Μείωση του ενεργειακού κόστους για τους καταναλωτές, της δαπάνης για εισαγωγές καυσίμων, των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, καθώς και αύξηση του ΑΕΠ και της απασχόλησης, είναι ορισμένα από τα οφέλη που αποφέρουν οι ηλιακοί θερμοσίφωνες. Επιπλέον, η εφαρμογή κινήτρων για την εγκατάστασή τους θα πολλαπλασίαζε τα οφέλη χωρίς δημοσιονομικό κόστος.

Τα συμπεράσματα αυτά προκύπτουν από μελέτη του ΙΟΒΕ με θέμα «Τάσεις και προοπτικές του κλάδου κατασκευής θερμικών ηλιακών συστημάτων (ΘΗΣ) στην Ελλάδα» που παρουσιάστηκε την Παρασκευή στη γενική συνέλευση της Ένωσης Βιομηχανιών Ηλιακής Ενέργειας (ΕΒΗΕ).

Σύμφωνα με τα στοιχεία που περιλαμβάνονται στη μελέτη, τα ΘΗΣ συμβάλλουν στην εξοικονόμηση ενέργειας και υποκαθιστούν συμβατικές πηγές ενέργειας, τόσο άμεσα όσο και στην παραγωγή ηλεκτρισμού, μεγάλο μέρος των οποίων από το εξωτερικό επιβαρύνοντας το εμπορικό ισοζύγιο. Ειδικότερα:

* Οι ποσότητες καυσίμων που εξοικονομούνται σε ετήσια βάση εκτιμάται ότι κυμαίνονται από 4,9 έως 6,1 εκατ. βαρέλια ισοδύναμου πετρελαίου (boe).

* Η βελτίωση του εμπορικού ισοζυγίου εκτιμάται από Euro299 έως Euro362 εκατ. Το σωρευτικό όφελος για το εμπορικό ισοζύγιο σε βάθος 20ετίας από τους υφιστάμενους ηλιακούς θερμοσίφωνες κυμαίνεται από Euro3,8 έως Euro4,7 δισ.

* Στο σύνολο της ενέργειας που παρήγαγαν τα ΘΗΣ στην Ελλάδα το 2023 αντιστοιχούν αποφευγόμενες εκπομπές από 2,1 έως 2,8 εκατ. τόνους CO2 ετησίως. Με το τρέχον επίπεδο τιμών των δικαιωμάτων εκπομπής CO2 (περίπου 70Euro/tCO2), το συνολικό όφελος εκτιμάται από Euro148 εκατ. έως Euro197 εκατ.

* Με δεδομένο ότι η εγκατεστημένη ισχύς των ΘΗΣ διαμορφώθηκε το 2023 σε 4.018 MW και η ετήσια εκτιμώμενη θερμική ηλιακή παραγωγή έφτασε τις 3.772 GWh, η ηλεκτρική ενέργεια που υποκαθίσταται αντιστοιχεί στην παραγωγή από μονάδες αιολικής ενέργειας ισχύος περίπου 1.730 MW, από φωτοβολταϊκές μονάδες ισχύος 2.900 MW, ή από θερμικές μονάδες ισχύος περίπου 430 MW.

* Τα ΘΗΣ συνεισφέρουν ουσιαστικά στην επίτευξη των εθνικών στόχων, καθώς 1,9 από τις 23,4 ποσοστιαίες μονάδες μεριδίου ΑΠΕ στη συνολική ακαθάριστη κατανάλωση ενέργειας οφείλονταν το 2022 σε αυτά.

Η μελέτη εξετάζει τρία διαφορετικά σενάρια για την εξέλιξη της αγοράς: στο σενάριο βάσης τα συστήματα που εγκαθίστανται αντικαθιστούν αυτά που αποσύρονται, στο σενάριο εφαρμογής κινήτρων προβλέπονται επιδοτήσεις ή ισοδύναμα φορολογικά κίνητρα και στο σενάριο ενισχυμένων κινήτρων προστίθενται ειδικά προγράμματα όπως το «Αλλάζω θερμοσίφωνα» που εφαρμόστηκε το 2023. Και στα δύο σενάρια κινήτρων γίνεται η υπόθεση ότι κάθε πρόσθετο ΘΗΣ επιδοτείται με 500 ευρώ. Έτσι οι συνολικές επιδοτήσεις ανέρχονται σε 20 εκατ. ετησίως στο Σενάριο Εφαρμογής Κινήτρων και 42 εκατ. ετησίως στο Σενάριο Ενισχυμένων Κινήτρων. Και στις δύο περιπτώσεις – σύμφωνα με το ΙΟΒΕ – το καθαρό δημοσιονομικό αποτέλεσμα είναι θετικό κατά 0,4 και 0,8 εκατ, ευρώ ετησίως αντίστοιχα ενώ προβλέπεται σημαντική θετική επίπτωση στο ΑΕΠ και την απασχόληση.

