntelligencia, τεχνολογικής εταιρείας με έδρα στη Νέα Υόρκη που παρέχει καινοτόμες εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης για την ανάπτυξη νέων φαρμάκων. Η εταιρεία απασχολεί επιστήμονες υγείας, πληροφορικής και τεχνητής νοημοσύνης στις ΗΠΑ, την Ελλάδα και το Ηνωμένο Βασίλειο, και συνεργάζεται με κάποιες από τις μεγαλύτερες φαρμακευτικές εταιρείες παγκοσμίως.

Προηγουμένως, ήταν υπεύθυνος για την ομάδα big data & AI in Pharmaceutical R&D της εταιρείας McKinsey & Co στις ΗΠΑ. Έχει εργαστεί με την McKinsey & Co σε συμβουλευτικούς ρόλους στον ιδιωτικό και δημόσιο τομέα στις ΗΠΑ, την Ευρώπη, και τη Μέση Ανατολή.

Επίσης, είναι Executive in Residence στο INSEAD για θέματα Digital & AI, όπου συμμετέχει στην ανάπτυξη και παράδοση ψηφιακών εκπαιδευτικών προγραμμάτων. Έχει συμμετάσχει ως ομιλητής σε παγκόσμια συνέδρια για την τεχνητή νοημοσύνη και τη βιοτεχνολογία, καθώς και τις ηθικές προεκτάσεις νέων εφαρμογών που αναπτύσσονται. Στο παρελθόν έχει συμπεριληφθεί στην λίστα 40 under 40 στο Fortune Greece για επιχειρηματίες που καινοτομούν και διακρίνονται. Κατέχει MBA από το INSEAD, LL.M. από το UCL, όπου σπούδασε με υποτροφία Ι.Κ.Υ., και πτυχίο Νομικής από το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Σταυρούλα Τσινόρεμα: Είναι Καθηγήτρια Σύγχρονης, Νεότερης Φιλοσοφίας και Βιοηθικής, Διευθύντρια του Διιδρυματικού Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών «Βιοηθική» και Διευθύντρια του Εργαστηρίου Βιοηθικής του Πανεπιστημίου Κρήτης.

Είναι αριστούχος πτυχιούχος Φιλοσοφίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, κάτοχος Διπλώματος Μεταπτυχιακών Σπουδών στην Ηθική και Κοινωνική Φιλοσοφία και Διδακτορικού Διπλώματος στην Ηθική Φιλοσοφία από το Πανεπιστήμιο του Exeter, Ηνωμένο Βασίλειο.

Έχει διδάξει στα Πανεπιστήμια Ιωαννίνων και Exeter. Εταίρος του Center for Philosophy of Science του Πανεπιστημίου του Pittsburgh, με A.K. Mellon Foundation Fellowship, έχει διατελέσει επισκέπτρια καθηγήτρια στα Πανεπιστήμια Leeds, Oxford (St. Johns’ College), Texas at Austin, London School of Economics and Political Science (Centre for Philosophy of the Natural and Social Sciences), Πανεπιστήμιο του Λονδίνου (Institute of Philosophy), Πανεπιστήμιο του Stanford (Η.Π.Α.).

Το ερευνητικό έργο της επικεντρώνεται στην ηθική και κοινωνική φιλοσοφία, τη βιοηθική, την επιστημολογία, τη φιλοσοφία της γλώσσας και τη φιλοσοφία του νου. Οι δημοσιεύσεις της περιλαμβάνουν μονογραφίες και μελέτες που πραγματεύονται επιστημολογικά και μεθοδολογικά ζητήματα της βιοηθικής, θέματα βιοϊατρικής ηθικής, περιβαλλοντικής ηθικής και ηθικής των επιστημών, επιστημολογίας των αξιολογικών εννοιών, της ηθικής του Ι. Kant και το έργο του L. Wittgenstein.

Έχει διατελέσει μέλος του Εθνικού Συμβουλίου Έρευνας και Τεχνολογίας και μέλος της Εθνικής Επιτροπής Δεοντολογίας για τις Κλινικές Μελέτες. Έχει επίσης διατελέσει μέλος διεθνούς επιτροπής εμπειρογνωμόνων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που εκπόνησε την «Ανεξάρτητη Αναφορά για την Ηθική των Συνδεδεμένων και Αυτοματοποιημένων Οχημάτων, 2020» (https://europa.eu/!VV67my).

