Η εκρηκτική κατάσταση στην περιοχή του Περσικού Κόλπου και της Ερυθράς Θάλασσας έχει οδηγήσει τις εταιρείες τακτικών γραμμών σε εκτεταμένες παρακάμψεις κρίσιμων θαλάσσιων περασμάτων, με άμεσο αποτέλεσμα την κατακόρυφη αύξηση του λειτουργικού κόστους και την επιβολή έκτακτων επιβαρύνσεων που μετακυλίονται στην αγορά.

Στο επίκεντρο των εξελίξεων βρίσκεται η διαθεσιμότητα των καυσίμων, με την A.P. Moller-Maersk να ανακοινώνει ήδη την επιβολή Έκτακτης Επίπτωσης Καυσίμων (EBS) σε παγκόσμιο επίπεδο από τις 25 Μαρτίου 2024. Το μέτρο αυτό, το οποίο θα επανεκτιμάται ανά δεκαπενθήμερο, κρίθηκε επιβεβλημένο για τη διασφάλιση της σταθερότητας του δικτύου εν μέσω διαταραχών στον εφοδιασμό. Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και η CMA CGM, η οποία προχωρά στην εφαρμογή αντίστοιχης χρέωσης από τις 16 Μαρτίου, υπογραμμίζοντας την έντονη μεταβλητότητα των τιμών ενέργειαςκαι τους αυξημένους κινδύνους που αντιμετωπίζει η διεθνής ναυσιπλοΐα.

Η αβεβαιότητα αυτή αντικατοπτρίζεται με σαφήνεια στους ναύλους, οι οποίοι ακολουθούν μια έντονα ανοδική τροχιά. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Drewry, ο Παγκόσμιος Δείκτης Εμπορευματοκιβωτίων σημείωσε άνοδο 8%, με τη διαδρομή Ασίας – Ευρώπης να ηγείται της κούρσας. Ενδεικτικό της πίεσης είναι το γεγονός ότι οι τιμές spot στη γραμμή Σανγκάη – Ρότερνταμ έκαναν άλμα 19%, ενώ σημαντικές ανατιμήσεις καταγράφονται και στις διαδρομές του Ειρηνικού προς τη Βόρεια Αμερική. Παρά τις προκλήσεις, οι ναυτιλιακές εταιρείες περιορίζουν τις ακυρώσεις δρομολογίων, προσπαθώντας να διατηρήσουν τον έλεγχο της χωρητικότητας και την κερδοφορία τους.

Η επιχειρησιακή προσαρμογή των εταιρειών αποτυπώνεται στην απόφαση εκατοντάδων πλοίων να επιλέξουν τον μακρύτερο και ακριβότερο διάπλου της Αφρικής μέσω του Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας. Αν και η κίνηση αυτή παραμένει η κυρίαρχη εναλλακτική, παρατηρείται μια προσεκτική επιστροφή ορισμένων πλοίων στη Διώρυγα του Σουέζ για την εξυπηρέτηση συγκεκριμένων αγορών, γεγονός που ερμηνεύεται ως μια προσπάθεια σταδιακής εξισορρόπησης των διαδρομών.
Την ίδια ώρα, οι επιπτώσεις παραμένουν οδυνηρές για παραδοσιακούς κόμβους της περιοχής, όπως το λιμάνι Jebel Ali στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Η δραστηριότητα στον μεγαλύτερο εμπορικό λιμένα της Μέσης Ανατολής έχει υποστεί θεαματική κάμψη, με τις εβδομαδιαίες προσεγγίσεις να καταρρέουν, επιβεβαιώνοντας ότι η γεωπολιτική κρίση επανακαθορίζει βίαια τις θαλάσσιες εμπορικές οδούς.

Σύμφωνα με το υπουργείο Ναυτιλίας πρόκειται για το δεξαμενόπλοιο MARAN HOMER (Ν.Π. 12502), του ομίλου Αγγελικούση,  το οποίο είχε αποπλεύσει από το λιμάνι της Θεσσαλονίκης με προορισμό το Νοβοροσίσκ και κατά τον χρόνο του περιστατικού ήταν άφορτο. Το πλοίο ήταν ναυλωμένο από την Chevron.