Η μελέτη εξετάζει περαιτέρω και σενάρια μείωσης του ΦΠΑ σε 6 % ή κατάργησής του η οποία -εφόσον μετακυληθεί στις τελικές τιμές – συνεπάγεται μείωση των τιμών κατά 14,5% και 19,4 % αντίστοιχα. Στις περιπτώσεις αυτή προκύπτει μείωση των εσόδων του Δημοσίου κατά 8,7 έως 16,8 εκατ. ετησίως λαλά και σημαντικότερο αποτύπωμα στο ΑΕΠ, την απασχόληση και την εξοικονόμηση ενέργειας.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που αποτυπώνει η μελέτη:

Ο κλάδος περιλαμβάνει σήμερα περίπου 30-35 παραγωγικές επιχειρήσεις διαφόρων μεγεθών. Το 2023 περίπου το 62% της συνολικής επιφάνειας συλλεκτών που κατασκευάστηκε στην Ελλάδα εξήχθη σε άλλες χώρες. Συνολικά, η αξία πωλήσεων του κλάδου εκτιμάται το 2023 σε Euro344 εκατ. και η συνολική συνεισφορά του κλάδου κατασκευής, πώλησης και εγκατάστασης ΘΗΣ στο ΑΕΠ διαμορφώθηκε το 2023 σε Euro351 εκατ. Για κάθε ευρώ αξίας παραγωγής στον κλάδο ΘΗΣ το ΑΕΠ της χώρας αυξάνεται κατά περίπου ένα ευρώ.

-Το 2023 οι εγχώριες πωλήσεις ΘΗΣ σημείωσαν ισχυρή άνοδο και διαμορφώθηκαν σε 461 χιλ. τ.μ. (επιφάνεια ηλιακών συλλεκτών). Η συνολική επιφάνεια των ηλιακών συλλεκτών στην Ελλάδα διαμορφώθηκε το 2023 σε 5,7 εκατ. τ.μ.

-Σε σύγκριση με άλλες χώρες της Ευρώπης, η χρήση των ΘΗΣ στην Ελλάδα είναι ιδιαίτερα αναπτυγμένη: Η Ελλάδα αποτελεί τη δεύτερη σε μέγεθος εγκατεστημένης ισχύος ΘΗΣ χώρα της Ευρώπης μετά τη Γερμανία, ενώ σε όρους ισχύος ανά κάτοικο υπολείπεται μόνο έναντι της Κύπρου.

-Τα ΘΗΣ αποτελούσαν το 2021 το κύριο μέσο παραγωγής ζεστού νερού χρήσης για το 35% των νοικοκυριών στην Ελλάδα.

Σήμερα, στην ενημέρωση πολιτικών συντακτών και ανταποκριτών ξένου Τύπου ο Υφυπουργός παρά τω Πρωθυπουργώ κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης, μεταξύ άλλων ανακοίνωσε  ότι Προκηρύσσεται από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας,  διεθνής διαγωνισμός για την έρευνα και εκμετάλλευση αντιμονίου στη Χίο.

Συγκεκριμένα, ο Παύλος Μαρινάκης, είπε: 

«Το αντιμόνιο ανήκει στη λίστα των Κρίσιμων Ορυκτών Πρώτων Υλών που έχει δημοσιεύσει η Ευρωπαϊκή Ένωση και χρησιμοποιείται μεταξύ άλλων, στην αμυντική βιομηχανία και στις τεχνολογίες της πράσινης μετάβασης και η χώρα μας είναι μία από τις μόλις δύο χώρες της Ευρώπης μαζί με την Ιταλία που κατέχει κοιτάσματα αντιμονίου, τα οποία, όμως, παραμένουναναξιοποίητα μέχρι σήμερα.

Η κίνηση αυτή αποτελεί ένα ακόμα βήμα στην οργανωμένη προσπάθεια της κυβέρνησης για την ανάδειξη και αξιοποίηση του ορυκτού πλούτου της χώρας.

Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας θα εξασφαλίσει τις αυστηρότερες δεσμεύσεις από πλευράς του Αναδόχου για την προστασία του περιβάλλοντος, τη δημιουργία θέσεων εργασίας από την τοπική κοινωνία, την απόδοση στο Δήμο Χίου ποσοστού από τα πάγια και αναλογικά μισθώματα.

Η πρώτη φάση αφορά στην πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος (μη δεσμευτικών προσφορών) μέχρι τις 10 Μαρτίου 2025, όπου και θα επιλεγούν όσοι πληρούν τα κριτήρια για να συνεχίσουν.

Η δεύτερη φάση περιλαμβάνει την πρόσκληση υποβολής δεσμευτικών προσφορών εντός του δευτέρου τριμήνου 2025, για την εκμίσθωση των δικαιωμάτων έρευνας και εκμετάλλευσης μεταλλευτικών ορυκτών, σε τμήμα εκτάσεως 9,02 km2 του Δημόσιου Μεταλλευτικού Χώρου της Χίου».