Είναι μέλος των Επιτροπών για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, για τη Βιοηθική και την Ηθική των Επιστημών της Fédération Internationale des Sociétés de Philosophie* μέλος του Επιστημονικού και Τεχνικού Συμβουλίου (STAB) του European Research Infrastructure Consortium ‘LifeWatch ERIC’* Πρόεδρος της Επιτροπής Ηθικής και Δεοντολογίας της Έρευνας (Ε.Η.Δ.Ε.) του Πανεπιστημίου Κρήτης και Αντιπρόεδρος της Ε.Η.Δ.Ε. του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών. Είναι μέλος του Επιστημονικού Συμβουλίου της Ένωσης Ασθενών Ελλάδος.

Στόχος του νέου εργασιακού νομοσχεδίου είναι να προστατεύσει το 8ωρο και το 5νθήμερο, καταπολεμώντας τη «μαύρη εργασία» και τις αδήλωτες υπερωρίες, σύμφωνα με πληροφορίες. Επίσης, θεσμοθετεί την ψηφιακή κάρτα εργασίας, με την οποία ανά πάσα στιγμή θα μπορεί να ελέγχεται, αν υπάρχουν υπερβάσεις στο ωράριο του εργαζομένου.

Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, το νομοσχέδιο για την προστασία της εργασίας στις σημερινές συνθήκες αντιμετωπίζει πραγματικά προβλήματα των εργαζομένων, αδικίες ιδιαίτερα για τους νέους και τις γυναίκες και αναχρονιστικές ρυθμίσεις στην αγορά εργασίας, την αυθαιρεσία και την ανομία στο εργασιακό τοπίο, ενώ αποκαθιστά μία αδικία δεκαετιών, καθώς αναγνωρίζει ίσα δικαιώματα στους εργατοτεχνίτες.

Στόχος της κυβέρνησης και του υπουργείου Εργασίας είναι η επίλυση ζητημάτων που έχουν προκύψει από τις καταιγιστικές αλλαγές που έχουν συντελεστεί στο χώρο της απασχόλησης.

Συγκεκριμένα, έχει ως στόχο του να συμβάλει στην ισορροπία μεταξύ προσωπικής και επαγγελματικής ζωής, με την κατοχύρωση του δικαιώματος ηλεκτρονικής αποσύνδεσης του εργαζομένου: θεσμοθετείται, δηλαδή, το δικαίωμά του να μην επικοινωνεί ψηφιακά, απαντώντας σε τηλεφωνήματα, e-mail και μηνύματα, εκτός ωραρίου εργασίας και όταν βρίσκεται σε άδεια.

Παράλληλα, όπως προκύπτει από τις ερωτήσεις-απαντήσεις, που ακολουθούν, το νομοσχέδιο υψώνει τείχος προστασίας για τις γυναίκες είτε απέναντι στα ποσοστά ανεργίας είτε απέναντι στην απειλή απόλυσης που σχετίζεται με την αυθαιρεσία και την παρενόχληση.

Στόχος του είναι να κατοχυρώσει δικαιώματα για τους άνδρες εργαζόμενους, όπως η άδεια πατρότητας και να προστατεύσει όλους τους εργαζόμενους, ιδίως τους νέους, που εργάζονται με νέες μορφές απασχόλησης, όπως η τηλεργασία και οι ψηφιακές πλατφόρμες.

Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, οι βασικές προβλέψεις του νομοσχεδίου κωδικοποιούνται μέσα από τις παρακάτω ερωτήσεις-απαντήσεις:

1. Γιατί προχωράει η κυβέρνηση σε νέο νόμο για την προστασία της εργασίας;

Για να προστατεύσουμε το 8ωρο με τη χρήση σύγχρονων μεθόδων τεχνολογίας.

Για να ενισχύσουμε τους εργαζόμενους που είναι ή ονειρεύονται να γίνουν γονείς και εν γένει τον θεσμό της οικογένειας.

Για να δώσουμε στις επιχειρήσεις τη δυνατότητα να οργανώσουν τη λειτουργία τους, όπως απαιτεί η εποχή και να δημιουργήσουν ποιοτικές θέσεις εργασίας.

Για να καταπολεμηθούν τα φαινόμενα σεξουαλικής παρενόχλησης στους χώρους εργασίας και να προστατευθούν τα δικαιώματα των εργαζομένων, ανδρών και γυναικών.

2. Ποια είναι η βασική φιλοσοφία του νομοσχεδίου;

Οι αρχές του νομοσχεδίου είναι:

1. Δεν υπάρχουν εργαζόμενοι χωρίς επιχειρήσεις ούτε και επιχειρήσεις με εργαζόμενους «στα κεραμίδια».

2. Βελτίωση της ανταγωνιστικότητας, αλλά όχι εις βάρος των εργαζομένων, ενίσχυση της ανάπτυξης, δημιουργία νέων θέσεων εργασίας.