Σύμφωνα με τον υπουργό, στο δεξαμενόπλοιο επέβαιναν συνολικά 24 ναυτικοί, εκ των οποίων 10 Έλληνες, 13 Φιλιππινέζοι και 1 Ρουμάνος, οι οποίοι, είναι καλά στην υγεία τους. Από την επίθεση προκλήθηκαν μόνο υλικές ζημιές στο πλοίο.

Ο κ. Κικίλιας σημείωσε ότι το περιστατικό ενδέχεται να συνδέεται με τις ευρύτερες γεωπολιτικές πιέσεις που ασκούνται στην περιοχή, αφήνοντας να εννοηθεί ότι ίσως σχετίζεται με τις πρόσφατες αποφάσεις για μερική επανεκκίνηση της διακίνησης ρωσικού πετρελαίου για περιορισμένο χρονικό διάστημα.

Ο υπουργός γνωστοποίησε ότι έχει ήδη ενημερώσει τον πρωθυπουργό και τον υπουργό Εξωτερικών, υπογραμμίζοντας ότι η Ελλάδα θα προχωρήσει σε έντονες διαμαρτυρίες όπου απαιτείται, ακόμη και σε επίπεδο Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.

«Θεωρώ απαράδεκτη τη στοχοποίηση πλοίων με ελληνική σημαία και ελληνόκτητων πλοίων», τόνισε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι τα πλοία αυτά είναι ναυλωμένα και ότι οι Έλληνες ναυτικοί και οι ναυτιλιακές εταιρείες προσπαθούν απλώς να επιτελέσουν το έργο τους.

Επίσης, επισήμανε ότι η εμπορική ναυτιλία θα πρέπει να παραμένει εκτός πολεμικών συγκρούσεων και γεωπολιτικών αντιπαραθέσεων, καθώς, όπως ανέφερε, «χωρίς τη ναυτιλία δεν μπορεί να υπάρξει διεθνές εμπόριο».

Η επίσημη ανακοίνωση του υπουργείου Ναυτιλίας

«Εναέρια επίθεση από βλήμα ή drone (UAV) σε δ/ξ ελληνικής σημαίας με 24 μέλη πληρώματος (10 Έλληνες – 13 Φιλιππινέζοι – 1 Ρουμάνος), στη θαλάσσια περιοχή 14 ν.μ. ανοιχτά από Novorossiysk στη Μαύρη Θάλασσα. Από το συμβάν προκλήθηκαν μόνο υλικές ζημιές στη δεξιά πλευρά του πλοίου. το πλοίο πλέει αυτοδύναμα και δεν σημειώθηκε ρύπανση. Όλα τα μέλη του πληρώματος είναι καλά στην υγεία τους».

Η Maran Tankers επιβεβαίωσε το χτύπημα στο δεξαμενόπλοιο (τάνκερ) Maran Homer από άγνωστο αντικείμενο τα ξημερώματα της 14ης Μαρτίου, ενώ το πλοίο βρισκόταν εκτός ρωσικών υδάτων. Η εταιρεία καθησυχάζει για την ασφάλεια του πληρώματος, τονίζοντας πως οι ζημιές είναι περιορισμένες και το πλοίο έχει ήδη απομακρυνθεί από την περιοχή.

Η ανακοίνωση της εταιρείας

Η Maran Tankers Management Inc., διαχειρίστρια εταιρεία του υπό ελληνική σημαία δεξαμενόπλοιου MARAN HOMER (IMO No. 9761372), αναφέρει πως σήμερα, 14 Μαρτίου, περί τις 04:35 τοπική ώρα (01:35 GMT) και ενώ το πλοίο έπλεε εκτός ρωσικών χωρικών υδάτων, αναμένοντας εντολή να εισέλθει στο Caspian Pipeline Consortium (CPC) Terminal στο Novorossiysk της Ρωσίας, όπου θα παραλάμβανε φορτίο καζακικού αργού πετρελαίου, χτυπήθηκε από άγνωστο αντικείμενο.