Επίσημα αποδεκτή έγινε η πρόταση για εκκίνηση της διαδικασίας ερευνών για υδρογονάνθρακες σε δύο θαλάσσιες περιοχές ύστερα από τις προτάσεις που – όπως γνωστοποίησε σήμερα η Ελληνική Διαχειριστική Εταιρεία Υδρογονανθράκων και Ενεργειακών Πόρων, υπέβαλαν η Chevron και HELLENiQ για τις περιοχές «Νότια της Πελοποννήσου» και «Μπλοκ Α2».

Συγκεκριμένα η ΕΔΕΥΕΠ υπέβαλε, εισήγηση προς το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) αναφορικά με την εκκίνηση διαδικασίας αδειοδότησης νέων περιοχών για την ανάθεση αποκλειστικών δικαιωμάτων έρευνας και παραγωγής υδρογονανθράκων, τα ακριβή όρια των νέων περιοχών και τη διαγωνιστική διαδικασία που θα ακολουθηθεί, προκειμένου να εκδοθούν οι απαραίτητες υπουργικές αποφάσεις. Η εισήγηση έγινε αποδεκτή με την 7032/417 απόφαση του Υπουργείου.

Επιπλέον, σήμερα κατατέθηκε από την ΕΔΕΥΕΠ στη Διεύθυνση Περιβαλλοντικών Αδειοδοτήσεων (ΔΙΠΑ) του ΥΠΕΝ και η Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) για τη στρατηγική περιβαλλοντική εκτίμηση στις νέες περιοχές ερευνών. Η περιοχή μελέτης αφορά μία στενή θαλάσσια ζώνη που εκτείνεται ανάμεσα στα νοτιοδυτικά και νότια της Πελοποννήσου, και στα δυτικά της Κρήτης, μεταξύ περιοχών που διαθέτουν ήδη περιβαλλοντικούς όρους, όπως είχαν εκδοθεί κατά την ένταξή τους στους διεθνείς διαγωνισμούς παραχωρήσεων του 2014 και του 2018.

Ο Διευθύνων Σύμβουλος της ΕΔΕΥΕΠ, Αριστοφάνης Στεφάτος, υπογράμμισε τη σημασία των πρόσφατων εξελίξεων: «Η εκδήλωση ενδιαφέροντος των εταιρειών Chevron και HELLENiQ Energy για νέες θαλάσσιες περιοχές έρευνας και παραγωγής υδρογονανθράκων αποτελεί μία πολύ σημαντική και χρονικά κρίσιμη εξέλιξη. Μετά την επιτυχημένη ολοκλήρωση της πρώτης φάσης των ερευνητικών προγραμμάτων στα ‘Νοτιοδυτικά της Κρήτης’ από την ExxonMobil, στα ‘Μπλοκ 10′ και ‘Ιόνιο’ από την HELLENiQ Energy, καθώς και στο ‘Μπλοκ 2′ από την Energean, το ενδιαφέρον για νέες περιοχές επιβεβαιώνει τις εκτιμήσεις μας ότι η Ελλάδα διαθέτει σημαντικές προοπτικές για την ανακάλυψη οικονομικά εκμεταλλεύσιμων κοιτασμάτων φυσικού αερίου».

Η ΕΔΕΥΕΠ ολοκληρώνει το σχέδιο πρόσκλησης διεθνούς ενδιαφέροντος για τις περιοχές «Μπλοκ Α2» και «Νότια της Πελοποννήσου» και θα το καταθέσει στο Υπουργείο εντός του μήνα. Έπειτα από τη σχετική έγκριση του ΥΠΕΝ, η πρόσκληση ενδιαφέροντος θα δημοσιευθεί στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και την Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ημερομηνία δημοσίευσης της τελευταίας αποτελεί και την ημερομηνία έναρξης του διαγωνισμού, με τα ενδιαφερόμενα μέρη να καλούνται να καταθέσουν δεσμευτική προσφορά εντός 90 ημερών. Μετά το πέρας της καταληκτικής ημερομηνίας, η ΕΔΕΥΕΠ θα προχωρήσει στην αξιολόγηση των προσφορών για να υποβάλει στη συνέχεια τη σχετική εισήγησή της προς το Υπουργείο.

Σε σχέση με τα επόμενα βήματα, ο κ. Στεφάτος σημείωσε: «Εργαζόμαστε συστηματικά, και σε στενή συνεργασία με το αρμόδιο Υπουργείο, για τη διενέργεια διεθνούς διαγωνισμού υψηλών προδιαγραφών, με σκοπό την επιλογή αναδόχου εντός του τρέχοντος έτους. Στο πλαίσιο της εξαιρετικής συνεργασίας που έχουμε οικοδομήσει κατά τις προπαρασκευαστικές επαφές που προηγήθηκαν, συνεχίζουμε τις συνομιλίες μας με τη Chevron».