3. Η νομοθεσία προσαρμόζεται στις βέλτιστες ευρωπαϊκές πρακτικές και, σε κάποιες περιπτώσεις, στις πιο πρωτοπόρες, (όπως στην τηλεργασία και στις πλατφόρμες). Το τι ισχύει στις προηγμένες ευρωπαϊκές χώρες είναι βασικός οδηγός αυτού του νομοσχεδίου.

3. Διαβάζουμε ότι με το νομοσχέδιο για τα εργασιακά που ετοιμάζει η κυβέρνηση καταργείται το 8ωρο και πάμε σε 10ωρο. Ισχύει ότι καταργείται το 8ώρο;

Όχι μόνο δεν καταργείται το 8ωρο, αλλά αντίθετα θωρακίζεται και μπαίνει τάξη στις συνθήκες αυθαιρεσίας, που παρατηρούνται στους χώρους εργασίας.

Αυτό που γράφτηκε δημιούργησε την εσφαλμένη εντύπωση ότι με βάση το νέο νόμο θα μπορεί ο εργοδότης να επιβάλει τη 10ωρη εργασία στον εργαζόμενο. Το αντίθετο συμβαίνει.

Ας δούμε τι ισχύει σήμερα: Με βάση τη ρύθμιση που ισχύει στην Ελλάδα εδώ και 30 χρόνια, αλλά και την ευρωπαϊκή οδηγία που εφαρμόζεται σε πολλές χώρες, σε ορισμένες περιόδους του χρόνου όπου υπάρχουν αυξημένες ανάγκες για μια επιχείρηση, οι ώρες εργασίας επιτρέπεται να αυξηθούν κατά 2 και να φτάσουν τις 10 ώρες ημερησίως με αντίστοιχη μείωση σε άλλα διαστήματα ή την παροχή άδειας. Υπάρχει όμως ένα κρίσιμο σημείο: προϋπόθεση για την εφαρμογή της διευθέτησης είναι η ύπαρξη συλλογικής συμφωνίας. Ο νόμος αυτός ίσχυε και επί ΣΥΡΙΖΑ και τέτοιες συμφωνίες υπάρχουν ήδη στην Ελλάδα (αναψυκτικά, κονσερβοποιίες, κλπ).

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το 54% των επιχειρήσεων προσφέρουν δυνατότητα ευελιξίας στους χρόνους έναρξης και λήξης της εργασίας ή συσσώρευση υπερωριών, οι οποίες μπορούν στη συνέχεια να χρησιμοποιηθούν ως άδειες σε όλους τους υπαλλήλους.

Με το νομοσχέδιο δίνεται η δυνατότητα στον εργαζόμενο, αν το θέλει ο ίδιος, να ρυθμίσει με αίτημά του τις ώρες εργασίας με βάση τις ανάγκες του. Θα υπάρχει επομένως η δυνατότητα (όχι η υποχρέωση) του εργαζομένου, εάν το ζητήσει ή εάν συμφωνηθεί κάτι τέτοιο από το Σωματείο του, να δουλεύει για ένα διάστημα ως και 2 ώρες παραπάνω, με αντίστοιχη μείωση του ωραρίου σε άλλες ημέρες (ή με ανάλογες ημέρες άδειας), ώστε σε ορίζοντα 6μήνου ο μέσος όρος εργασίας να είναι 5 ημέρες την εβδομάδα και 8 ώρες την ημέρα.

Επομένως, μιλάμε για τη δυνατότητα (όχι την υποχρέωση) διευθέτησης του χρόνου εργασίας. Ένα τέτοιο σύστημα ωφελεί τους εργαζόμενους, που επιθυμούν να εργαστούν περισσότερο κάποιες ημέρες, προκειμένου π.χ. να μπορούν να λάβουν άδεια ή να δουλέψουν λιγότερο άλλες ημέρες ή τους εργαζόμενους που επιθυμούν να δουλέψουν για 4 ημέρες την εβδομάδα! Χωρίς ούτε να μειώνονται οι αποδοχές τους ούτε να αυξάνεται ο μέσος όρος εργασίας που δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να υπερβεί τις 5 ημέρες την εβδομάδα και 8 ώρες την ημέρα. Διερωτώμαστε, «αυτοί που μας κατηγορούν θέλουν άραγε να στερήσουν την τετραήμερη εργασία από τον εργαζόμενο αν την θέλει ο ίδιος;».

