Από αριστερά: Νικόλας Βαφειάδης, Επικεφαλής Διεθνών Ειδήσεων – Παρουσιαστής Ειδήσεων ANT1 TV & Διδάσκων στο Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα του Πανεπιστημίου Αθηνών, Ζωή Στολάκη, Διευθύντρια Εταιρικών & Ρυθμιστικών Θεμάτων, ΔΕΠΑ ΕΜΠΟΡΙΑΣ Α.Ε., Σταμάτης Δρακακάκης, Εταίρος, Μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής, Zepos & Yannopoulos, Σοφία Μιχελάκη, Δικηγόρος, Chief Officer, Legal & Governance, ΔΕΣΦΑ, Φωτεινή Αντωνοπούλου, Νομική Σύμβουλος, Motor Oil Renewable Energy  

Την ανάγκη συμμόρφωσης με τους κανόνες ανταγωνισμού και τις ευκαιρίες που προκύπτουν από αυτούς, συζήτησαν κορυφαίοι νομικοί και στελέχη της ενέργειας στο πλαίσιο του 14ου Athens Energy Summit.

Η Ζωή Στολάκη, Διευθύντρια Εταιρικών & Ρυθμιστικών Θεμάτων της ΔΕΠΑ ΕΜΠΟΡΙΑΣ Α.Ε., μίλησε για την ανάπτυξη και ενίσχυση της αγοράς ανανεώσιμων αερίων, αναλύοντας το ρυθμιστικό πλαίσιο και τις πρόσφατες εξελίξεις. Αναφέρθηκε στις τέσσερις βασικές κατηγορίες ανανεώσιμων αερίων: το βιοαέριο, που προέρχεται από οργανικά απόβλητα, το βιομεθάνιο, μια πιο καθαρή μορφή βιοαερίου που μπορεί να εισαχθεί στα δίκτυα φυσικού αερίου, το πράσινο υδρογόνο, που παράγεται μέσω ηλεκτρόλυσης με χρήση ανανεώσιμων πηγών, και το συνθετικό φυσικό αέριο.

Η ΔΕΠΑ Εμπορίας υλοποιεί πιλοτικά προγράμματα για την αναβάθμιση του βιοαερίου σε βιομεθάνιο, τη μεταφορά του μέσω του δικτύου φυσικού αερίου και τη χρήση του στη βιομηχανία και τις μεταφορές. Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε σε συγκεκριμένες τεχνολογικές λύσεις όπως τα συστήματα αναερόβιας χώνευσης και οι μονάδες αναβάθμισης βιοαερίου.

Όσον αφορά το ρυθμιστικό πλαίσιο, παρουσίασε τις πρόσφατες νομικές εξελίξεις, εστιάζοντας στον Νόμο 5037/2023, που επιτρέπει τη χρήση του βιομεθανίου στα δίκτυα φυσικού αερίου και επεκτείνει τις αρμοδιότητες της ΡΑΑΕΥ σε θέματα ανανεώσιμων αερίων. Επίσης, αναφέρθηκε σε κανονισμούς που ρυθμίζουν τη λειτουργία πρατηρίων βιομεθανίου και υδρογόνου, καθώς και στις ευρωπαϊκές πολιτικές Fit for 55 και REPowerEU, που ενισχύουν την ανάπτυξη των ανανεώσιμων αερίων.

Σχετικά με τη μελλοντική στρατηγική, ανέφερε ότι το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ) 2024 θέτει φιλόδοξους στόχους για την παραγωγή βιομεθανίου. Η ανάπτυξη της αγοράς θα βασιστεί σε μέτρα όπως η αναβάθμιση υφιστάμενων μονάδων βιοαερίου, η ίδρυση νέων μονάδων βιομεθανίου, η έγχυση του παραγόμενου αερίου στα δίκτυα και η χρήση του στις μεταφορές.

Τέλος, υπογράμμισε τη σημασία του θεσμικού πλαισίου για την αδειοδότηση και την οικονομική στήριξη των νέων τεχνολογιών, καθώς και την ανάγκη για δημιουργία υποδομών μεταφοράς και αποθήκευσης υδρογόνου, καθιστώντας την Ελλάδα κρίκο σε έναν ευρύτερο ενεργειακό διάδρομο της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. «Με την εφαρμογή των κατάλληλων πολιτικών και κινήτρων, η Ελλάδα μπορεί να διαδραματίσει κεντρικό ρόλο στην αγορά ανανεώσιμων αερίων, εξασφαλίζοντας βιώσιμη ανάπτυξη και ενεργειακή αυτονομία», τόνισε.

Ο Σταμάτης Δρακακάκης, Εταίρος, Μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής στη Zepos & Yannopoulos, ανέλυσε τη σημασία των κανόνων ανταγωνισμού για τη βιωσιμότητα της αγοράς ενέργειας, επισημαίνοντας ότι «τα πρότζεκτ πρέπει να είναι συμμορφωμένα με τις ανάγκες των κανόνων του ανταγωνισμού». Υπογράμμισε ότι οι κανόνες αυτοί συμβάλλουν καθοριστικά στο ευρωπαϊκό Green Deal, ενώ αναφέρθηκε στις προκλήσεις και τις ευκαιρίες που παρουσιάζουν οι οριζόντιες συνεργασίες στον χώρο της ενέργειας, τονίζοντας τη λεπτή γραμμή μεταξύ αυτών και των καρτέλ. Παράλληλα, μίλησε για τη σημασία των κρατικών ενισχύσεων στην υλοποίηση της πράσινης συμφωνίας και την αποφυγή του παραγκωνισμού των ιδιωτικών δαπανών. Παρουσίασε βασικά εργαλεία αξιολόγησης για την ενέργεια, όπως ο γενικός απαλλακτικός κανονισμός, οι κατευθυντήριες γραμμές για την προστασία του περιβάλλοντος και οι κρατικές εγγυήσεις.

Η Σοφία Μιχελάκη, Δικηγόρος, Chief Officer, Legal & Governance, στον ΔΕΣΦΑ, ανέδειξε τη σημασία του ρυθμιστικού πλαισίου στον ενεργειακό τομέα, επισημαίνοντας ότι «η κυριότερη αρχή που υπηρετεί είναι η αποφυγή συγκέντρωσης ενεργητικής ισχύος στα χέρια ενός ή ομάδας προμηθευτών». Αναφέρθηκε στις δυσκολίες που αντιμετώπισε η Ευρώπη λόγω της εξάρτησής της από έναν προμηθευτή και στο χρονικό διάστημα που χρειάστηκε για να ωριμάσει το θεσμικό πλαίσιο. Τόνισε την ανάγκη για ένα ασφαλές νομοθετικό περιβάλλον που να προσελκύει επενδυτές και ανέφερε ότι «το φυσικό αέριο δεν είναι παρελθόν». Παρουσίασε τα σχέδια του ΔΕΣΦΑ και άλλων φορέων στην Ευρώπη για τη δημιουργία δικτύου υδρογόνου, επισημαίνοντας τη στρατηγική σημασία της Ελλάδας στη μετάβαση στο νέο ενεργειακό μοντέλο.

Η Φωτεινή Αντωνοπούλου, Νομική Σύμβουλος στη Motor Oil Renewable Energy, επικεντρώθηκε στο πλαίσιο και τα κίνητρα για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ). Υπογράμμισε τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τα ηλεκτρικά δίκτυα λόγω της συνεχούς διείσδυσης των ΑΠΕ, επισημαίνοντας πως «οι λειτουργικοί περιορισμοί και οι περικοπές θέτουν σε κίνδυνο τη βιωσιμότητα των επενδύσεων στις ΑΠΕ». Τόνισε την ανάγκη για αναβάθμιση των δικτύων, αλλά και την εξεύρεση εναλλακτικών λύσεων για την αποτελεσματική διαχείριση των κεφαλαίων. «Απαιτείται ευέλικτη ρυθμιστική προσέγγιση και δυναμικό πλαίσιο παροχής κινήτρων», σημείωσε, υπογραμμίζοντας τη σημασία της εύρυθμης λειτουργίας της αγοράς.