Δεν υπήρξαν τραυματισμοί και το πλήρωμα είναι ασφαλές. Σημειώθηκαν μόνο μικρές υλικές ζημιές στο κατάστρωμα και στον εξοπλισμό καταστρώματος του πλοίου. Το δεξαμενόπλοιο ήταν άφορτο και δεν υπάρχει περιβαλλοντική ρύπανση. Έχει ήδη αποπλεύσει από το Novorossiysk.

«Για λόγους ευπρέπειας, επέλεξα να μην εξαλείψω τις «υποδομές πετρελαίου στο νησί», έγραψε ο πρόεδρος των ΗΠΑ στο Truth Social, προειδοποιώντας: «Εάν το Ιράν ή οποιοσδήποτε άλλος κάνει ο,τιδήποτε που να παρεμποδίζει την ελεύθερη και ασφαλή διέλευση των πλοίων μέσω του Στενού του Ορμούζ, θα επανεξετάσω άμεσα την απόφαση σχετικά με τις πετρελαϊκές υποδομές». Στην ίδια ανάρτηση ο αμερικανός πρόεδρος επαναλαμβάνει ότι « το Ιράν δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικά όπλα και δεν θα έχει ποτέ την δύναμη να απειλήσει τις ΗΠΑ, τη Μέση Ανατολή ή άλλο σημείο του πλανήτη».

https://x.com/RapidResponse47/status/2032589271480090801?s=20

Το νησί Kharg έχει χαρακτηριστεί ως το «στολίδι του στέμματος» της πετρελαϊκής βιομηχανίας του Ιράν. Είναι ένα ζωτικό, μικροσκοπικό νησί στο βόρειο Περσικό Κόλπο που διαχειρίζεται ~90% των εξαγωγών αργού πετρελαίου του Ιράν. Μόνο το νησί Kharg χειρίζεται ~2% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου. Κατά την προετοιμασία για τον πόλεμο, το Ιράν εξήγαγε έως και 3 ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΑ βαρέλια πετρελαίου την ημέρα από το νησί Kharg. Ο Τραμπ δήλωσε ότι ο αμερικανικός στρατός «έχει επιλέξει να ΜΗΝ καταστρέψει τις πετρελαϊκές υποδομές στο νησί» προς το παρόν. Ωστόσο, ο Πρόεδρος Τραμπ δήλωσε επίσης ότι θα επανεξετάσει αυτήν την απόφαση σε περίπτωση που το Ιράν «κάνει οτιδήποτε για να παρεμβαίνει στην ελεύθερη και ασφαλή διέλευση των πλοίων μέσω του Στενού του Ορμούζ», κάτι που το Ιράν σαφώς κάνει αυτή τη στιγμή. Με άλλα λόγια, ο Πρόεδρος Τραμπ φαίνεται να ανοίγει το δρόμο για την καταστροφή των πετρελαϊκών υποδομών σε ένα από τα πιο κρίσιμα λιμάνια και νησιά πετρελαίου στον κόσμο. Δεν είναι τυχαίο ότι αυτό συνέβη μόλις 2 ώρες μετά το κλείσιμο των αγορών για το Σαββατοκύριακο.

O πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ απέρριψε την πρόταση του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν για τη μεταφορά του εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν στη Ρωσία, στο πλαίσιο μιας συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου σύμφωνα με πηγές του Axios

Η εξασφάλιση των 450 κιλών εμπλουτισμένου κατά 60% ουρανίου του Ιράν – το οποίο μπορεί να μετατραπεί σε ουράνιο κατάλληλο για όπλα μέσα σε λίγες εβδομάδες και αρκεί για περισσότερες από 10 πυρηνικές βόμβες – αποτελεί έναν από τους βασικούς πολεμικούς στόχους των ΗΠΑ και του Ισραήλ.

Θεωρητικά, η πρόταση του Πούτιν θα μπορούσε να διευκολύνει την απομάκρυνση των πυρηνικών αποθεμάτων του Ιράν χωρίς την αποστολή αμερικανικών ή ισραηλινών στρατευμάτων.

Η Ρωσία είναι ήδη πυρηνική δύναμη και στο παρελθόν είχε αποθηκεύσει το χαμηλού εμπλουτισμού ουράνιο του Ιράν στο πλαίσιο της πυρηνικής συμφωνίας του 2015, καθιστώντας την μία από τις λίγες χώρες με την τεχνική ικανότητα να δεχτεί το υλικό.