4. Δηλαδή θα υπάρχει δυνατότητα 4ημερης εργασίας;

Φυσικά. Οι 5 ημέρες με 8ωρη εργασία θα μπορούν να αντιστοιχούν σε 4 ημέρες με 10ωρη και μια ημέρα  ανάπαυσης. Το σύστημα ωφελεί τους εργαζόμενους που επιθυμούν να εργαστούν περισσότερο κάποιες ημέρες, προκειμένου π.χ. να μπορούν να λάβουν άδεια ή να δουλέψουν λιγότερο άλλες ημέρες ή τους εργαζόμενους που επιθυμούν να δουλέψουν για 4 ημέρες την εβδομάδα! Χωρίς ούτε να μειώνονται οι αποδοχές τους ούτε να αυξάνεται ο μέσος όρος εργασίας που δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να υπερβεί τις 5 ημέρες την εβδομάδα και 8 ώρες την ημέρα. Διερωτώμαστε, αυτοί που μας κατηγορούν θέλουν άραγε να στερήσουν την τετραήμερη εργασία από τον εργαζόμενο αν την θέλει ο ίδιος;

5. Στην πράξη, όμως, πώς θα προστατεύεται το 8ωρο και το 5νθήμερο;

Ας μην κρυβόμαστε: σήμερα το 8ωρο και το 5νθήμερο παραβιάζονται. Αυτό το πρόβλημα το γνωρίζουμε όλοι από την καθημερινή εμπειρία μας και επιδεινώνεται, όταν η εργασία παρέχεται εξ αποστάσεως είτε συστηματικώς (τηλεργασία) είτε ευκαιριακώς (π.χ. απαντώντας emails από το κινητό).

Το κλειδί εδώ είναι η ψηφιοποίηση, η οποία έχουμε διαπιστώσει το τελευταίο διάστημα πως λειτουργεί, διευκολύνοντας τη σχέση του πολίτη με το κράτος (πιστοποιητικά-egov, πρόγραμμα εμβολιασμών, ηλεκτρονική συνταγογράφηση). Αυτή τη φορά αξιοποιείται από την κυβέρνηση για τη θωράκιση του 8ώρου την καταπολέμηση της «μαύρης εργασίας» και των αδήλωτων υπερωριών.

Γι’ αυτόν το λόγο, νομοθετείται η ψηφιακή κάρτα εργασίας, μέσω της οποίας το ΣΕΠΕ θα παρακολουθεί σε πραγματικό χρόνο το ωράριο και την τήρησή του. Η Ελλάδα καινοτομεί, καθώς θα γίνει μια από τις πρώτες προηγμένες χώρες που θα εφαρμόσει αυτό το μέτρο, όπως έγινε με το σύστημα ΕΡΓΑΝΗ.

Πρακτικά πώς θα λειτουργεί το σύστημα; Ο εργαζόμενος θα «χτυπά» την κάρτα του, όταν ξεκινά και όταν τελειώνει την εργασία του. Η κάρτα θα συνδέεται απευθείας με online σύστημα του ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ και, με τον τρόπο αυτό, θα καταγράφεται αμέσως και σε πραγματικό χρόνο η απασχόληση του εργαζομένου, η υπέρβαση του νομίμου ωραρίου, οι υπερεργασίες και οι υπερωρίες του κι έτσι θα επέρχονται άμεσα οι σχετικές συνέπειες (αξιώσεις για επιπλέον αμοιβή από τον εργαζόμενο και κυρώσεις στον εργοδότη, εάν η υπέρβαση του ωραρίου είναι παράνομη). Η εισαγωγή της ψηφιακής κάρτας είναι τελικά η καλύτερη προστασία του εργαζομένου από τις καταχρηστικές συμπεριφορές του εργοδότη και ένα βασικό μέσο, για να μην νοθεύεται ο ανταγωνισμός μεταξύ των επιχειρήσεων από εργοδότες που χρησιμοποιούν αθέμιτες πρακτικές. Είναι επανάσταση στην αγορά εργασίας.

6. Τι είναι το δικαίωμα αποσύνδεσης και πώς προστατεύει τους εργαζόμενους και στις νέες συνθήκες τηλεργασίας που έφερε η πανδημία;

Το νομοσχέδιο προστατεύει τον ελεύθερο χρόνο και την ποιότητα ζωής των εργαζομένων, θεσμοθετώντας το δικαίωμα ηλεκτρονικής αποσύνδεσης του απασχολούμενου. Με αυτό τον τρόπο δίνεται έμφαση στην ισορροπία προσωπικής – επαγγελματικής ζωής. Νομοθετείται το δικαίωμα κάθε εργαζόμενου να απέχει πλήρως από την παροχή εργασίας του και την διεκπεραίωση εργασιών με τηλεφωνικό, ηλεκτρονικό ή ψηφιακό τρόπο, εκτός ωραρίου εργασίας και κατά τη διάρκεια των νόμιμων αδειών του. Με τον τρόπο αυτό, προστατεύεται το κατοχυρωμένο 8ωρο, αλλά και η πενθήμερη εργασία.