Τη συζήτηση συντόνισε ο Νικόλας Βαφειάδης, Επικεφαλής Διεθνών Ειδήσεων – Παρουσιαστής Ειδήσεων του ANT1 TV και Διδάσκων στο Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Από αριστερά: Fulvio Capurso, Head of Sector – Private Investment, EU Commission, DG NEAR (online) – Φαίη Χρυσοχόου, Δημοσιογράφος, Political News Coordinator ANT1 TV – Μαριάννα Ναθαναήλ, Επικεφαλής της Αντιπροσωπείας της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων στην Ελλάδα – Παναγιώτης Λευθέρης, Βοηθός Γενικός Διευθυντής Ανάπτυξης και Στήριξης Εργασιών Εταιρικής και Επενδυτικής Τραπεζικής – Αλέξανδρος Παναγιωτάκης, Head of Project Finance της Τράπεζας Πειραιώς

Τα εργαλεία χρηματοδότησης της ενεργειακής μετάβασης της Ευρώπης γενικότερα και της Ελλάδας ειδικότερα βρέθηκαν στο επίκεντρο του 14ου Athens Energy Summit. Κεντρικό ρόλο σε αυτή τη διαδρομή καλούνται να διαδραματίσουν οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, όπως ανέφεραν όλοι οι συμμετέχοντες στη συζήτηση που συντόνισε η Φαίη Χρυσοχόου, Δημοσιογράφος του ANT1 TV.

Σύμφωνα με τη Μαριάννα Ναθαναήλ, Επικεφαλής της Αντιπροσωπείας της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων στην Ελλάδα, η Τράπεζα συμμετέχει ενεργά στον ενεργειακό μετασχηματισμό, αποφασίζοντας να διαθέσει φέτος περίπου 95 δισ. ευρώ σε επιχειρήσεις σε όλο τον κόσμο. “Είμαστε  ο πλέον κατάλληλος χρηματοδότης για την ενεργειακή μετάβαση. Η Ελλάδα έχει ήδη ωφεληθεί σημαντικά, μέσα από τη χρηματοδότηση εμβληματικών έργων, όπως η ηλεκτρική διασύνδεση της Κρήτης και των Κυκλάδων με την Ηπειρωτική Ελλάδα, αλλά και μεγάλα φωτοβολταϊκά πάρκα σε ολόκληρη την χώρα” είπε η κυρία Ναθαναήλ.

Χαρακτήρισε το ταμείο απανθρακοποίησης ως ένα πολύ σημαντικό βήμα για την ενεργειακή απεξάρτηση των νησιών από το πετρέλαιο, κάνοντας λόγο για ένα ποσό γύρω στο 1,6 δις ευρώ, που θα διαθέσει η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και θα λειτουργήσει ως επιχορήγηση προς τις εταιρείες που θα υλοποιήσουν έργα στα νησιά, με την προϋπόθεση να τα ολοκληρώσουν έως το 2032. “Είμαστε σε θέση να βοηθάμε τις ελληνικές επιχειρήσεις να αξιοποιήσουν όλα τα διαθέσιμα εργαλεία” σχολίασε η κυρία Ναθαναήλ, προσθέτοντας ότι για τα υπεράκτια αιολικά πάρκα υπάρχει ενδιαφέρον και από εταιρείες του εξωτερικού.

Από την πλευρά του ο Fulvio Capurso, Head of Sector – Private Investment, EU Commission, DG NEAR σημείωσε πως αυτή η νέα διεύθυνση της Κομισιόν θα δώσει έμφαση στην ανταγωνιστικότητα, κοιτάζοντας τόσο την εσωτερική αγορά όσο και τις στρατηγικές συμπράξεις. “Προσπαθούμε να στηρίξουμε και να ενθαρρύνουμε την παραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ και να στηρίξουμε τις χώρες στην επίτευξη των στόχων της ενεργειακής μετάβασης” σχολίασε στη διαδικτυακή του παρέμβαση. Όπως είπε, είναι απαραίτητο να δημιουργηθούν οι συνθήκες για την  χρηματοδότηση από τον ιδιωτικό τομέα, με μείωση του επενδυτικού κινδύνου. “Θέλουμε να ακούσουμε τον ιδιωτικό τομέα για να βρούμε το κατάλληλο μίγμα εργαλείων. Η νέα διεύθυνση θα είναι ανοιχτή στις τράπεζες, τις επιχειρήσεις και τον υπόλοιπο ιδιωτικό τομέα” προσέθεσε ο κ.  Capurso.

Ο Παναγιώτης Λευθέρης, Βοηθός Γενικός Διευθυντής Ανάπτυξης και Στήριξης Εργασιών Εταιρικής και Επενδυτικής Τραπεζικής, ανέφερε πως το εγχείρημα της πράσινης μετάβασης πηγαίνει αρκετά καλά στην χώρα, αλλά πρέπει να επιταχύνουμε και να συμβάλλουμε όλοι. “Τρία είναι τα πράγματα που πρέπει να πετύχουμε άμεσα:  η μείωση του ενεργειακού κόστους, που θα έχει πολλαπλασιαστικά οφέλη για την οικονομία, η ενεργειακή αυτονομία της χώρας και η μείωση των ρύπων, γιατί οι καταστροφές λόγω της κλιματικής αλλαγής θα απαιτήσουν πολύ μεγαλύτερα κεφάλαια” τόνισε ο κ. Λευθέρης. Σημείωσε πως το χαρτοφυλάκιο της Εθνικής Τράπεζας για έργα ΑΠΕ φτάνει τα 3 δισ. ευρώ, με την τράπεζα να προσαρμόζεται στις αλλαγές της αγοράς, παρέχοντας εργαλεία για πλήρη ευελιξία και ταχύτητα στην χρηματοδότηση, αλλά και για την αντιστάθμιση κινδύνων.

Ο Αλέξανδρος Παναγιωτάκης, Head of Project Finance της Τράπεζας Πειραιώς, επισήμανε πως ο τομέας της ενέργειας και των ΑΠΕ αποτελεί στρατηγικό πυλώνα για την χρηματοδότηση επενδυτικών σχεδίων από την τράπεζα. Σημείωσε πως η τράπεζα έχει χαμηλότερες αποδόσεις στις χρηματοδοτήσεις τέτοιων έργων, ενώ τα τελευταία χρόνια χρηματοδοτούμε και  έργα με corporate PPAs. “”Στην Τράπεζα Πειραιώς υποστηρίζουμε τους εθνικούς στόχους για την πράσινη μετάβαση” τόνισε ο κ. Παναγιωτάκης, φέρνοντας ως παράδειγμα το έργο αντλησιοταμίευσης στην Αμφιλοχία, το οποίο χρηματοδοτεί κατ’ αποκλειστικότητα η τράπεζα. Πρόκειται, όπως είπε, για τη μεγαλύτερη φυσική μπαταρία στην Ευρώπη.