Ο Πούτιν μετέφερε αρκετές ιδέες για τον τερματισμό του πολέμου μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν κατά τη διάρκεια τηλεφωνικής συνομιλίας του με τον Τραμπ τη Δευτέρα (09/03). Η πρόταση για το ουράνιο ήταν μία από αυτές.

«Δεν είναι η πρώτη φορά που προτάθηκε. Δεν έχει γίνει αποδεκτή. Η θέση των ΗΠΑ είναι ότι πρέπει το ουράνιο να είναι ασφαλές», δήλωσε ένας αξιωματούχος των ΗΠΑ στο Axios.

Η Ρωσία έθεσε παρόμοιες προτάσεις κατά τη διάρκεια των πυρηνικών διαπραγματεύσεωνμεταξύ ΗΠΑ και Ιράν τον περασμένο Μάιο – πριν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ επιτεθούν στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν τον Ιούνιο – και τις εβδομάδες πριν ξεκινήσει ο τρέχων πόλεμος.

Στον τελευταίο γύρο συνομιλιών πριν από τον πόλεμο, το Ιράν απέρριψε την ιδέα της μεταφοράς και πρότεινε την αραίωση του ουρανίου εντός των δικών του εγκαταστάσεων υπό την εποπτεία του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας. Δεν είναι σαφές αν το Ιράν θα δεχόταν την πρόταση τώρα.

«Ο πρόεδρος συνομιλεί με όλους – τον Σι, τον Πούτιν, τους Ευρωπαίους – και είναι πάντα πρόθυμος να συνάψει συμφωνία. Αλλά πρέπει να είναι μια καλή συμφωνία. Ο πρόεδρος δεν κάνει κακές συμφωνίες», δήλωσε ο Αμερικανός αξιωματούχος.

Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ έχουν συζητήσει την αποστολή ειδικών δυνάμεων στο Ιράν για να εξασφαλίσουν το πυρηνικό απόθεμα σε μεταγενέστερο στάδιο του πολέμου.

Ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου την Παρασκευή (13/03) ότι οι ΗΠΑ «έχουν μια σειρά επιλογών» για να πάρουν τον έλεγχο του εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν. Μία επιλογή είναι το Ιράν να παραδώσει οικειοθελώς τα αποθέματα, κάτι που οι ΗΠΑ «θα χαιρέτιζαν», όπως είπε ο Αμερικανός υπουργός.

«Δεν ήταν διατεθειμένοι να το κάνουν αυτό στις διαπραγματεύσεις. Δεν θα έλεγα ποτέ σε αυτή την ομάδα ή στον κόσμο τι είμαστε διατεθειμένοι να κάνουμε ή μέχρι πού είμαστε διατεθειμένοι να φτάσουμε – αλλά έχουμε επιλογές, σίγουρα», πρόσθεσε.

Σε συνέντευξή του στο Fox News Radio, ο Τραμπ υπαινίχθηκε ότι η εξασφάλιση του υψηλής εμπλουτισμένης ουρανίου δεν αποτελεί προς το παρόν κορυφαία προτεραιότητα: «Δεν εστιάζουμε σε αυτό, αλλά κάποια στιγμή ίσως το κάνουμε», είπε.

Ο Τραμπ αναγνώρισε για πρώτη φορά ότι η Ρωσία βοηθά το Ιράν στον πόλεμο, μετά από ημέρες αναφορών ότι η Μόσχα παρέχει πληροφορίες για να στοχεύσει τις αμερικανικές δυνάμεις. «Νομίζω ότι [ο Πούτιν] ίσως τους βοηθάει λίγο, ναι. Και μάλλον πιστεύει ότι εμείς βοηθάμε την Ουκρανία, σωστά;», είπε ο Τραμπ στη συνέντευξη στο Fox. «Έτσι λέει αυτός, και η Κίνα θα έλεγε το ίδιο. Είναι σαν να λέμε, έλα τώρα, αυτοί το κάνουν και εμείς το κάνουμε, για να είμαστε δίκαιοι».