Στο πλαίσιο αυτό, η Ελλάδα γίνεται από τις πρώτες χώρες της ΕΕ και του ΟΟΣΑ, μετά τη Γαλλία και την Ιταλία, που νομοθετεί την αναγνώριση του δικαιώματος, αλλά και την υποχρέωση λήψης σχετικών μέτρων. Για παράδειγμα, τη δυνατότητα ρύθμισης του server της επιχείρησης, ώστε να μην προωθούνται επαγγελματικά e-mails σε υπαλλήλους ή την αυτόματη αποσύνδεση συνδεδεμένου server και αδυναμία επανασύνδεσής του, μετά τη συμπλήρωση του ημερήσιου ωραρίου.

7. Πώς διασφαλίζεται η προστασία των γυναικών και η ενίσχυση της θέσης τους;

Σε μια κοινωνία, όπως η ελληνική, με έντονο το δημογραφικό πρόβλημα, επιβάλλεται οι γυναίκες, οι έγκυοι και οι νέες μητέρες, να τυγχάνουν της μέγιστης προστασίας κατά της απόλυσης, καθώς στην πράξη είναι αυτές που κινδυνεύουν περισσότερο να απολυθούν.

Το νομοσχέδιο ενισχύει τις προσλήψεις και τις δυνατότητες εξέλιξης των γυναικών, οι οποίες πλήττονται από την ανεργία περισσότερο από τους άνδρες. Με τη σημερινή νομοθεσία, η μητέρα απολαμβάνει προστασία από τη σύλληψη έως και 18 μήνες, μετά τη γέννα. Η προστασία αυτή είναι σημαντική, αλλά έχει αποδειχθεί στην πράξη ότι αποτελεί αντικίνητρο για την πρόσληψη γυναικών, επειδή οι εργοδότες φοβούνται ότι οι γυναίκες εργαζόμενες θα λείπουν για μακρά χρονικά διαστήματα, λόγω της άδειας λοχείας και θα είναι δύσκολη η απόλυσή τους, μετά τη γέννηση του τέκνου τους.

Όμως, με την καθιέρωση αντίστοιχων αδειών και δικαιωμάτων για τον πατέρα, εκτός από την εξισορρόπηση του ρόλου και των δύο γονέων στην οικογένεια, δίνεται απάντηση στο αντικίνητρο για την πρόσληψη των γυναικών, αφού τόσο η μητέρα, όσο και πατέρας, δικαιούνται άδεια αρκετών μηνών που σχετίζεται με τη γέννηση και την ανατροφή του τέκνου τους.

8. Πώς προστατεύεται ο νέος πατέρας;

Το νομοσχέδιο κατοχυρώνει δικαιώματα και για τους άνδρες εργαζόμενους, όπως η άδεια πατρότητας. Η οδηγία της ΕΕ προβλέπει άδεια πατρότητας, λόγω γέννησης παιδιού διάρκειας 10 εργάσιμων ημερών. Στην Ελλάδα, όχι μόνο ενσωματώνουμε την Οδηγία, πριν από το πέρας της προθεσμίας, αλλά αυξάνουμε την άδεια πατρότητας σε 14 εργάσιμες, ανεβαίνοντας στην 5η θέση του ΟΟΣΑ από προτελευταίοι. Παρέχεται επίσης δίμηνη επιδοτούμενη από τον ΟΑΕΔ γονική άδεια στον πατέρα και όχι μόνο στη μητέρα. Έτσι, θα έχουν κίνητρο να την παίρνουν και οι δύο γονείς. Επίσης, εκτός από τη μητέρα, προστατεύουμε και το νέο πατέρα κατά της απόλυσης για 6 μήνες από τη γέννηση του τέκνου.

9. Ποιες νέες άδειες θεσπίζονται;

Θεσπίζονται γονική άδεια διάρκειας τεσσάρων μηνών και για τους δύο γονείς, με επιδότηση από τον ΟΑΕΔ για τους δύο μήνες (έως τώρα η εν λόγω άδεια ήταν άνευ αποδοχών), άδεια φροντιστή για εργαζόμενους με συγγενείς που έχουν ανάγκη σημαντικής φροντίδας, δικαίωμα απουσίας, λόγω ανωτέρας βίας, δικαίωμα ευέλικτων ρυθμίσεων εργασίας για γονείς παιδιών έως 12 ετών (τηλεργασία, ευέλικτο ωράριο εργασίας ή μερική απασχόληση). Πρόκειται για ρυθμίσεις που συμβάλλουν στην ίση μεταχείριση ανδρών και γυναικών, αίρουν αντικίνητρα για προσλήψεις γυναικών, συμβάλλουν στη συμφιλίωση προσωπικής-οικογενειακής και επαγγελματικής ζωής.