Ο Μανώλης Καλαϊτζάκης, Διευθυντής Στρατηγικής και Επιχειρηματικής Ανάπτυξης στο Ελληνικό Χρηματιστήριο Ενέργειας, σημείωσε ότι μετά από προσπάθειες δύο ετών τέθηκε σε λειτουργία η πλατφόρμα Διμερών Συμβάσεων Πώλησης Ηλεκτρικής Ενέργειας (Power Purchase Agreements – PPAs). “Ουσιαστικά σε αυτή την πλατφόρμα συναντάται η προσφορά με τη ζήτηση. Πρόκειται για ένα ζωντανό οικοσύστημα που θέλουμε να αναπτύξουμε, ” είπε ο κ. Καλαϊτζάκης, εξηγώντας πως οι εταιρείες έχουν τη δυνατότητα να διαθέσουν την παραγωγή τους ή να αγοράσουν την ενέργεια που αναζητούν. Υπογράμμισε ότι η πλατφόρμα έχει ήδη υποδεχθεί τα πρώτα δέκα μέλη, ενώ υπάρχει ενδιαφέρον και από το εξωτερικό, αποκαλύπτοντας ότι στρατηγική του Ελληνικού Χρηματιστηρίου Ενέργειας είναι η επέκταση του εγχειρήματος. Στην κατεύθυνση αυτή έχουν ξεκινήσει συζητήσεις με εταιρείες συμβουλευτικών υπηρεσιών, αλλά και με τις τράπεζες. “Θέλουμε να δημιουργήσουμε ένα πολύ χρήσιμο εργαλείο για την πράσινη μετάβαση” συμπλήρωσε ο κ. Καλαϊτζάκης.

Από αριστερά: Νικόλας Βαφειάδης, Επικεφαλής Διεθνών Ειδήσεων και παρουσιαστής του ΑΝΤ1 TV, καθώς και διδάσκων στο Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα του Πανεπιστημίου Αθηνών – Αριστοτέλης Αϊβαλιώτης, Γενικός Γραμματέας Ενέργειας και Ορυκτών Πρώτων Υλών του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας της Ελληνικής Δημοκρατίας – Eser Özdil, Non-Resident Fellow Atlantic Council – Ελένη Μπαϊράμη, Ιδιοκτήτρια και Διευθύνουσα Σύμβουλος της Eco Hellas

Στο πλαίσιο του 14ου Athens Energy Summit, συζητήθηκε εκτενώς το υδρογόνο ως βασικός παράγοντας της ενεργειακής μετάβασης και οι προκλήσεις που συνοδεύουν την ανάπτυξή του.

Ο Αριστοτέλης Αϊβαλιώτης, Γενικός Γραμματέας Ενέργειας και Ορυκτών Πρώτων Υλών του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, τόνισε ότι το ενδιαφέρον για το υδρογόνο αυξάνεται ραγδαία, αλλά οι επενδύσεις δεν συμβαδίζουν ακόμη με τις φιλοδοξίες. «Το υδρογόνο είναι εδώ για να μείνει, πρέπει να πάρουμε τα μέτρα μας για να μην μείνουμε έξω από αυτή τη μεγάλη αγορά», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Σημείωσε ότι ενώ στη Λατινική Αμερική πραγματοποιούνται μεγάλες επενδύσεις, στην Ελλάδα η παραγωγή πράσινου υδρογόνου είναι ακόμη μηδενική. «Εμείς θα ενισχύσουμε την παραγωγή υδρογόνου στην Ελλάδα και ελπίζουμε οι τεχνολογικές εξελίξεις να μας βοηθήσουν στην υλοποίηση του σχεδίου», είπε, επισημαίνοντας πως η τρέχουσα παραγωγή υδρογόνου είναι ιδιαίτερα δαπανηρή.

Σε νομοθετικό επίπεδο, ανέφερε ότι η ελληνική κυβέρνηση ολοκληρώνει το ρυθμιστικό πλαίσιο για το υδρογόνο, το οποίο σύντομα θα αποκτήσει το δικό του νομικό πλαίσιο. Παράλληλα, προανήγγειλε την επιδότηση μιας επένδυσης 100 εκατομμυρίων ευρώ της Motor Oil για την παραγωγή πράσινου υδρογόνου, καθώς και τη στήριξη υδρογονοκίνητων λεωφορείων και υποδομών στη Δυτική Μακεδονία μέσω του Ταμείου Εκσυγχρονισμού. «Θέλουμε να είμαστε έτοιμοι και να συμμετέχουμε στο παιχνίδι», υπογράμμισε, προσθέτοντας ότι η Ελλάδα εξετάζει τη συμμετοχή της σε αγωγό μεταφοράς υδρογόνου προς τη Γερμανία μέσω Βουλγαρίας και άλλων χωρών. «Η Γερμανία μας πιέζει να χρηματοδοτήσουμε έναν αγωγό, καθώς θεωρεί ότι οι τιμές εδώ είναι πιο χαμηλές», σημείωσε, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο συνεργασίας.

Σχετικά με την ευρωπαϊκή στρατηγική, ανέφερε ότι η Ε.Ε. έχει θέσει ως στόχο την εισαγωγή 20 εκατ. τόνων υδρογόνου μέχρι το 2030, ενώ υπογράμμισε τη σημασία της προσεκτικής ενεργειακής στρατηγικής.

Τέλος, σημείωσε ότι η Ελλάδα μέσω των ΑΠΕ θα αποκτήσει ενεργειακή ανεξαρτησία, ενώ εξέφρασε την ελπίδα ότι «η νέα διοίκηση Τραμπ δεν θα ανατινάξει τα πάντα».

Η Ελένη Μπαϊράμη, Ιδιοκτήτρια και Διευθύνουσα Σύμβουλος της Eco Hellas, αναφέρθηκε στον ρόλο του βιοαερίου στη μείωση των εκπομπών και στην παραγωγή βιομεθανίου μέσω αποβλήτων. Τόνισε τη σημασία ενός σταθερού νομοθετικού πλαισίου για την προσέλκυση επενδύσεων, ενώ υπογράμμισε ότι το κόστος παραγωγής υδρογόνου στη Γερμανία είναι ιδιαίτερα υψηλό συγκριτικά με το βιοαέριο. «Ένας ιδιώτης περιμένει ένα σταθερό νομοθετικό πλαίσιο, να γνωρίζει τις ταρίφες και να έχει έναν ορίζοντα για βιώσιμα έργα», επεσήμανε.

Ο Eser Özdil, Non-Resident Fellow στο Atlantic Council in Turkey, μίλησε για τις προκλήσεις στην εμπορική αξιοποίηση του υδρογόνου, ιδιαίτερα μετά την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία. «Το υδρογόνο έχει γίνει δημοφιλές, αλλά το κόστος του παραμένει υψηλό», σημείωσε, τονίζοντας ότι τα υπάρχοντα projects αντιμετωπίζουν ζητήματα βιωσιμότητας. Αναφέρθηκε επίσης στην ανάγκη κατάλληλων πολιτικών και κινήτρων για την ενίσχυση του τομέα.

Τη συζήτηση συντόνισε ο Νικόλας Βαφειάδης, Επικεφαλής Διεθνών Ειδήσεων και παρουσιαστής του ΑΝΤ1 TV, καθώς και διδάσκων στο Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Από αριστερά: Κωνσταντίνος Κυρανάκης, Υφυπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης – Γιώργος Λάσκαρης, Πρόεδρος του Deon Policy Institute και Πυρηνικός Φυσικός με έδρα τις ΗΠΑ – Αντώνης Σεφερλής, Πολιτικός Συντάκτης του ΑΝΤ1 – Σπύρος Λιώλης, Managing Principal & CTO – Data Center Facilities Ramboll

Την ανάπτυξη συνολικά 18 data center στην Ελλάδα έως το 2030 προανήγγειλε ο υφυπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Κωνσταντίνος Κυρανάκης, στο 14ο Athens Energy Summit. Τα data center θα αναπτυχθούν κυρίως στην Αττική και στη Θεσσαλονίκη, ενώ ένα θα δημιουργηθεί στη Δυτική Μακεδονία, ένα στη Θεσσαλία και ένα στην Κρήτη, όπως διευκρίνισε.

«Το 2019 αναπτύξαμε μία στρατηγική με σκοπό να διαμηνύσουμε στις αγορές ότι η Ελλάδα είναι φιλική σε επενδύσεις στον χώρο της τεχνολογίας. Η κυβέρνηση διευκόλυνε, επιτάχυνε και στήριξε τις επενδύσεις που ανακοινώθηκαν. Η προσπάθεια αποδίδει καρπούς και ετοιμάζονται οι απαραίτητες υποδομές ώστε να διασφαλιστεί επαρκής ηλεκτροδότηση. Ευελπιστούμε να γίνουμε σημαντικός παίκτης στην περιοχή», είπε ο κ. Κυρανάκης.

Ωστόσο, ο υφυπουργός τόνισε ότι το κόστος ενέργειας μπορεί να αποτελέσει ανασταλτικό παράγοντα για ανάλογες επενδύσεις στο μέλλον και κάλεσε την Ευρωπαϊκή Ένωση να λάβει αποφάσεις για το πώς θα τιμολογείται η ενέργεια σε ευρωπαϊκό επίπεδο. «Τα νέα δεν είναι απαραίτητα καλά για τις ευρωπαϊκές αγορές, καθώς οι αμερικανικές εταιρείες επιλέγουν τον επανασχεδιασμό της κατανομής των data center και των χώρων που θα τα φιλοξενήσουν με βάση τις ενεργειακές τιμές», είπε ο κ. Κυρανάκης. «Οι τιμές που διαμορφώθηκαν μετά τις ανακοινώσεις για επενδύσεις σε data center στην Ελλάδα αποτελούν μεγάλο κίνδυνο για την χώρα μας», προειδοποίησε. «Δεν θα είμαστε στις προτιμήσεις των εταιρειών κυρίως αν ληφθούν υπόψη και οι εξελίξεις με τις μικρές μονάδες παραγωγής ενέργειας στις οποίες επενδύουν Google, Amazon και Microsoft, στις ΗΠΑ», προσέθεσε.

Ο υφυπουργός σημείωσε επίσης ότι σε σχετική ερώτηση του υπουργείου, η Google επιβεβαίωσε ότι δεν έχει καταφέρει να αναπτύξει πουθενά στον κόσμο data center που θα λειτουργεί μόνο με ενέργεια από ΑΠΕ.

Τα βήματα που πρέπει να γίνουν ώστε η πυρηνική ενέργεια να γίνει αποδεκτή στην Ελλάδα παρουσίασε ο Γιώργος Λάσκαρης, πρόεδρος του Deon Policy Institute και πυρηνικός φυσικός με έδρα τις ΗΠΑ. Όπως είπε, αρχικά, χρειάζεται ενημέρωση των αρμοδίων και του κοινού, και στη συνέχεια να αναπτυχθεί ρυθμιστικό πλαίσιο δευτερογενών κανονιστικών νόμων, να μπει η πυρηνική ενέργεια στο ΕΣΕΚ, όπου τώρα δεν υπάρχει αναφορά στα πυρηνικά και, τέλος, να εκπαιδευτούν ειδικοί επιστήμονες που θα εξειδικευτούν σε προγράμματα πυρηνικής ενέργειας.

Ο Γιώργος Λάσκαρης εξήγησε ότι στις ΗΠΑ υπάρχει διακομματική στήριξη για τους μικρούς ορθωτούς αντιδραστήρες που παράγουν ενέργεια έως 300 MWe και έχει δοθεί νομικά η δυνατότητα να παράγονται σε εργοστάσια και να μεταφέρονται στη συνέχεια στους χώρους λειτουργίας τους. Ανέφερε επίσης ότι οι εταιρείες Google, Amazon, Meta και Microsoft προχωρούν σε συμβόλαια για αξιοποίηση της πυρηνικής ενέργειας. «Αυτοί οι αντιδραστήρες θα αντικαταστήσουν το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο στα data center», είπε.

«Η Ελλάδα κάνει επικεφαλίδες» αναφορικά με τα data center είπε ο Σπύρος Λιώλης, Managing Principal και CTO στο Data Center Facilities της Ramboll,διευκρινίζοντας ότι η Ελλάδα είναι μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών που παρουσιάζονται στα διεθνή συνέδρια ως ανερχόμενος προορισμός για data center.

Ο κ. Λιώλης εξέφρασε την εκτίμηση ότι το κόστος της ενέργειας δεν είναι ο αποκλειστικός παράγοντας επιλογής προορισμού για τα data center, προσθέτοντας ότι υπάρχουν ισχυρά γεωστρατηγικά κριτήρια. «Οι operators θέλουν να επενδύσουν στην Ελλάδα», είπε σημειώνοντας ότι στον «πόλεμο των δεδομένων» μεταξύ Δύσης και Ανατολής, «όποιος έχει τον έλεγχο έχει καλύτερη εικόνα για τον αντίπαλο».

Τη συζήτηση συντόνισε ο Αντώνης Σεφερλής, πολιτικός συντάκτης του ΑΝΤ1 TV.

Την ανάπτυξη συνολικά 18 data center στην Ελλάδα έως το 2030 προανήγγειλε ο υφυπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Κωνσταντίνος Κυρανάκης, στο 14ο Athens Energy Summit. Τα data center θα αναπτυχθούν κυρίως στην Αττική και στη Θεσσαλονίκη, ενώ ένα θα δημιουργηθεί στη Δυτική Μακεδονία, ένα στη Θεσσαλία και ένα στην Κρήτη, όπως διευκρίνισε.

«Το 2019 αναπτύξαμε μία στρατηγική με σκοπό να διαμηνύσουμε στις αγορές ότι η Ελλάδα είναι φιλική σε επενδύσεις στον χώρο της τεχνολογίας. Η κυβέρνηση διευκόλυνε, επιτάχυνε και στήριξε τις επενδύσεις που ανακοινώθηκαν. Η προσπάθεια αποδίδει καρπούς και ετοιμάζονται οι απαραίτητες υποδομές ώστε να διασφαλιστεί επαρκής ηλεκτροδότηση. Ευελπιστούμε να γίνουμε σημαντικός παίκτης στην περιοχή», είπε ο κ. Κυρανάκης.

Ωστόσο, ο υφυπουργός τόνισε ότι το κόστος ενέργειας μπορεί να αποτελέσει ανασταλτικό παράγοντα για ανάλογες επενδύσεις στο μέλλον και κάλεσε την Ευρωπαϊκή Ένωση να λάβει αποφάσεις για το πώς θα τιμολογείται η ενέργεια σε ευρωπαϊκό επίπεδο. «Τα νέα δεν είναι απαραίτητα καλά για τις ευρωπαϊκές αγορές, καθώς οι αμερικανικές εταιρείες επιλέγουν τον επανασχεδιασμό της κατανομής των data center και των χώρων που θα τα φιλοξενήσουν με βάση τις ενεργειακές τιμές», είπε ο κ. Κυρανάκης. «Οι τιμές που διαμορφώθηκαν μετά τις ανακοινώσεις για επενδύσεις σε data center στην Ελλάδα αποτελούν μεγάλο κίνδυνο για την χώρα μας», προειδοποίησε. «Δεν θα είμαστε στις προτιμήσεις των εταιρειών κυρίως αν ληφθούν υπόψη και οι εξελίξεις με τις μικρές μονάδες παραγωγής ενέργειας στις οποίες επενδύουν Google, Amazon και Microsoft, στις ΗΠΑ», προσέθεσε.