10. Πώς αποκαθίσταται μια χρόνια αδικία εις βάρος των εργατοτεχνιτών;

Δίνουμε τέλος σε μία μεγάλη αδικία. Τερματίζουμε το απαράδεκτο καθεστώς που ήθελε οι αποζημιώσεις των εργατοτεχνιτών να είναι πολύ κατώτερες από τις αποζημιώσεις των υπαλλήλων. Με το νομοσχέδιο ικανοποιείται ένα πάγιο και δίκαιο αίτημα και εξισώνονται οι αποζημιώσεις απόλυσης των εργατοτεχνιτών, που, μέχρι σήμερα, υπολογίζονταν σε λίγα μεροκάματα, με εκείνες των υπαλλήλων, που ισοδυναμούν με μισθούς έως και 12 μηνών.

11. Τι όφελος θα έχει ο εργαζόμενος από την αύξηση των υπερωριών;

Το νομοσχέδιο στοχεύει να λύσει ζητήματα που έχουν προκύψει από τις καταιγιστικές αλλαγές που έχουν συντελεστεί στο χώρο της απασχόλησης. Ένα από αυτά είναι η κατοχύρωση των υπερωριών, βασικός μοχλός αύξησης των αποδοχών και της παραγωγικότητας, καθώς και η καταπολέμηση της αδήλωτης εργασίας. Η υπερωριακή απασχόληση, που σήμερα δεν μπορεί να υπερβαίνει τις 96 ώρες το χρόνο στη βιομηχανία και τις 120 ώρες στους λοιπούς κλάδους, εναρμονίζεται με το μέσο ευρωπαϊκό όρο και μπορεί να φτάσει μέχρι και τις 150 ώρες.

Με δεδομένο ότι θα γίνεται ακριβής καταγραφή της απασχόλησης, μέσω της ηλεκτρονικής κάρτας εργασίας, διασφαλίζεται ότι οι υπερωρίες θα αμείβονται. ‘Αλλωστε, η ηλεκτρονική κάρτα εργασίας θα αποκαλύπτει την πραγματική υπερωριακή απασχόληση, η οποία, μέχρι τώρα, έμενε κρυφή, αδήλωτη και απλήρωτη. Σκοπός του νόμου είναι οι επιχειρηματικές ανάγκες που επιβάλλουν τις υπερωρίες να μπορούν να γίνονται. Ως αντίβαρο, όμως, αυτές θα παρακολουθούνται, θα αμείβονται και, σε περίπτωση παράνομης υπέρβασης των ορίων των υπερωριών, οι εργοδότες θα είναι υποχρεωμένοι να καταβάλλουν σημαντικές προσαυξήσεις στα ωρομίσθια των εργαζομένων τους.

12. Τι θα ισχύει με τις Κυριακές;

Ενώ συνεχίζει να υφίσταται το καθεστώς αργίας την Κυριακή, ευθυγραμμιζόμενη με τις πρακτικές που εφαρμόζονται από χώρες του ΟΟΣΑ και της ΕΕ, η Ελλάδα ορίζει κάποιες εξαιρέσεις στο γενικό κανόνα. ‘Αλλωστε, χάρη σε αυτές τις εξαιρέσεις, καθίσταται εφικτή η εξυπηρέτηση των καταναλωτών σε εστιατόρια, καφέ και άλλες υπηρεσίες εστίασης -και όχι μόνο- τις Κυριακές.

Στις εξαιρέσεις αυτές προστίθενται κάποιοι επιπρόσθετοι κλάδοι, όπως αποθήκες, logistics, κέντρα δεδομένων, αλλά και εξωσχολικές δράσεις, μηχανογράφηση, εξετάσεις έκδοσης διπλωμάτων.

Η εργασία την Κυριακή αμείβεται με προσαύξηση 75%, ενώ παρέχεται δικαίωμα να δοθεί αναπληρωματική ημέρα ανάπαυσης την αμέσως επόμενη εβδομάδα. Ας σημειώσουμε εδώ ότι ιδιαίτερα στις χώρες του ευρωπαϊκού Νότου (Ιταλία, Ισπανία, Πορτογαλία) δεν υπάρχουν καθόλου αντίστοιχες με τις δικές μας απαγορεύσεις για τις Κυριακές.