Ο υφυπουργός σημείωσε επίσης ότι σε σχετική ερώτηση του υπουργείου, η Google επιβεβαίωσε ότι δεν έχει καταφέρει να αναπτύξει πουθενά στον κόσμο data center που θα λειτουργεί μόνο με ενέργεια από ΑΠΕ.

Τα βήματα που πρέπει να γίνουν ώστε η πυρηνική ενέργεια να γίνει αποδεκτή στην Ελλάδα παρουσίασε ο Γιώργος Λάσκαρης, πρόεδρος του Deon Policy Institute και πυρηνικός φυσικός με έδρα τις ΗΠΑ. Όπως είπε, αρχικά, χρειάζεται ενημέρωση των αρμοδίων και του κοινού, και στη συνέχεια να αναπτυχθεί ρυθμιστικό πλαίσιο δευτερογενών κανονιστικών νόμων, να μπει η πυρηνική ενέργεια στο ΕΣΕΚ, όπου τώρα δεν υπάρχει αναφορά στα πυρηνικά και, τέλος, να εκπαιδευτούν ειδικοί επιστήμονες που θα εξειδικευτούν σε προγράμματα πυρηνικής ενέργειας.

Ο Γιώργος Λάσκαρης εξήγησε ότι στις ΗΠΑ υπάρχει διακομματική στήριξη για τους μικρούς ορθωτούς αντιδραστήρες που παράγουν ενέργεια έως 300 MWe και έχει δοθεί νομικά η δυνατότητα να παράγονται σε εργοστάσια και να μεταφέρονται στη συνέχεια στους χώρους λειτουργίας τους. Ανέφερε επίσης ότι οι εταιρείες Google, Amazon, Meta και Microsoft προχωρούν σε συμβόλαια για αξιοποίηση της πυρηνικής ενέργειας. «Αυτοί οι αντιδραστήρες θα αντικαταστήσουν το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο στα data center», είπε.

«Η Ελλάδα κάνει επικεφαλίδες» αναφορικά με τα data center είπε ο Σπύρος Λιώλης, Managing Principal και CTO στο Data Center Facilities της Ramboll,διευκρινίζοντας ότι η Ελλάδα είναι μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών που παρουσιάζονται στα διεθνή συνέδρια ως ανερχόμενος προορισμός για data center.

Ο κ. Λιώλης εξέφρασε την εκτίμηση ότι το κόστος της ενέργειας δεν είναι ο αποκλειστικός παράγοντας επιλογής προορισμού για τα data center, προσθέτοντας ότι υπάρχουν ισχυρά γεωστρατηγικά κριτήρια. «Οι operators θέλουν να επενδύσουν στην Ελλάδα», είπε σημειώνοντας ότι στον «πόλεμο των δεδομένων» μεταξύ Δύσης και Ανατολής, «όποιος έχει τον έλεγχο έχει καλύτερη εικόνα για τον αντίπαλο».

Τη συζήτηση συντόνισε ο Αντώνης Σεφερλής, πολιτικός συντάκτης του ΑΝΤ1 TV.

Από αριστερά: John Roberts, Energy Security Specialist, Methinks – Sanja Bozhinovska, Υπουργός Ενέργειας και Ορυκτών Πόρων της Βόρειας Μακεδονίας – Θεόδωρος Σκυλακάκης, Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας – Γιώργος Παπαναστασίου, Υπουργός Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας της Κύπρου

Τη σημασία της υιοθέτησης ρεαλιστικών σεναρίων και της μείωσης των κινδύνων σε έναν απρόβλεπτο κόσμο ανέδειξε ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Θεόδωρος Σκυλακάκης, περιγράφοντας τη στρατηγική της χώρας μας για την πράσινη μετάβαση. «Είμαστε από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες αγορές ενέργειας παγκοσμίως όσον αφορά στις ΑΠΕ. Κοιτάμε να υπάρχει σωστή αναλογία φωτοβολταϊκών και αιολικών, ώστε να μην είμαστε εκτεθειμένοι σε μία τεχνολογία και να διασφαλιστεί η σταθερότητα και η ανθεκτικότητα του ενεργειακού συστήματος» τόνισε ο κ. Σκυλακάκης, στο πλαίσιο του 14ου Athens Energy Summit.

Αναφέρθηκε επίσης στη σημασία της ανάπτυξης διασυνδέσεων και υποδομών αποθήκευσης ενέργειας, όπως οι μπαταρίες, για τις οποίες οι επιδοτήσεις σταμάτησαν, καθώς σύμφωνα με τον Υπουργό, λειτουργούν συχνά ως τροχοπέδη για την ανάπτυξη επενδύσεων. Εξήγησε πως οι μεγάλες επιδοτήσεις σε συνδυασμό με τη μείωση των τιμών συγκεκριμένων τεχνολογιών αποτρέπουν την έγκαιρη υλοποίηση επενδύσεων, καθώς οι επενδυτές τείνουν να περιμένουν μέχρι την τελευταία στιγμή για να επωφεληθούν από καλύτερες οικονομικές συνθήκες και τεχνολογικές εξελίξεις.

Ο κ. Σκυλακάκης υπογράμμισε ότι η Ελλάδα έχει ξεπεράσει τους κλιματικούς της στόχους, με σημαντικό πλεόνασμα δικαιωμάτων διοξειδίου του άνθρακα, διαθέτοντας παράλληλα 8 GW φωτοβολταϊκών. Στόχος, όπως είπε, είναι να φτάσει τα 14 GW μέσα στα επόμενα τριάμισι χρόνια. Σχετικά με την ασφάλεια των υποδομών, τόνισε πως τα τελευταία χρόνια υπάρχουν κυρίως θέματα φυσικής ασφάλειας, όπως στην Ουκρανία με στόχευση στις φυσικές υποδομές. «Ένα πράγμα είναι σίγουρο, όσο πιο συγκεντρωμένες είναι οι πηγές ενέργειας, τόσο πιο εκτεθειμένος είναι κάποιος. Οι ΑΠΕ προσφέρουν μια ασφαλή οδό, το δίκτυο είναι ανθεκτικό, οι υποδομές είναι πολλές και δύσκολο να στοχευθούν» υπογράμμισε ο κ. Σκυλακάκης.

Στάθηκε επίσης στην ανάγκη αύξησης της αποδοτικότητας των διασυνδετήριων αγωγών, καθώς και στη μείωση του κόστους για την επίτευξη των κλιματικών στόχων της Ευρώπης, οι οποίοι επιτυγχάνονται με αυξανόμενο κόστος λόγω των πολλών επιμέρους στόχων που επιβλήθηκαν, κυρίως για λόγους βιομηχανικής πολιτικής. Ο κ. Σκυλακάκης υπογράμμισε την ανάγκη για ενιαία στρατηγική στόχευση, με σκοπό τη μεγιστοποίηση της αποδοτικότητας με το μικρότερο δυνατό κόστος.

Ο Γιώργος Παπαναστασίου, Υπουργός Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας της Κύπρου επισήμανε ότι η ενέργεια συνδέεται με τα πάντα και αποτελεί βασικό αντικείμενο των συζητήσεων παγκοσμίως. «Η ισχύς  βρίσκεται εν τη ενώσει. Χρειάζεται συνοχή και συνεργασία μεταξύ των κρατών – μελών της ΕΕ, ώστε να αντιμετωπιστούν οι προκλήσεις» υποστήριξε ο κ. Παπαναστασίου. Περιέγραψε το περιβάλλον αβεβαιότητας, που δημιουργείται από τις νέες πολιτικές των ΗΠΑ και από τους πολέμους, με την Ευρώπη να πλήττεται γιατί η βαριά της βιομηχανία δεν μπορεί να είναι ανταγωνιστική.

Σύμφωνα με τον Υπουργό Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας της Κύπρου, αν η ενέργεια χαμηλού κόστους από τη Ρωσία δεν είναι πια διαθέσιμη και η Ευρώπη εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τις ΗΠΑ, θα υπάρξει αύξηση του κόστους. «Πρέπει να σκεφτούμε ξανά τα θέματα αυτά στην Ευρώπη. Οι ΑΠΕ θα μπορούσαν να είναι ο δρόμος, όχι όμως μόνες τους, αλλά συνδυαστικά με την ανάπτυξη ενός συνολικού συστήματος για την παραγωγή, το δίκτυο και την αποθήκευση» είπε ο κ. Παπαναστασίου. Στο πλαίσιο αυτό, σημασία έχει να αναπτυχθεί συνοχή και ενότητα, καθώς αν κάθε χώρα στραφεί στο εσωτερικό, θα ανακαλύπτουμε ξανά τον τροχό με δαπανηρές επενδύσεις.

Τόνισε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη συζήτηση με την αιγυπτιακή κυβέρνηση για την αξιοποίηση των κοιτασμάτων  αερίου της κυπριακής ΑΟΖ, ενώ αναφερόμενος στο θέμα της ασφάλειας των υποδομών, ο κ. Παπαναστασίου είπε πως οτιδήποτε συνδέεται με ηλεκτρικές διασυνδέσεις αποτελεί υποψήφιο στόχος φυσικής επίθεσης ή κυβερνοεπίθεσης από χάκερς. Στο πλαίσιο αυτό η Κύπρος προσπαθεί να βρίσκεται μπροστά από τις εξελίξεις και να αναπτύξει συστήματα που προλαμβάνουν τις κυβερνοεπιθέσεις.

Η Sanja Bozhinovska, Υπουργός Ενέργειας και Ορυκτών Πόρων της Βόρειας Μακεδονίας σημείωσε πως η χώρα εργάζεται εντατικά πάνω στην νομοθεσία που αφορά στην ενέργεια, προκειμένου να συμμορφωθεί με τους κανόνες της ΕΕ. «Έχουμε πολύ μεγάλη αύξηση των ΑΠΕ τα τελευταία χρόνια, αλλά για να αντικαταστήσουμε τον άνθρακα, θα χρειαστεί περισσότερη ενέργεια από ΑΠΕ και εγκαταστάσεις αποθήκευσης ενέργειας» τόνισε η κυρία Bozhinovska. Υπογράμμισε ότι η Βόρεια Μακεδονία αναπτύσσει ήδη κοινά έργα με την Ελλάδα και στόχος της είναι να ξεκινήσει σύντομα να κατασκευάζει τη διασύνδεση με την Ελλάδα. Υποστήριξε ότι χρειάζεται πιο στενή περιφερειακή συνεργασία, χαρακτήρισε σημαντικές τις διασυνδέσεις με άλλες χώρες για το φυσικό αέριο και μίλησε για την ανάγκη ενίσχυσης της κυβερνοασφάλειας, με μεγαλύτερη αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης.

Συντονιστής της συζήτησης ήταν ο  John Roberts, Energy Security Specialist, Methinks

Από αριστερά: Dr. Roland Roesch, Director, Innovation and Technology Center International Renewable Energy Agency (IRENA) – Αριστοτέλης Χαντάβας, CEO, Principia & President, Solar Power Europe – Αντώνης Σεφερλής, Πολιτικός Συντάκτης ANT1 – Διονυσία-Θεοδώρα Αυγερινοπούλου, Πρόεδρος της Ειδικής Μόνιμης Επιτροπής Προστασίας Περιβάλλοντος της Βουλής

Οι προκλήσεις αποθήκευσης της ενέργειας, η ενεργειακή αυτονομία των νησιών, οι δυνατότητες που προσφέρει η τεχνητή νοημοσύνη και τα σχέδια για υπεράκτια αιολικά πάρκα βρέθηκαν στο επίκεντρο της συζήτησης με τίτλο «Μεταβαλλόμενες προοπτικές για τον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας, που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του 14ου Athens Energy Summit.

«Υπάρχει πολύς χώρος για βελτίωση στον τομέα της αποθήκευσης ενέργειας στην Ελλάδα», τόνισε ο Dr. Roland Roesch, Διευθυντής του Κέντρου Καινοτομίας και Τεχνολογίας στον Διεθνή Οργανισμό Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (IRENA). Όπως επεσήμανε, η Ελλάδα έχει πολλά νησιά και το να ηλεκτροδοτούνται κατά 100% από ΑΠΕ είναι μία πρόκληση, για την αντιμετώπιση της οποίας είναι απαραίτητες οι μπαταρίες. «Τα καλά νέα είναι ότι το κόστος των μπαταριών έχει μειωθεί», είπε και τόνισε ότι «είναι πολύ σημαντικό να υπάρχουν διασυνδεσεις με τις γειτονικές χώρες» ώστε να αξιοποιούνται στο μέγιστο οι ΑΠΕ.

Αναφέρθηκε επίσης στην «εξαιρετική πρόοδο που έχει επιτευχθεί στην ψηφιοποιηση» για πιο έξυπνη χρήση της ενέργειας από τις ΑΠΕ, καθώς η ψηφιοποίηση συμβάλλει στο «να ευθυγραμμιστεί η ζήτηση με τη διαθεσιμότητα ενέργειας των ΑΠΕ».

Σε ό,τι αφορά στην τεχνητή νοημοσύνη, ο Dr. Roland Roesch αναφέρθηκε στην πρόκληση που προκαλεί το γεγονός ότι η ζήτηση έχει σημαντικές αυξομειώσεις κάτι που καθιστά αναγκαίο το να υπάρχει υποστήριξη από ορυκτά καύσιμα, γεγονός που υποσκάπτει τους «πράσινους» στόχους. «Η ΑΙ μπορεί να βοηθήσει με τη συγκέντρωση και επεξεργασία δεδομένων για την βέλτιστη αξιοποίηση των σημερινών υποδομών και τη διανομή της ενέργειας, δίνοντας παράλληλα τη δυνατότητα να μειωθούν οι επενδύσεις σε υποδομές», κατέληξε.

Την ανάγκη επιτάχυνσης των διαδικασιών για την ανάπτυξη λύσεων αποθήκευσης ενέργειας επεσήμανε ο Αριστοτέλης Χαντάβας, Διευθύνων Σύμβουλος της Principia και πρόεδρος της Solar Power Europe. Όπως τόνισε, «η πρόκληση του πλεονάσματος ενέργειας από ΑΠΕ μπορεί να αντιμετωπιστεί με την αποθήκευση». Πρέπει «να προχωρήσουμε ταχύτερα στην ανάπτυξη αυτής της υποδομής», πρόσθεσε σημειώνοντας ότι για να επιτευχθεί αυτός ο στόχος απαιτείται «το ρυθμιστικό πλαίσιο και μία διαδικασία fast track». «Ως επενδυτές βλέπουμε ότι δεν έχουμε την ελευθερία να διορθώσουμε την κατάσταση όσο το δυνατόν ταχύτερα», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Σε ό,τι αφορά στην τεχνητή νοημοσύνη, ο κ. Χαντάβας σημείωσε ότι η ΑΙ μπορεί να συμβάλλει καθοριστικά στην αναβάθμιση των δικτύων.

Στόχος της κοινοβουλευτικής επιτροπής Προστασίας Περιβάλλοντος είναι η επιτάχυνση της αποθήκευσης ενέργειας από ΑΠΕ διαβεβαίωσε η Βουλευτής και Πρόεδρος της επιτροπής, Διονυσία-Θεοδώρα Αυγερινοπούλου. Η κυρία Αυγερινοπούλου αναφέρθηκε στο νέο Ταμείο Απανθρακοποίησης των Νησιών, με κεφάλαια ύψους 1,6 δισ. ευρώ, το οποίο θα λειτουργήσει το 2026 και προβλέπει χρηματοδότηση για έργα για υπεράκτια αιολικά πάρκα, για δίκτυα διασύνδεσης και για εγκαταστάσεις αποθήκευσης ενέργειας στα νησιά.