13. Πώς προστατεύονται οι εργαζόμενοι στις πλατφόρμες;

Με το νομοσχέδιο αναγνωρίζονται δύο τρόποι συνεργασίας των παρόχων υπηρεσιών με τις πλατφόρμες: συμβάσεις εξαρτημένης εργασίας ή ανεξάρτητων υπηρεσιών/ έργου και τίθενται τα νομοθετικά κριτήρια, για να γίνει η διάκριση αυτή σωστά. Πιο σημαντικό, όμως, είναι ότι με τη ρύθμιση που εισάγουμε και οι απασχολούμενοι με συμβάσεις ανεξαρτήτων υπηρεσιών/ έργου αποκτούν δικαιώματα ανάλογα με αυτά των εργαζομένων, καθώς προβλέπονται συνδικαλιστικά δικαιώματα για τα φυσικά πρόσωπα που συνδέονται με τις εν λόγω πλατφόρμες, οι οποίοι θα μπορούν να συστήνουν συνδικαλιστικές οργανώσεις, να διαπραγματεύονται και να καταρτίζουν συλλογικές συμβάσεις, καθώς και να απεργούν.

Με αυτό τον τρόπο, προστατεύονται τα δικαιώματα των απασχολουμένων σε πλατφόρμες ανεξάρτητα από τον ειδικότερο τύπο σύμβασης, με τον οποίο συνδέονται με την πλατφόρμα.

14. Γιατί θεσπίζεται η υποχρεωτική εγγραφή συνδικαλιστικών και εργοδοτικών οργανώσεων σε ηλεκτρονικό μητρώο και η ψήφος εξ αποστάσεως στα συνδικάτα;

Για λόγους διαφάνειας, εξυγίανσης του συνδικαλιστικού κινήματος και ενίσχυσης της αντιπροσωπευτικότητάς του με διευκόλυνση της συμμετοχής των εργαζομένων (με δικλείδες διαφάνειας και μυστικότητας) στις συνεδριάσεις και τις ψηφοφορίες. Σκοπός της διάταξης είναι να μην αμφισβητείται η τήρηση του νόμου σε κάθε συνδικαλιστική ενέργεια. Ας θυμηθούμε τους ξυλοδαρμούς στο περυσινό συνέδριο της ΓΣΕΕ. Οι ρυθμίσεις που εισάγουμε εξυπηρετούν την ίδια την αξιοπιστία του συνδικαλιστικού κινήματος.

15. Τι αλλάζει με τις απεργίες στις ΔΕΚΟ;

Το δικαίωμα στην απεργία ήταν και παραμένει προφανώς σεβαστό. Η διάταξη που εισάγουμε για το προσωπικό που διασφαλίζει την ελάχιστη εγγυημένη  λειτουργία προστατεύει τα δικαιώματα των πολιτών ως προς την παροχή ενός μίνιμουμ (33%) επιπέδου υπηρεσιών σε κρίσιμους κλάδους κατά τη διάρκεια απεργιακών κινητοποιήσεων. Σημειώνουμε ότι τέτοιες ρυθμίσεις υπάρχουν σε χώρες, όπως η Γαλλία, το Βέλγιο, ο Καναδάς, η Αυστραλία, κλπ.

Διευκρινίζεται ότι η ρύθμιση αυτή δεν αλλάζει το καθεστώς σε σχέση με το προσωπικό ασφαλείας και δεν αναφέρεται στο πλήθος των εργαζομένων που καλούνται να παράσχουν τις υπηρεσίες τους, αλλά στο επίπεδο των παρεχόμενων υπηρεσιών.

Για παράδειγμα στο μετρό, κατά τις ημέρες της απεργίας θα πρέπει να κυκλοφορεί το ένα τρίτο των συρμών, ανεξαρτήτως του αριθμού προσωπικού που πρέπει να απασχολείται, για να επιτευχθεί αυτό το αποτέλεσμα.