«Έχουμε στόχο να διπλασιάσουμε τα κεφαλαία», υπογράμμισε η κυρία Αυγερινοπούλου, διευκρινίζοντας ότι το 50% των κεφαλαίων θα δοθεί για υπεράκτια αιολικά πάρκα. Παράλληλα, διαβεβαίωσε ότι τον επόμενο χρόνο θα παρουσιαστεί το θαλάσσιο χωροταξικό σχέδιο, ώστε να οριοθετηθούν τα σημεία όπου θα μπορούν να εγκατασταθούν υπεράκτια αιολικά.

Απηύθυνε επίσης κάλεσμα στον ιδιωτικό τομέα να καταθέσει προτάσεις για την βελτιστοποίηση του νομοθετικού πλαισίου, που όπως επεσήμανε υπάρχει ήδη από το 2022, ενώ σημείωσε ότι οι τεχνολογικές λύσεις που είναι σήμερα διαθέσιμες για τις μπαταρίες δεν επαρκούν, και ανέφερε ότι υπάρχει ανάγκη για μεγαλύτερη πρόσβαση σε χρηματοδοτικά εργαλεία.

Τέλος, η κυρία Αυγερινοπούλου ανέφερε ότι «πρέπει να επενδύσουμε περισσότερο στη γεωθερμική ενέργεια» και προανήγγειλε ότι η επιτροπή Προστασίας Περιβάλλοντος θα συζητήσει στα τέλη Φεβρουαρίου για την τεχνητή νοημοσύνη και τις δυνατότητες που δίνει για την προστασία των φυσικών πόρων (δάση, θάλασσες κλπ).

Από αριστερά: Κωστής Σταμπολής, Γενικός Διευθυντής του Ινστιτούτου Ενέργειας Νοτιοανατολικής Ευρώπης – Κωστής Οικονομόπουλος, Γεωεπιστήμονας Πετρελαίου, Ερευνητικός Συνεργάτης IENE και συντονιστής Έργου Μελέτης Ενέργειας Ανατολικής Μεσογείου

Μελέτη για τον ενεργειακό ρόλο της Ανατολικής Μεσογείου, τις γεωπολιτικές ισορροπίες και τις προοπτικές του κλάδου

Τη μελέτη «Energy Options in the East Mediterranean», μια στρατηγική ανάλυση για τον ενεργειακό ρόλο της Ανατολικής Μεσογείου, τις γεωπολιτικές ισορροπίες και τις προοπτικές του κλάδου, παρουσίασε ο Κωστής Σταμπολής, Πρόεδρος και Εκτελεστικός Διευθυντής του Ινστιτούτου Ενέργειας για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη (IENE), στο πλαίσιο του 14ου Athens Energy Summit.

Η Ανατολική Μεσόγειος βρίσκεται σε κομβική γεωστρατηγική θέση, λειτουργώντας ως ενεργειακή γέφυρα μεταξύ Ευρώπης, Μέσης Ανατολής και Βόρειας Αφρικής, ανέφερε ο κ. Σταμπολής και τόνισε ότι στην περιοχή «πολλά έχουν συμβεί», ως εκ τούτου το γεωπολιτικό τοπίο αλλάζει. Ανέδειξε την περιοχή ως έναν από τους πιο ελπιδοφόρους ενεργειακούς κόμβους, επισημαίνοντας τις συγκρούσεις στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή, ως καθοριστικούς παράγοντες που διαμορφώνουν τις ενεργειακές ροές.

Στην παρουσίασή του ανέλυσε οικονομικά δεδομένα από τις χώρες της περιοχής, με την Ελλάδα να καταγράφει 2,3% ανάπτυξη ΑΕΠ το 2024 και την Κύπρο 3,3%, ενώ χώρες όπως η Αίγυπτος (33,4% πληθωρισμός) και ο Λίβανος παραμένουν σε οικονομική αβεβαιότητα.

Στη συνέχεια, τον λόγο πήρε ο Κωστής Οικονομόπουλος, Γεωεπιστήμονας Πετρελαίου, Ερευνητικός Συνεργάτης IENE και συντονιστής Έργου Μελέτης Ενέργειας Ανατολικής Μεσογείου. Τόνισε ότι η περιοχή φιλοξενεί μεγάλες ποσότητες υδρογονανθράκων, με το Ισραήλ να διαθέτει 1.087 bcm αποθεμάτων φυσικού αερίου και παραγωγή 25,3 bcm/έτος, από τα οποία το 46% εξάγεται. Η Αίγυπτος παράγει 57,1 bcm/έτος με 65 νέες ανακαλύψεις το 2023, ενώ η Τουρκία έχει 710 bcm αποθέματα φυσικού αερίου και 1,7 δισεκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου. Στην Κύπρο, το κοίτασμα «Αφροδίτη» αναμένει τελική συμφωνία ανάπτυξης, ενώ η ExxonMobil και η QatarEnergy ξεκίνησαν γεώτρηση στο κοίτασμα «Elektra», τον Ιανουάριο του 2025.

Αντίθετα, η Ελλάδα υπολείπεται, με μόλις 9 ενεργές παραχωρήσεις και την πρώτη γεώτρηση στα ανοιχτά της Κρήτης να αναμένεται το 2025-2026. Ο Λίβανος δεν έχει εντοπίσει ακόμα εμπορικά εκμεταλλεύσιμες ποσότητες, ενώ η Συρία έχει σημειώσει 74% μείωση της παραγωγής πετρελαίου από το 2011.

Η Ανατολική Μεσόγειος αντιμετωπίζει την πρόκληση της αδιάλειπτης και προσιτής ηλεκτροδότησης, η οποία είναι ζωτικής σημασίας για την οικονομική ανάπτυξη. Η αύξηση της ηλεκτροπαραγωγής από τοπικές πηγές αποτελεί βασικό στόχο, ενώ η επέκταση της ηλεκτροκίνησης ενισχύει την ανάγκη για διασυνοριακές διασυνδέσεις.

Σημαντικά έργα όπως ο Great Sea Interconnector, ο GREGY o Green Aegean Interconnector βρίσκονται σε εξέλιξη, διευρύνοντας τη σύνδεση της περιοχής με την Ευρώπη. Παράλληλα, η Σαουδική Αραβία και η Ιορδανία αναδύονται ως εξαγωγείς ηλεκτρικής ενέργειας, ενισχύοντας τις περιφερειακές ενεργειακές ισορροπίες.

ΑΠΕ και Υδρογόνο

Η Ανατολική Μεσόγειος ως Ενεργειακή Γέφυρα: Δυνατότητες και Προκλήσεις

Μελέτη για τον ενεργειακό ρόλο της Ανατολικής Μεσογείου, τις γεωπολιτικές ισορροπίες και τις προοπτικές του κλάδου

Η διείσδυση των ΑΠΕ αποτελεί βασικό πυλώνα της ενεργειακής μετάβασης. Η Ελλάδα στοχεύει σε 50% παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ το 2024, ενώ η Τουρκία φτάνει το 40%, με ισχυρή ανάπτυξη στη γεωθερμία. Το Ισραήλ στοχεύει στο 30% των ενεργειακών του αναγκών από ΑΠΕ έως το 2030, ενώ η Αίγυπτος ξεπερνά το 30% έως το 2035.

Το υδρογόνο αναδεικνύεται ως στρατηγικός ενεργειακός πόρος, με την ΕΕ να προωθεί έργα πράσινου υδρογόνου μέσω της European Hydrogen Bank. Η Ελλάδα και η Τουρκία έχουν ανακοινώσει φιλόδοξους στόχους για ηλεκτρολύτες και χρήση υδρογόνου στη βιομηχανία, ενώ η Αίγυπτος εκμεταλλεύεται τη γεωγραφική της θέση για εξαγωγές.

Η παρουσίαση ανέλυσε επίσης τις εξωτερικές απειλές, όπως οι εντάσεις στον Κόλπο, οι επιθέσεις στη Διώρυγα του Σουέζ και η αναταραχή στη Ρωσία και την Ουκρανία, που επηρεάζουν τις αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου. Ειδική αναφορά έγινε στις σχέσεις Ισραήλ-Αιγύπτου στον ενεργειακό τομέα και στην αυξανόμενη σημασία των εναλλακτικών προμηθευτών φυσικού αερίου, όπως το Αζερμπαϊτζάν.

Κλείνοντας, ο κ. Σταμπολής υπογράμμισε ότι η Ανατολική Μεσόγειος έχει τη δυνατότητα να αποτελέσει βασικό ενεργειακό κόμβο της Ευρώπης, αρκεί να ξεπεραστούν οι γεωπολιτικές προκλήσεις και να υπάρξει μακροπρόθεσμη στρατηγική συνεργασία

Το νερό γίνεται όλο και πιο σημαντικό για τις βιομηχανικές δραστηριότητες και κυρίως για την παραγωγή ενέργειας» τόνισε ο Κωστής Σταμπόλης, Πρόεδρος και Εκτελεστικός Διευθυντής του Ινστιτούτου Ενέργειας για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη (IENE), στο πλαίσιο συζήτησης στο πλαίσιο του 14ου Athens Energy Summit.

Μήνυμα στον Έλληνα Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Θεόδωρο Σκυλακάκη, από τον Ισραηλινό ομόλογό του, Έλι Κοέν, μετέφερε στο πλαίσιο της συμμετοχής του ο δρ Eitan Lasri, Διευθύνων Σύμβουλος της εταιρείας Etgar από το Ισραήλ. Στο μήνυμα του Ισραηλινού Υπουργού επιβεβαιώνεται η απόφαση των δύο χωρών να ενισχύσουν τη συνεργασία τους στον τομέα της ενέργειας, με επίκεντρο το υποθαλάσσιο καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ (Great Sea Interconnector). Παράλληλα, στο μήνυμα ο Ισραηλινός Υπουργός τόνισε τα σχέδια περαιτέρω ενεργειακής ανάπτυξης και διασύνδεσης του Ισραήλ στην Ανατολική Μεσόγειο, σχέδια στα οποία θα παίξει καθοριστικό ρόλο η σύμπραξη των ΗΠΑ.

«Το Ισραήλ είναι το σημείο εξόδου και η Ελλάδα είναι το σημείο εισόδου» τόνισε ο Eitan Lasri, αναφέροντας ότι έχει ξεκινήσει προεργασία για διασυνδέσεις με Σαουδική Αραβία και Ινδία. Σε ότι αφορά στην διαχείριση των υδάτινων πόρων, ο Eitan Lasri τόνισε ότι σήμερα το 45% του πόσιμου νερού στο Ισραήλ προέρχεται από έργα αφαλάτωσης. Στο Ισραήλ δραστηριοποιούνται 200 εταιρείες νέων τεχνολογιών με αντικείμενο τους τη διαχείριση των υδάτινων πόρων. Μόνο μέσα στο 2022 επενδύθηκαν 2,5 δισεκατομμύρια δολάρια σε ισραηλινές  start up που ειδικεύονται στον συγκεκριμένο τομέα.

Αναφέρθηκε μάλιστα στην περίπτωση μιας ισραηλινής start up που έχει αναπτύξει σύστημα παραγωγής νερού από αέρα, το οποίο τοποθετείται κυρίως σε σχολεία και κυβερνητικά κτίρια και πωλείται σε αρκετές χώρες της περιοχής. «Είμαστε μία μικρή αυτοκρατορία παραγωγής λύσεων όχι μόνο για το Ισραήλ αλλά και για πολλές άλλες χώρες» είπε ο  Eitan Lasri.

Την ανάγκη αναδιοργάνωσης των ελληνικών φορέων διαχείρισης υδάτινων πόρων τόνισε στην τοποθέτησή του ο Αθανάσιος Δαγούμας, Πρόεδρος της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας, Αποβλήτων και Υδάτων.

«Τα τελευταία δύο χρόνια έχουμε εντείνει τις προσπάθειες για καλύτερη διαχείριση των υδάτινων πόρων, που αποτελούν κρίσιμο κομμάτι της κυκλικής οικονομίας», δήλωσε.

Όπως εξήγησε ο κ. Δαγούμας στους 332 δήμους της Ελλάδας, μόλις 60 έχουν οργανισμούς  διαχείρισης νερού και αποβλήτων που ελέγχονται από την ΕΥΔΑΠ ή την ΕΥΑΘ, ενώ περίπου 270 έχουν δικές τους εταιρείες. Όπως ανέφερε σε πολλές περιπτώσεις «δεν υπάρχουν καν οντότητες για να πιστοποιηθούν».

Αναφέρθηκε, επίσης, στο ζήτημα των απωλειών νερού, επισημαίνοντας ότι, ενώ στις μεγάλες εταιρείες διαχείρισης υδάτινων πόρων οι απώλειες ανέρχονται σε περίπου 20% (με στόχο να μειωθούν στο 10%), στις μικρές εταιρείες το ποσοστό φτάνει και ξεπερνά, σε ορισμένες περιπτώσεις, το 50%. «Οι οργανισμοί πρέπει να γίνουν πιο αποτελεσματικοί», ξεκαθάρισε.

Την εμπειρία αντιμετώπισης ελλείψεων νερού μετέφερε ο Δρ Βασίλης Δεληγιάννης, Γενικός Διευθυντής της ΕΝΟΙΑ, που μετέχει σε ανάλογα έργα σε αραβικές χώρες.

«Η διαχείριση του νερού συνδέεται άμεσα με την ενεργειακή και επισιτιστική ασφάλεια σε παγκόσμιο επίπεδο», υπογράμμισε ο κ. Δεληγιάννης, τονίζοντας ότι το πλεόνασμα πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας από τις ΑΠΕ στην Ελλάδα θα μπορούσε να αξιοποιηθεί σε μονάδες αφαλάτωσης.

Την ανάγκη χάραξης ενός εθνικού στρατηγικού σχεδίου διαχείρισης του νερού υπογράμμισε ο Κωνσταντίνος Ελευθεριάδης, Partner και Energy, Resources & Industrials Sector Leader στη Deloitte. Όπως εξήγησε, η κατανάλωση νερού θα αυξηθεί σημαντικά στο μέλλον, λόγω της ανόδου της αγροτικής παραγωγής, της τουριστικής δραστηριότητας και της ιδιωτικής κατανάλωσης.

«Τα σχέδια που έχουν αναπτυχθεί μέχρι σήμερα βασίζονται σε δεδομένα της προηγούμενης δεκαετίας», επεσήμανε. «Αυτό δεν μπορεί να συνεχιστεί. Απαιτείται εθνικό στρατηγικό σχέδιο που θα λαμβάνει υπόψη τα σύγχρονα μοντέλα σχεδιασμού και ανάπτυξης λύσεων», πρόσθεσε, προειδοποιώντας ότι οι επιπτώσεις από την έλλειψη νερού θα μπορούσαν να φτάσουν έως και το 2% του ΑΕΠ ετησίως στο μέλλον.