16. Ποια είναι τα οφέλη για τις επιχειρήσεις;

Μειώνεται η γραφειοκρατία και οι πολλαπλές δηλώσεις στις διάφορες υπηρεσίες, μέσω της αναβάθμισης του συστήματος ΕΡΓΑΝΗ. Ωφελημένοι είναι επίσης όλοι οι τίμιοι εργοδότες που δηλώνουν κανονικά τις υπερωρίες, γιατί με την ψηφιακή κάρτα εργασίας εξαλείφεται ένα αθέμιτο πλεονέκτημα που είχαν μέχρι τώρα όσοι κινούνταν κάτω από το τραπέζι. Με την προσαρμογή επίσης της αγοράς εργασίας στα ευρωπαϊκά δεδομένα ενισχύεται η ανταγωνιστικότητα της οικονομίας που είναι προϋπόθεση για ανάπτυξη και δημιουργία νέων θέσεων εργασίας. Επομένως, το νομοσχέδιο δεν αφορά μόνο τις επιχειρήσεις και τους εργαζομένους, αλλά και τους ανέργους που μπορούν να έχουν καλύτερες προοπτικές.

17. Ποιες είναι οι ρυθμίσεις για την προστασία από τη βία και την παρενόχληση στην εργασία;

Με το νομοσχέδιο κυρώνουμε τη σχετική Σύμβαση της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας για την εξάλειψη της βίας και της παρενόχλησης στην εργασία. Θεσπίζουμε υποχρεώσεις του εργοδότη και πρόληψη και αντιμετώπιση τέτοιων φαινομένων, δυνατότητα αποχώρησης του θύματος από την εργασία για εύλογο χρόνο, εάν αντιμετωπίζει κίνδυνο ζωής ή υγείας, απαγόρευση οποιασδήποτε δυσμενούς μεταχείρισης, λύσης της σχέσης εργασίας κλπ του καταγγέλλοντος ή μάρτυρα και αντιστροφή του βάρους της απόδειξης: ο καταγγελλόμενος καλείται να αποδείξει ότι δεν συνέτρεξαν οι σχετικές περιστάσεις.

Οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης συμφώνησαν επισήμως σήμερα στην έκδοση ταξιδιωτικών πιστοποιητικών Covid ως ένα βήμα για να ανοίξει ξανά ο τουρισμός το φετινό καλοκαίρι και θα διαπραγματευθoύν λεπτομέρειες με τους ευρωβουλευτές τον Μάιο, έγινε γνωστό από δύο διπλωματικές πηγές.

Τα πιστοποιητικά θα επιτρέψουν σ’ αυτούς που έχουν εμβολιασθεί, που έχουν αναρρώσει από την Covid-19 ή που έχουν αρνητικό διαγνωστικό τεστ να ταξιδεύουν ευκολότερα μέσα στην ΕΕ.

Οι 27 χώρες μέλη «υπογράμμισαν τη δέσμευσή τους να έχουν έτοιμο το πλαίσιο μέχρι το καλοκαίρι του 2021», αναφέρεται σε έγγραφο που υιοθετήθηκε από τους πρεσβευτές των χωρών της ΕΕ και το οποίο είδε το Ρόιτερς.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το οποίο πρέπει επίσης να συμφωνήσει στην πρόταση ώστε αυτή να τεθεί σε ισχύ, πρόκειται να διαμορφώσει τη θέση του αργότερα αυτό το μήνα και οι τελικές συνομιλίες ανάμεσα στους ευρωβουλευτές, τους πρεσβευτές των χωρών και την Κομισιόν αναμένεται να αρχίσουν τον Μάιο. 

Οι χώρες της ΕΕ εργάζονται παραλλήλως για να διασφαλίσουν «ότι έχουν εφαρμοσθεί οι απαραίτητες τεχνολογικές λύσεις», αναφέρεται στην απόφαση των 27 της ΕΕ, ώστε τα νέα πιστοποιητικά, ψηφιακά ή σε χαρτί, να μπορούν να χρησιμοποιηθούν μόλις εγκριθούν.

Η συμφωνία των κρατών μελών περιλαμβάνει προβλέψεις κατά των διακρίσεων σε βάρος αυτών που δεν μπορούν ή δεν επιθυμούν να εμβολιασθουν και επιτρέπει τη διενέργεια ενός φάσματος από τεστ για να αποδεικνύεται η ανάρρωση. 

Ενώ τα κράτη μέλη θα είναι υποχρεωμένα να αναγνωρίζουν τα εγκεκριμένα από την ΕΕ εμβόλια, συγκεκριμένες χώρες θα μπορούν επίσης να εκδίδουν πιστοποιητικά που καλύπτουν εμβόλια, όπως το ρωσικό Sputnik ή το κινεζικό Sinovac, τα οποία έχουν εγκριθεί μόνο στην επικράτειά τους.

Οι άλλες χώρες της ΕΕ θα αποφασίζουν αν θα δεχθούν ένα πιστοποιητικό που αφορά κάποιο εμβόλιο το οποίο δεν έχει εγκριθεί από τις κανονιστικές αρχές της ΕΕ.